Chương 1: Mũi Thép Mức Âm

Thùng tời sắt giật cục một tiếng chói tai rồi dừng ở đáy giếng nghiêng mức âm -120m của Xí nghiệp Khai thác Than Cẩm Sơn. Cửa sắt mở ra, luồng gió buốt ca một lập tức thốc vào mặt Trịnh Tấn Thao, cuốn theo hơi ẩm mặn mòi cùng mùi than đá ngai ngái. Không kịp xoa đôi tay tê cóng, Thao bước nhanh ra vỉa, hạ chiếc hộp máy kinh vĩ Theo-020 khỏi vai rồi cắm phập ba chân gang xuống nền đá vụn đường lò chính.

Bên hông Thao, chiếc bao da bò sờn rách khẽ đung đưa. Nằm gọn bên trong là quả dọi thép hình chóp nhọn khắc chìm chữ “Chính” – kỷ vật thiêng liêng duy nhất người cha quá cố để lại sau cơn uất nghẹn mười năm trước.

“Gió đông bắc luồn xuống tận đáy lò buốt thật đấy, chú Thao!” Lê Văn Toàn bước tới, đặt cây búa khoan nặng trịch xuống cạnh đường ray goòng. Gương mặt vuông chữ điền của người thợ khoan lấm lem bụi than, nụ cười hào sảng làm lộ hàm răng trắng lóa. “Hôm nay đo tim lò khu nào? Cứ chỉ cọc, anh mày vần đá chèn cho thẳng!”

“Khu lò chợ số 2, anh Toàn,” Thao đáp, giọng điềm đạm. “Hôm qua tổ đào lò báo gương than tiến thêm bốn mét. Ta phải kiểm tra lại tim lò và đo độ võng nóc vách trước khi kíp bốc dỡ ca hai vào tải.”

Thao rút quả dọi thép ra khỏi bao da. Khối kim loại hình chóp lạnh buốt áp vào lòng bàn tay chai sần. Thao bước lên tà-vẹt gỗ, móc sợi dây gai vào chiếc đinh mốc thép trên xà lim nóc lò rồi từ từ thả lỏng. Ánh đèn ắc quy trên mũ bảo hộ quét quầng sáng vàng đục vào màn đêm đen đặc quánh như mực tàu.

Mũi thép hình chóp nhọn chúc thẳng xuống tâm chiếc đinh đồng đóng giữa thanh tà-vẹt dưới chân. Bình thường, chỉ sau vài nhịp lắc, mũi dọi sẽ đứng sững. Nhưng lần này, quả dọi thép bỗng dao động dị thường, vẽ nên những vòng elip méo mó run rẩy trong không gian ngột ngạt. Thao nheo mắt, lồng ngực thắt lại. Ngách lò này hoàn toàn kín gió.

“Lạ chưa kìa...” Toàn cúi rạp người xuống, ngón tay thô ráp chỉ vào chóp nhọn kim loại. “Lò chợ kín bưng, sao quả dọi của mày cứ lắc lia lịa như có ai cầm dây giật thế, chú Thao?”

“Không phải gió,” Thao cúi xuống bên máy kinh vĩ, ngón tay siết ốc vi động ngang, mắt dán vào thị kính ngắm. “Đá vách đang truyền rung chấn.”

Đó là những dao động cơ học cực vi mô truyền qua tầng sa thạch. Mắt thường không thấy vết nứt, nhưng quả dọi thép nhạy bén đã bắt trọn sự cựa mình bí ẩn của lòng đất khi hàng triệu tấn đất đá dồn nén xuống các thanh chống.

“Khoan đã, hai đứa đứng im!”

Tiếng quát trầm đục vang lên từ khoảng tối phía sau. Bác thợ già Vũ Đình Sâm chậm rãi bước tới, lưng hơi còng sau bốn mươi năm đội vỉa than, hàm râu hoa râm lởm chởm phủ đầy bụi antraxit. Bác tiến thẳng tới hàng vì chống gỗ lim già dựng sát vách than, áp sát tai vào thớ gỗ xù xì rồi nhắm nghiền mắt lại. Dưới đáy hầm bỗng chìm vào yên ắng rợn người, chỉ còn tiếng thở dốc của Toàn và tiếng nước ngầm tí tách rơi từ khe nứt.

Mười giây trôi qua nặng nề. Bác Sâm mở mắt, khuôn mặt khắc khổ chằng chịt nếp nhăn bỗng co rúm lại:

“Đá đang cắn răng,” bác thì thào. “Trong ruột vỉa có tiếng lạo xạo... tựa như ai đang nghiến răng kèn kẹt dưới đáy sâu.”

Tim Thao đập dồn dập. “Bác nghe thấy tiếng trượt vách sao bác Sâm?”

“Tao nghe rõ mồn một,” bác Sâm nắm chặt vai Thao, ánh mắt bùng lên nỗi ám ảnh kinh hoàng. “Mười năm trước, đúng đêm Lò số 4 sụp xuống chôn vùi kíp thợ, tao cũng nghe thấy tiếng nghiến răng này. Khi ấy, bố mày... kíp trưởng Trịnh Tấn Bằng, cũng buông quả dọi thép này xuống cảnh báo đá nóc sắp vỡ. Thế mà người ta gạt đi, đổ vấy tội làm sập hầm lên đầu ông ấy...”

Bác Sâm nghẹn lời, ánh mắt chùng xuống đầy day dứt cay đắng.