Chương 9: Hương mốc hoa cau

Tiếng chiếc muôi gỗ gia bảo va xuống nền gạch buồng muối khô khốc như giáng một đòn nặng nề vào tâm can ông Quý. Khi ông cúi người nhặt lại cán gỗ đã lên nước nâu bóng qua ba mươi năm gìn giữ, những khớp ngón tay phải co rút run rẩy, không sao kìm lại được. Ánh mắt ông đờ đẫn dán chặt vào màn hình máy tính của con gái, nơi những sợi nấm mốc đen tua tủa gai nhọn gớm ghiếc đang cắn nuốt từng hạt tinh bột nếp dẻo.

Mầm độc Aflatoxin vượt xa ngưỡng an toàn hai phần tỷ. Con số lạnh lùng ấy cùng hình ảnh vi nấm phóng to ngàn lần cứ bám riết lấy tâm trí ông suốt đêm dài. Nằm trên chiếc phản gỗ lim giữa gian nhà ngói năm gian, ông Quý trằn trọc không sao chợp mắt. Gió nồm ẩm ướt ngoài vườn chuối vẫn phả vào khe cửa từng luồng hơi ngột ngạt. Ba mươi năm theo nghiệp tổ tiên, ông luôn tin đôi mắt tinh tường và đôi bàn tay dạn dày sương gió của mình đủ sức trông coi mọi lẽ hưng phế của chum tương. Vậy mà dưới làn khói sương mờ mịt của cữ nồm ẩm bất thường năm nay, hiểm họa lại âm thầm rình rập đến mức kinh nghiệm mắt thường hoàn toàn bất lực. Nếu không có lăng kính khoa học của Uyên phát hiện kịp thời, mẻ mốc ấy hòa vào bốn mươi chiếc chum ngoài sân thì danh thơm ba đời của xưởng Quý Đức coi như tan thành mây khói.

Canh năm sáng, tiếng gà gáy le te ngoài bờ tre vừa rộ lên, ông Quý đã trở dậy. Rửa mặt bằng gáo nước mưa thanh lạnh trong bể đá, ông chậm rãi bước ra mé hiên. Gian buồng muối cũ mười mét vuông hắt ra một vệt sáng tím mờ ảo qua khe liếp.

Ông bước nhẹ tới cửa, ngập ngừng hé mắt nhìn vào. Uyên đã thức từ lúc nào. Con gái ông khoác chiếc áo blouse trắng tinh tươm, mái tóc buộc gọn gàng sau gáy, đôi mắt thâm quầng nhưng ánh lên sự kiên trì nhẫn nại. Chiếc đèn cực tím trong buồng ủ vi sinh vừa tắt sau chu trình khử khuẩn vô trùng. Đôi bàn tay đeo găng cao su của cô thoăn thoắt dùng panh kim loại nhẹ nhàng lật giở, tỉ mỉ nhặt bỏ những hạt xôi dính vệt đốm xám đen, chỉ giữ lại những mẩu xôi nếp vàng óng đặt cẩn thận vào khay thủy tinh.

Nhìn dáng vẻ cặm cụi của con gái, lòng ông Quý chợt chùng xuống. Đứa con gái từng khiến ông phật ý vì mang máy móc về đòi thay đổi nếp cũ, hóa ra lại đang thức trắng đêm chắt chiu từng hạt ngọc của cha để bảo vệ xưởng.

Ông Quý khẽ tằng hắng một tiếng rồi đẩy cánh cửa gỗ bước vào. Thấy cha, Uyên thoáng giật mình, vội tắt đèn cực tím rồi ngước nhìn:

“Bố dậy sớm thế ạ? Tay bố đỡ đau chưa?”

Ông Quý nhìn con gái, giọng trầm ấm khác hẳn vẻ nghiêm khắc thường ngày:

“Bố đỡ rồi. Chị Uyên này… Tạm gác mấy cái lọ này lại đã. Theo bố ra đây một lát.”

Uyên ngơ ngác nhìn cha nhưng vẫn ngoan ngoãn tháo găng tay, rảo bước theo bóng lưng hơi còng của ông băng qua khoảng sân gạch mờ sương. Hai cha con bước vào gian buồng cấy mốc lợp lá cọ. Dù bên ngoài trời nồm ẩm ướt, nhưng bên trong gian buồng vẫn vương vấn làn khói trấu ấm áp xua bớt hơi ẩm nền đất.

Đứng trước giàn nứa bốn mươi nong tre đang xếp so le, ông Quý dừng lại trước chiếc nong ở tầng thứ hai — nơi lớp xôi nếp cái hoa vàng đã se lại sau ba ngày đón men tự nhiên. Ông quay lại, ân cần nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn của con gái:

“Con xòe bàn tay ra, đặt nhẹ lên mặt nong nếp. Đừng ấn mạnh, chỉ lướt nhẹ thôi.”

Uyên khẽ làm theo lời cha. Ngay khi lòng bàn tay cô chạm vào lớp xôi phủ phấn mịn màng, một cảm giác ấm áp râm ran lập tức truyền qua da thịt.

“Con thấy không?” Giọng ông Quý chậm rãi, đượm phong vị mộc mạc của người thợ già. “Cái ấm này không phải nhiệt độ tỏa ra từ bóng đèn sưởi hay bếp than, mà là hơi ấm sinh học khi men cựa mình. Nó âm ấm, rạo rực như mạch máu đang đập trong lồng ngực. Nếu sờ vào mà thấy nong nếp nguội tanh ngắt là men chết, còn nếu nóng rực hầm hập như người sốt cao thì hạt nếp đang bị hấp hơi bốc hỏa, hỏng mất cữ mốc.”

Uyên mở to mắt lắng nghe, ngón tay khẽ run lên khi cảm nhận nhịp thở râm ran của từng hạt tinh bột.

“Giờ thì nhắm mắt lại,” ông Quý tiếp tục chỉ dẫn, tự mình cũng nhắm nghiền đôi mắt sâu thẳm. “Hít một hơi thật sâu bằng mũi. Làm tương, khứu giác phải tinh như ngọn gió bãi.”