Chương 25: Mũi Khoan Vàng

Dư âm tiếng chuông đồng vừa dứt, ngôi trường mới trên sườn đồi keo lá tràm bừng lên rộn rã. Từng luồng gió sớm từ rặng núi đá vôi làm tan màn sương thu trên mái ngói đỏ. Dưới bóng tràm rợp mát, tấm biển gỗ lim khắc chữ mạ vàng “Lớp học An toàn Hầm lò Mũi Khoan Vàng” lấp lánh dưới ánh ban mai.

Bà Kỷ Hoài Phương đứng nơi bậu cửa hành lang, lặng ngắm lớp học. Dãy nhà công nhân cũ nay khang trang, mở rộng cửa sổ đón gió ngàn. Trên những hàng ghế gỗ keo thơm mùi véc-ni, đúng ba mươi học viên trẻ ngồi tề chỉnh. Họ là con em thợ mỏ Khe Lim cùng thanh niên ưu tú từ Quỳ Hợp, Con Cuông, Đô Lương và Tân Kỳ, đôi mắt ai nấy đều sáng ngời khát vọng.

Bên bục giảng, Nguyễn Văn Lĩnh đứng nghiêm cẩn trong bộ đồ bảo hộ xanh sẫm. Vết sẹo khâu mười hai mũi trên bắp tay trái lộ rõ – dấu ấn kiêu hãnh sau trận cứu sống mười tám sinh mạng nơi ngã ba mức âm một trăm hai mươi mét. Cạnh anh, Cẩm Tú kiểm tra máy chiếu, gương mặt rạng rỡ nét tự tin của nữ Trưởng phòng Trắc địa - Địa vật lý. Dưới hiên, bác Bảy Căn vịt gác điếu cày bên cột, cười đôn hậu nhìn con cháu xóm thợ bước vào buổi học đổi đời.

Bà Phương chỉnh lại vạt áo kaki phẳng phiu, mái tóc bạc búi chặt bằng chiếc cặp đồi mồi cũ. Bước chân người kỹ sư già tám mươi tư tuổi dẫu in hằn năm tháng nhưng vẫn vững chãi như bám vào tầng đá mẹ.

Tiếng vỗ tay giòn giã vang lên từ ba mươi học viên và kíp thợ ngoài hiên. Bà Phương giơ bàn tay gầy guộc chằng chịt sẹo dăm đá, mỉm cười ra hiệu lớp học lắng xuống.

“Chào các con, các cháu!” Giọng Nghệ An của bà trầm ấm mà đanh thép. “Già này vào lò từ năm lên năm theo chú, nếm đủ cay đắng kiếp phu đào thời thuộc địa, rồi gắn bó với đá ngầm Khe Lim mấy chục năm qua. Hôm nay, thấy ba mươi đứa con em tề tựu nơi đây, già mừng đến ứa nước mắt. Nhưng trước khi cầm búa, cầm máy khoan xuống lòng đất, các cháu phải nhớ: Hầm lò không có chỗ cho sự cẩu thả, và dưới tầng sâu, chỉ có tri thức cùng lương tâm trung thực mới giữ nổi mái hầm!”

Bà Phương quay sang chiếc bàn thực hành. Ba thỏi mẫu lõi thạch cao nòng BQ đường kính năm mươi tư milimét xếp ngay ngắn cạnh chiếc kính lúp phân cực. Bà nâng một thỏi mẫu lõi lên đón nắng mai:

“Đây là thạch cao anhydrit lấy từ vỉa trần mức âm một trăm hai mươi mét. Thạch cao độ cứng chỉ cấp hai thang Mohs, có tính biến dạng dẻo và trão dần. Nhưng hiểm họa lớn nhất nằm ở khoáng vật anhydrit cộng sinh. Gặp nước ngầm, anhydrit ngậm nước chuyển hóa thành gypsum, khiến thể tích vỉa đá trương nở dữ dội từ ba mươi đến sáu mươi phần trăm!”

Bà đặt thỏi đá dưới kính lúp cho học viên quan sát:

“Áp lực trương nở ấy lên tới ngàn tấn, thừa sức bẻ gãy thanh neo ngắn bị bòn rút. Muốn biết vòm đá an toàn hay sắp sập, không thể đoán mò. Các cháu phải dùng máy nén khí ghì nòng khoan BQ rút thỏi mẫu lõi ra, soi kính lúp tìm mạng vi nứt tổ ong, kiểm tra mặt trượt và độ ẩm kẽ đá. Thấy vi nứt rạn ngang, nước rỉ ra, là phải gia cố ngay bằng neo cáp bốn mét cắm sâu vào tầng đá vôi mẹ! Bớt xén một tấc neo, pha loãng một giọt keo, hay làm ngơ trước vết nứt, chính là gián tiếp đẩy đồng đội vào chỗ chết!”

Lời răn dạy của bà Phương soi rọi vào tâm thức từng học viên. Trở lại bục giảng, ánh mắt bà dừng lại ở dãy bàn đầu:

“Thao! Con bước lên đây.”