Chương 5: Canh Bạc Đêm Gió Bấc

Ánh mắt Bàng thị dán chặt vào miệng chiếc hũ sành cũ kỹ, hai vai khẽ run lên theo từng đợt gió bấc quất ràn rạt vào vách nứa. Đêm nay đã là đêm cận kề tiết Lập đông, hạn chót một quan tiền lãi treo lơ lửng trên đầu ba mẹ con như lưỡi dao sắc lạnh. Căn nhà tranh vách đất dột nát lạnh căm căm, từng luồng sương muối luồn qua kẽ liếp buốt thấu xương tủy.

Bàng thị quỳ thụp xuống nền đất lạnh, hai tay run rẩy ôm lấy chiếc hũ sành. Nàng ngước nhìn lên bàn thờ đơn sơ chỉ có một bát hương con kê trên tấm ván mộc, nghẹn ngào khấn thầm:

— Mình ơi… thúng nếp cái hoa vàng này em chắt bóp dành cúng giỗ mình tháng Chạp… Giờ mẹ con em cùng đường rồi, xin mình chứng giám tha tội cho em…

Dứt lời, hai hàng lệ nóng hổi lăn dài trên đôi gò má hốc hác, nàng nghiêng miệng hũ, dốc trọn số gạo nếp cuối cùng vào chiếc thúng rách. Những hạt nếp tròn mẩy, trắng ngà như ngọc tuôn ra rào rào. Bàng thị bưng thúng nếp ra vại nước mưa ngoài thềm, cẩn thận vo sạch rồi trút từng vốc vào chiếc chõ đất nung đặt trên miệng nồi đồng.

Hoài Cẩn ngồi thu lu bên bếp lò, hai chân co ro giấu dưới manh áo vá chằng vá đụp. Cậu bé chăm chú dõi theo từng cử động của mẹ. Đôi bàn tay nhỏ nhắn thoăn thoắt đẩy mấy thanh củi gộc vào sâu trong lòng bếp, nhóm lên ngọn lửa hồng rực rỡ xua bớt bóng tối và hơi lạnh thấu da thịt.

Chẳng mấy chốc, nước trong nồi đồng sôi ùng ục. Từng luồng khói trắng ngùn ngụt bốc lên từ miệng chõ đất, mang theo hương nếp mới thơm phức, ngọt ngào lan tỏa khắp gian bếp chật hẹp.

Từ trên chiếc chõng tre ọp ẹp kê sát vách, Thanh Trúc khẽ cựa mình. Đôi mắt mờ đục hướng về phía ánh lửa bập bùng, cô bé hít một hơi thật sâu, cất giọng nhỏ nhẹ:

— Thơm quá mẹ ơi… Mùi xôi nếp cúng của bố thơm lừng cả gian nhà rồi.

Bàng thị gạt nước mắt, nén tiếng thở dài quay sang mỉm cười với con gái:

— Ừ, nếp cái hoa vàng cấy ở bãi bồi ven sông Đáy đấy con. Đất phù sa màu mỡ nên hạt gạo dẻo và đượm hương lắm.

Khi nắp chõ rung lên bần bật, Bàng thị nhấc vung rơm ra. Hạt nếp đã chín rền, nở bung đều tăm tắp, bóng bẩy và dẻo quánh như một khối ngọc trắng ngần. Vừa sốt ruột vì thời gian trôi mau, vừa nôn nóng muốn thấy phép màu, Bàng thị liền với tay bưng chiếc thúng tre đựng bột mộng lúa vàng ươm định trút thẳng vào chõ xôi đang bốc khói nghi ngút:

— Cẩn nhi, mẹ trút bột mộng lúa vào trộn luôn nhé con? Nghe người ta bảo cứ đổ lẫn vào nhau là thành mật ngọt…

— Khoan đã mẹ ơi! — Hoài Cẩn vội vàng vươn hai bàn tay nhỏ bé ôm chặt lấy cánh tay mẹ, lớn tiếng ngăn lại.

Bàng thị giật mình khựng tay, ngơ ngác nhìn con trai:

— Sao thế Cẩn nhi? Chẳng phải cần trộn chung bột mầm với xôi sao con?

Hoài Cẩn ngẩng khuôn mặt bầu bĩnh dính vệt than lem luốc lên, dùng ngữ điệu ngây thơ nhưng rành rọt giải thích:

— Mẹ đừng vội ạ! Mầm lúa non này ưa ấm chứ sợ nóng lắm. Chõ xôi đang bốc hơi bỏng rát thế kia, nếu mẹ trút bột khô vào ngay thì mầm lúa sẽ bị chín nục, cháy hết vị ngọt trời ban đấy ạ. Chúng ta phải có nước ấm làm cầu dẫn đường thì mộng lúa mới chịu nhả hết mật ngon ra chứ!

Trong thâm tâm, Hoài Cẩn hiểu rất rõ: nếu đổ bột mầm vào xôi đang sôi sùng sục thì men ngọt tự nhiên sẽ bị nhiệt độ cao làm chết đứng hoàn toàn, cả thúng nếp quý giá sẽ hóa thành nồi cháo thiu vô dụng. Cậu cần giữ nhiệt độ ủ ấm ở mức vừa phải để hạt xôi ngấu đều và tiết trọn dòng mật.

Bàng thị nghe con nói có lý, vội vã hạ thúng bột xuống chõng, lúng túng hỏi: