Chương 25: Mầm xanh tiếp nối

Lời hẹn ước vào chiều đông năm ấy đã đơm hoa kết trái khi gió bấc nhường chỗ cho tiết trời tháng ba ấm áp. Mùa xuân gõ cửa Hà Nội bằng những hạt mưa phùn thanh nhẹ phủ mờ mặt hồ Thiền Quang êm đềm trong sương sớm. Bốn mươi gốc xà cừ trăm tuổi đồng loạt thức giấc sau kỳ ngủ đông dài. Từng búp chồi non mơn mởn đội lớp vỏ xám xù xì bung nở, nhú lên những mảng lá non tơ mỡ màng màu xanh ngọc bích. Vòm tán sum suê đan quyện vào nhau, dệt nên dải lụa xanh biếc che chở cho góc phố cổ.

Nơi gốc Cây Mẹ Số 01, vết thương hoại tử năm nào nay đã được lớp mô sẹo cambium tươi mới bọc kín bờ mép vữa sinh học. Tấm biển đồng “Cây Di Sản Đô Thị Trăm Tuổi” sáng bóng dưới mưa bụi, lặng lẽ minh chứng cho sức sống kiên cường đã chiến thắng thời gian và lòng tham con người.

Bên bờ hồ rộn rã tiếng cười, khóa đào tạo thực nghiệm phẫu thuật và phục hồi cây xanh đô thị đầu tiên của thành phố chính thức khai giảng. Không có bục giảng hoa mỹ, lớp học dã chiến mở ngay trên thảm cỏ xanh mướt dưới bóng râm đại thụ, thu hút hơn ba mươi sinh viên lâm sinh Viện Lâm nghiệp, kỹ sư Chi cục Quản lý Cây xanh và các tình nguyện viên yêu môi trường.

Lã Mai Chi trong bộ đồ bảo hộ lao động gọn gàng, mái tóc buộc cao năng động, tự tin đứng trước chiếc bục gỗ nhỏ giảng giải: “Khi thân gỗ xuất hiện vết thương rỗng ruột do nấm mục, tuyệt đối không dùng xi măng trám bít cứng ngắc. Xi măng giữ ẩm, tạo ổ ủ nấm khiến gỗ lõi mục nhanh hơn. Cốt lõi của phẫu thuật mộc học là kích hoạt cơ chế tự chữa lành của tầng cambium. Chúng ta dùng nấm đối kháng Trichoderma triệt tiêu mầm bệnh, phối trộn vữa sinh học từ mùn xơ dừa lên men giàu lignin, nhựa thông và sáp ong tạo lớp đệm co giãn đồng điệu với nhịp thở của cây.”

Cách đó vài bước, Đặng Tuấn Nghĩa kiên nhẫn hướng dẫn nhóm học viên thao tác định vị sóng âm và uốn ghép khung nan tre trợ lực. Đôi bàn tay rám nắng của anh thoăn thoắt uốn cong thanh tre cật già đã khử trùng tinh dầu tràm, lồng ghép chuẩn xác vào khoang mô hình rỗng: “Mỗi nan tre cật đặt đúng thớ gỗ sẽ giúp phân tán tới chín mươi phần trăm xung lực xoắn khi gặp giông bão. Cây đại thụ đứng vững cả trăm năm không chỉ nhờ sức nặng, mà ở khả năng tiêu trừ mô-men lực bằng sự dẻo dai. Người làm cây phải hiểu quy luật ấy để trợ lực chứ không gò ép thô bạo.”

Sự phối hợp ăn ý giữa tư duy công nghệ sinh học của Mai Chi và kinh nghiệm thực địa vững vàng của Nghĩa khiến những tràng pháo tay giòn giã liên tục vang lên. Dưới bóng mát râm ran tiếng lá, các bạn trẻ say mê ghi chép, chuyền tay nhau ngửi thử mùi nhựa thông ấm nồng của mẻ vữa vừa được phối trộn.

Đứng tựa lan can đá phía sau, ông Lã Duy Thông lặng lẽ quan sát lớp trẻ. Không còn giao diện bán minh bạch của Hệ Thống chớp nháy trước võng mạc, nhưng đôi mắt người thợ già sáu mươi chín tuổi vẫn nhìn thấu từng thớ gỗ sống, từng mạch nhựa đang âm thầm luân chuyển dưới lớp vỏ sần sùi. Khóe môi ông khẽ nở nụ cười đôn hậu, ngập tràn tự hào.

Khi buổi thực hành tạm nghỉ giải lao, Mai Chi và Nghĩa cùng rảo bước lại gần, lễ phép cúi đầu: “Thưa ông, phần cơ chế mô sẹo cambium ban nãy cháu giảng đã chuẩn xác chưa ạ?”

Nghĩa cũng hào hứng tiếp lời: “Bác Thông ơi, các bạn học viên tha thiết mong được bác trực tiếp thị phạm cách lắng nghe tiếng gõ rỗng của thân cây bằng búa mộc ạ.”

Ông Thông nhìn hai người trẻ nhiệt huyết, ánh mắt trìu mến như nhìn những mầm cây khỏe khoắn đã bén rễ sâu vào lòng đất mẹ. Ông cúi người, chầm chậm mở chiếc tráp bằng gỗ nghiến cũ kỹ trên chiếc bàn gấp dã chiến. Nắp tráp bật mở, để lộ tấm vải dạ màu đỏ thắm. Nằm ngay ngắn bên trong là chiếc cưa mộc phẫu thuật bản mỏng lưỡi thép rèn sáng loáng, cùng cuốn sổ tay bìa da nâu sẫm lưu giữ mọi công thức men vi sinh xơ dừa và kinh nghiệm lâm sinh cả đời ông.