Chương 22: Vạch Mặt Dưới Công Đường

Thằng An nín thở, hai bàn tay còn quấn lớp vải nâu sồng khẽ siết chặt lấy vạt áo cụ cố. Đứng bên mép chiếu trải nơi bãi đất trước lọng quan huyện, mắt nó mở to tròn xoe, chăm chú dõi theo từng cử động của bác Dần và chú Đỗ Lạc.

Bác Phó Cả Dần vung cánh tay vạm vỡ dính đầy bụi điệp, giật phăng manh áo tơi rách cùng tấm vải sô ướt sũng đang trùm kín đầu kẻ lạ mặt. Tấm vải rơi tõm xuống vũng bùn lầy, để lộ ra gương mặt choắt choắt, tái nhợt như gà cắt tiết của thằng Trương – đứa gia nhân thân tín sớm hôm theo hầu sau lưng Quản Lợi. Gã co rúm người, hai đầu gối run bần bật va vào nhau lách cách, ánh mắt nhớn nhác tựa hồ muốn chui tọt xuống lòng đất.

Chú Đỗ Lạc bước lên một bước, quỳ rạp xuống nền đất ướt trước mặt quan huyện Thuận Thành, cất giọng dõng dạc xé toạc màn mưa gió:

— Bẩm quan lớn! Con là Đỗ Lạc, thợ khắc làng Mái xin dập đầu kêu oan trước công đường! Đêm Lập đông vừa qua, chính mắt con trông thấy thằng Trương này lén lút ôm bùi nhùi rơm tẩm dầu trẩu và bột lưu huỳnh ném qua khe cửa thông gió vào gian giữa đình làng, phóng hỏa thiêu rụi bộ ván tổ ba đời của chúng con!

Cả bãi chợ bến sông bỗng ồ lên kinh ngạc. Tiếng xì xào phẫn uất của khách buôn kinh kỳ cùng bà con thợ tranh cuộn lên như sóng cồn. Quản Lợi đứng bên cạnh run rẩy lùi lại một bước, môi run lập cập, toan há miệng cãi thì bác Phó Cả Dần đã móc từ bọc vải điều giắt trong lưng áo ra một vật.

Bác Dần kính cẩn nâng vật ấy bằng cả hai tay dâng lên trước án:

— Bẩm quan lớn soi xét! Đây là mẩu bùi nhùi rơm cháy dở còn khét nồng mùi dầu trẩu và bột lưu huỳnh mà hai cụ cháu cụ Biền nhặt được ngay dưới hốc rễ tre sau đình vào sáng sớm hôm sau ngày cháy. Bọn con còn cẩn thận rập lại vết giày da mũi nhọn vấy bùn đất bến sông in sâu trên nền đất ướt đêm ấy. Làng Mái này quanh năm chân đất xắn quần, chỉ có bọn gia nhân buôn bán của Quản Lợi từ phố huyện về mới mang thứ giày da ấy! Xin quan lớn cho đối chiếu ngay đôi giày thằng Trương đang xỏ dưới chân!

Lính tuần phủ bước tới, đè ngửa bàn chân thằng Trương lên. Quả nhiên, đế giày da may viền chỉ đôi, mũi hếch nhọn hoắt dính lớp bùn non sông Đuống, khớp y từng tấc từng phân với vết hằn rập trên mặt ván mỏng bác Dần mang tới. Thằng Trương hốt hoảng thụt chân lại, mặt cắt không còn hột máu.

Đúng lúc ấy, Lý trưởng Đặng Khoái đang đứng khúm núm nép sau lọng quan bỗng tái mặt, vội vã chen ra quỳ sụp xuống, lắp bắp lấp liếm:

— Bẩm… bẩm quan lớn minh xét! Việc hỏa hoạn ở đình làng xưa nay vốn do tuần đinh sơ suất, chứ chú lái Lợi đây là người buôn bán thật thà, bao năm nay đem tiền gạo về cho dân làng… Lời tên Đỗ Lạc này là vu khống, không có căn cứ…

— Đặng Khoái! Ông bảo tôi vu khống ư? — Đỗ Lạc uất nghẹn ngắt lời, mắt đỏ hoe vì căm giận. Từ trong ngực áo nâu, anh rút ra một tờ giấy bản nhàu nhĩ giơ cao lên trời — Vậy tờ khế ước nợ mười lăm quan tiền này là cái gì? Mẹ tôi ốm liệt giường, chính ông và Quản Lợi cấu kết ép tôi vay nặng lãi, rồi nửa đêm qua sai tôi đem nước vôi tôi sang hắt vào vại chàm của cụ Nhượng để siết đứt mảnh vườn hương hỏa! Trên giấy này có rành rành con dấu triện man trá của chính tay ông đóng đè lên chữ ký ép buộc!

Tờ khế ước được lính hầu chuyển lên tay quan huyện. Quan lướt mắt nhìn dòng chữ son cùng con dấu triện đỏ chót, đôi mày rậm nhíu chặt lại, tỏa ra uy nghiêm bức người. Trước mặt quan nha, sự câu kết nham hiểm giữa viên lý hào địa phương và gã thương nhân hám lợi đã phơi bày trần trụi không còn đường chối cãi.

Dân làng Mái đứng quanh bãi sông rộ lên từng đợt phẫn nộ: