Chương 17: Lẽ Phải Dưới Mái Đình Ngàn Năm

Tiếng thét the thé của gã Trưởng ban pháp chế dội vào vòm mái ngói mũi hài rêu phong, làm kinh động cả đàn chim ngói đang trú dưới hàng hiên gỗ lim cổ kính. Gã vung vẩy tập hồ sơ dày cộp bọc bìa da màu đỏ mận, từng ngón tay kẹp chặt chiếc micro, mắt long lên sòng sọc nhìn khắp lượt dân làng:

— Các người đừng vội mừng rỡ! Văn bản khảo sát địa chất và bản ghi nhớ thỏa thuận giải phóng mặt bằng đã được thị xã đóng dấu treo từ tháng trước. Dù Giám đốc Khải có quỳ lạy hay nhận thua một cuộc nấu nướng vặt vãnh này, thì về mặt luật pháp, tập đoàn Tân Thời Phát chúng tôi vẫn nắm quyền ưu tiên thu hồi đất! Nếu ai dám cản trở xe ủi thi công vào sáng mai, chúng tôi sẽ nộp đơn khởi kiện ra tòa án kinh tế, bồi thường thiệt hại hàng chục tỷ đồng!

Lời đe dọa nặc mùi đao to búa lớn khiến không ít bà con chòm xóm bắt đầu xôn xao, ánh mắt thoáng chút âu lo, dao động. Khải vẫn quỳ gục dưới nền gạch, hai bàn tay siết chặt vạt áo vest đắt tiền, bờ vai run lên từng đợt nhưng không thốt nên lời trước sự lấn lướt của kẻ đồng liêu.

Đúng lúc ấy, bà Đoan Trang khẽ gạt tà áo dài gấm hoa, khoan thai bước lên trước nửa bước. Phong thái của người phụ nữ tròn một trăm mười một tuổi từng đứng trên bục giảng gần nửa thế kỷ toát ra một sự uy nghiêm tĩnh lặng đến lạ kỳ. Giọng bà tuy khàn nhẹ nhưng từng âm tiết cất lên rành rọt, vang xa giữa sân đình tĩnh lặng:

— Chú tự xưng là người hiểu luật, vậy tôi xin hỏi chú một câu: Bản ghi nhớ khảo sát ấy được lập dựa trên căn cứ địa chính của năm nào?

Gã Trưởng ban pháp chế hơi khựng lại, nhướng mày trịch thượng:

— Thưa bà, dĩ nhiên là dựa trên trích lục bản đồ địa chính mới nhất do phòng tài nguyên lưu trữ!

Bà Trang mỉm cười nhẹ nhõm, ánh mắt bình thản nhìn thẳng vào gương mặt bóng nhờn của gã đàn ông:

— Đã như vậy thì chú hãy nghe cho kỹ. Mảnh vườn hai sào trồng lúa nếp hương sau nếp nhà tôi vốn là đất hương hỏa thuộc chi phái họ Đoan, được triều đình cấp sắc phong bảo tồn vùng đệm canh tác cho đền thờ Bố Cái Đại Vương từ năm Tự Đức thứ mười bốn. Trong gia phả và văn tự chữ Nôm còn lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, mảnh đất này mang danh phận “Tự điền công thổ”, đời đời con cháu chỉ được phép canh tác hoa màu dâng lễ, tuyệt đối không một cá nhân nào có quyền cầm cố, chuyển nhượng hay đem ra làm dự án thương mại. Những văn tự gốc cùng bản đồ đạc thời Pháp thuộc đã được tôi nộp lưu chiểu đầy đủ cho các cơ quan thẩm quyền từ nhiều năm trước. Một bản ghi nhớ khảo sát dân sự không hề có chữ ký đồng thuận của chủ sở hữu hương hỏa, lại đè lên đất di tích được khoanh vùng bảo vệ cấp quốc gia, chú thử mang ra tòa xem quan tòa sẽ xử chú đúng hay phạt chú tội man khai giấy tờ?

Từng câu, từng chữ của bà giáo già như những nhát búa nện thẳng vào luận điệu gian dối của viên chức pháp chế. Mặt gã thoắt trắng thoắt vàng, đôi môi run rẩy mấp máy mà không sao thốt nên lời phản bác.

Chưa kịp để gã trấn tĩnh, vị đại diện Cục Di sản văn hóa ngồi ở hàng ghế giám khảo trang trọng đứng dậy. Ông đón lấy chiếc micro từ tay nhân viên đài truyền hình, đĩnh đạc công bố:

— Nhân sự hiện diện của đông đảo bà con và sóng truyền hình trực tiếp hôm nay, chúng tôi xin chính thức thông báo: Hội đồng Di sản quốc gia đã hoàn tất công tác thẩm định thực địa. Chiếu theo Luật Di sản văn hóa, Cục Di sản đã chính thức ký quyết định ghi danh nghề thủ công truyền thống quấy kẹo mạch nha mộng lúa làng Đường Lâm vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Mảnh vườn mầm lúa hai sào của cụ bà Đoan Trang cùng nguồn nước mương cổ dẫn từ giếng làng được xác lập là vùng lõi bảo vệ nghiêm ngặt loại một. Mọi dự án xây dựng công nghiệp có nguy cơ xâm hại môi trường sinh thái, thổ nhưỡng tại khu vực này đều bị đình chỉ vô thời hạn!