Chương 1: Tiếng Máy Xuồng Đêm Nước Son

Cơn nhức buốt từ vết sẹo hõm sâu nơi mắt cá chân phải bất thần nhói lên, cắt ngang dòng suy tưởng của Giáo sư Sử Cẩm Vân.

Đầu ngòi bút bi trên tay bà khựng lại giữa trang sổ tay bạc màu, nơi những phương trình động học kháng thể và ghi chú về phản ứng phân cắt enzym còn dang dở. Bốn mươi năm trước, vết răng của con rắn chàm quạp trong cánh rừng cao su miền Đông đã cướp đi một mảng cơ thịt ở cổ chân bà; để rồi từ đó đến nay, cứ mỗi bận con nước son tháng Chín âm lịch từ thượng nguồn đổ về đỏ ngầu mé rạch cù lao Rồng, vùng tổn thương cũ lại nhức nhối như một chiếc phong vũ biểu mẫn cảm. Ngoài hiên nhà sàn, dòng sông Tiền đang cuộn sóng đục ngầu phù sa, đập dồn dập vào những gốc bần cổ thụ trồi rễ ngoằn ngoèo. Nước dâng nhanh đến mức chỉ còn cách mép ván sàn lót gỗ dừa đúng hai gang tay. Mùa nước nổi năm nay đến sớm, hung bạo và mang theo nỗi bất an truyền kiếp của xóm cồn nghèo: lũ về ngập bờ bãi, lũ rắn độc mất chỗ trú ngụ sẽ ồ ạt bò lên vườn tược, gầm giường tìm nơi khô ráo.

Bà Vân khẽ thở dài, đưa bàn tay nổi đầy gân guộc và những vết sẹo mờ do răng rắn sượt qua thời trẻ xoa nhẹ lên khớp chân. Đôi mắt một mí sau cặp kính lão đồi mồi vẫn giữ nguyên vẻ tinh anh, sắc lẹm của người cả đời đối mặt với những loài kịch độc. Bà với tay lấy cây gậy bằng gỗ ổi tiện nhẵn bóng dựng bên mép bàn, toan đứng dậy chốt lại cánh cửa liếp trước cơn mưa dông đang ràn rạt quất vào mái lá.

Đúng lúc ấy, một âm thanh chát chúa xé toạc màn mưa đêm.

Tiếng máy đuôi tôm của chiếc xuồng vỏ lãi gầm rú đinh tai nhức óc từ phía luồng sông cái lao thốc vào rạch bần. Tiếng chân vịt chém nước điên cuồng, rồi một tiếng rầm khô khốc vang lên khi mũi xuồng va thẳng vào bờ đất trơn trượt dưới chân cầu ván. Chưa đầy mười giây sau, tiếng bước chân bì bõm giẫm đạp trên bùn lầy cùng tiếng khóc lạc giọng của một người đàn bà dội ngược lên sàn gỗ:

“Chị Mười ơi! Cứu mạng cháu tui với chị Mười ơi! Thằng Út… thằng Út đứt hơi rồi!”

Bà Vân không chút hoảng loạn. Động tác của bà già tám mươi lăm tuổi dứt khoát đến kinh ngạc. Bà chống gậy gỗ ổi, bước nhanh ra bậu cửa, đẩy toang cánh liếp đón lấy luồng gió ẩm ướt nồng mùi phù sa. Dưới ánh sáng vàng vọt hắt ra từ bóng đèn bão, bà Bảy Thiệt cả người ướt sũng, chiếc khăn rằn quấn cổ tuột xơ xác, hai tay đang ôm ghì lấy một đứa bé chừng mười tuổi mềm oặt như cọng bún. Nước mắt của người đàn bà bảy mươi hai tuổi hòa lẫn nước mưa, chảy ròng ròng trên những nếp nhăn in hằn lam lũ.

“Bảy Thiệt, bình tĩnh!” Giọng bà Vân trầm ấm, rành rọt mà vang lên đanh thép như một mệnh lệnh giữa tiếng sấm rền rĩ. “Đem thằng nhỏ lên đây. Đặt ngay ngắn lên chõng tre, đừng rung lắc mạnh!”

Bà Bảy Thiệt lảo đảo bước qua bậc cửa, run rẩy đặt đứa cháu nội nằm dài trên chiếc chõng tre giữa gian nhà chính. Đứa trẻ nhắm nghiền mắt, da dẻ tái nhợt như tàu lá chuối héo, lồng ngực chỉ còn thoi thóp những nhịp thở gián đoạn.

“Sao không chở nó ra trạm y tế xã?” Bà Vân vừa hỏi vừa nhanh tay kéo sợi dây dù treo chiếc đèn măng-sông xuống sát mặt chõng, ánh sáng trắng xanh lập tức phủ rọi toàn thân đứa trẻ.

Bà Bảy Thiệt ngã quỵ xuống sàn gỗ, hai bàn tay run bần bật bấu chặt lấy mép chõng tre, giọng nghẹn lại trong tiếng nấc uất nghẹn: “Tui chở tới rồi… Tui gõ cửa trạm xá từ chập tối lận chị Mười! Nhưng bác sĩ trực nói kho thuốc sạch bách rồi, trên Viện ngoài tỉnh đã phát lệnh ngừng cấp cái loại huyết thanh một triệu hai từ cả tuần nay! Họ biểu tui thuê tắc ráng vượt sông lớn đưa nó lên bệnh viện đa khoa trên thành phố mà mua loại thuốc ngoại gì đó… Ba mươi sáu triệu một mũi lận chị Mười ơi! Nhà tui vét sạch bồ lúa cũng không kiếm đâu ra mấy chục triệu… Đò giông bão thế này qua sông Tiền thì thằng Út chết dọc đường mất thôi!”

Bà Sử Cẩm Vân siết chặt các khớp ngón tay trên đầu gậy gỗ ổi. Lồng ngực bà thắt lại một nhịp đau nhói, không chỉ vì căn bệnh suy tim tuổi già, mà vì sự phẫn nộ tột cùng trước cái tên Viện Nghiên cứu Động vật độc Miền Nam – nơi bà đã cống hiến trọn bốn thập niên cuộc đời – nay lại nhẫn tâm khóa chặt kho sinh phẩm cứu mạng bà con nghèo vì những toan tính thương mại hóa tàn độc.

Nhưng lúc này không phải là lúc để bà nổi giận. Trước mắt bà là một sinh mạng đang trượt dần về cõi chết.