Chương 16: Đám cưới giữa mùa đông

Tiếng còi ủ khẩn cấp từ chiếc loa truyền thanh hình nón trên ngọn đa đầu làng vừa dứt, cả con ngõ nhỏ dẫn vào xóm Đoài như rơi vào một khoảng lặng hụt hẫng đến rợn người.

Gió bấc cuối đông bắt đầu rít lên từng hồi qua rặng tre ngà ken dày ngoài ngõ. Những dải hoa giấy cắt bằng giấy báo bôi phẩm đỏ đung đưa kẽo kẹt trên chiếc cổng vòm tre nứa, chốc chốc lại bị một cơn gió thốc giật tung, bay là là rồi đáp xuống mặt đường đất bụi bặm. Mấy bác nông dân đi trong đoàn đón dâu đứng chết trân, gương mặt sạm đen vì nắng gió chiến hào và đồng ruộng nay lại xám ngoét đi vì lo lắng. Ai nấy đều hiểu rõ cái khắc nghiệt đến tàn nhẫn của thời tiết đồng bằng Bắc Bộ: một đợt rét hại dưới mười độ kèm theo sương muối độc chẳng khác nào một trận đại dịch trắng xóa quét qua đồng bãi. Mầm ngô, mầm đậu vừa đội đất non nớt như da em bé, chỉ cần một đêm hứng trọn sương muối giá buốt là tế bào đóng băng, ngày mai mặt trời hé lên một cái là lập tức thối nhũn, cháy đen toàn bộ.

Mười lăm mẫu đất bãi Soi – toàn bộ mồ hôi, hy sinh và cả canh bạc danh dự của Đội 3 – đang đứng trước nguy cơ trắng tay ngay trong ngày đại hỷ của người đội trưởng.

Bình vẫn ghì chặt hai tay phanh xe đạp Phượng Hoàng, khớp ngón tay trắng bệch ra vì dùng lực. Lồng ngực vạm vỡ của người lính dội lên từng nhịp thở dồn dập. Anh nhìn thẳng về phía cổng nhà mình, nơi u Mẫn đang ngơ ngác đứng tựa vào chiếc then cài cửa bằng tre, rồi lại ngoái đầu nhìn người vợ trẻ vừa mới cùng mình bái lạy tổ tiên bên nhà gái.

Nhận thấy bờ vai rắn rỏi của chồng đang căng cứng, Hoài An khẽ đặt bàn tay nhỏ nhắn nhưng chai sần của mình lên mu bàn tay anh. Chiếc vòng bạc chạm hoa chanh u Mẫn trao từ buổi sáng khẽ chạm vào ghi-đông xe, phát ra một tiếng "leng keng" thật trong trẻo.

“Anh Bình.” An cất giọng, âm điệu trầm tĩnh lạ thường như dòng nước mát tưới vào ngọn lửa đang bốc hỏa trong lòng anh. “Việc trời thì khó tránh, nhưng việc người thì ta định được. Mầm ngô mới nhú hai lá mầm, rễ cái vừa cắm sâu ba phân, ta vẫn còn thời gian trước khi sương muối giáng xuống vào nửa đêm. Giờ việc hệ trọng nhất là vào nhà, thưa chuyện với u, bái lạy bàn thờ thầy và hoàn thành lễ cưới trước mặt bà con xóm giềng. Đám cưới nếp sống mới của chúng mình không thể vì một cơn gió bấc mà chao đảo được.”

Ánh mắt của Bình chạm vào đôi mắt đen lánh, kiên định của An. Sự hoang mang của người lính bỗng chốc tan biến, nhường chỗ cho một sự kính phục và niềm tin mãnh liệt dâng trào. Anh hít một hơi thật sâu, luồng không khí lạnh buốt tràn vào buồng phổi làm tinh thần anh lập tức tỉnh táo lại.

Bình quay sang đám thanh niên Đội 3 đang nháo nhác, lớn tiếng dõng dạc át cả tiếng gió:

“Bà con, anh em Đội 3 nghe tôi nói đây! Trời rét thì đã có chăn, ngô lạnh thì sẽ có rơm rạ che chắn! Việc đồng áng lát nữa cưới xong tôi và cô An sẽ trực tiếp cùng anh em ra bãi Soi ứng phó, tuyệt đối không để mất một mầm ngô nào! Bây giờ, xin mời toàn thể bà con cô bác và anh em vào hôn trường, xơi miếng trầu, uống chén nước chè xanh chung vui với gia đình chúng tôi!”

Lời nói cương nghị, vững như bàn thạch của người đội trưởng lập tức xua tan bầu không khí u ám. Đám trai làng như bừng tỉnh, họ hò reo vang lên, tiếng cười lại bắt đầu râm ran trở lại. Chị Đượm nhanh nhảu bước lên, đỡ lấy chiếc nón quai thao trên tay An, vừa đi vừa liến thoắng:

“Phải đấy! Việc đâu còn có đó, thịt chó còn có lá mơ! Nay là ngày vui tày trời của chú Bình với cô An, dẫu trời có đổ mưa đá cũng phải mừng cho hai đứa nên duyên cái đã!”

Bình dắt chiếc xe Phượng Hoàng qua chiếc cổng chào kết bằng hoa cúc dại vàng ươm. Bà cụ Mẫn bước vội ra sân, đôi mắt kèm nhem ngấn lệ, hai bàn tay gầy guộc run rẩy nắm lấy bàn tay An:

“Con ơi… U cứ lo ngoài đồng ngoài bãi làm lỡ mất giờ lành của hai đứa. Mau vào nhà đi con, ngoài ngõ gió độc lắm, kẻo buốt lạnh hết cả chân tay.”

“Dạ, con chào u. Chúng con về với u rồi đây ạ,” An khẽ cúi đầu, siết nhẹ lấy đôi bàn tay nhăn nheo của mẹ chồng, cảm nhận hơi ấm tình mẫu tử mộc mạc mà thiêng liêng lan tỏa khắp da thịt.

Gian nhà ba gian lợp rạ của mẹ con Bình hôm nay dường như rộng rãi và sáng sủa hơn thường lệ. Bức tường đất trát rơm bùn được quét một lớp vôi mới trắng đục còn vương mùi nồng nồng. Trên vách nứa giữa nhà dán một chữ "Song Hỷ" lớn cắt bằng giấy đỏ tươi do chính tay cụ giáo Khiêm nắn nót viết theo lối chữ chân phương mực tàu.

Không gian hôn trường thời bao cấp đơn sơ đến thắt lòng nhưng lại tràn trề sự ấm áp của tình người. Hai dãy bàn dài ghép tạm bằng những cánh phản gỗ xoan bóng loáng mượn từ nhà kho hợp tác xã kê dọc gian giữa. Phía trên bàn trải những tờ báo Nhân Dân phẳng phiu. Trên mặt bàn, những chiếc đĩa sứ Hải Dương hoa chanh bày biện tươm tất: đĩa kẹo mềm Hải Hà mậu dịch bọc giấy bóng kính xanh đỏ lấp lánh, đĩa mứt bí ngô mật mía màu cánh gián dẻo quánh tỏa mùi thơm ngọt ngào của gừng già, và những bát bỏng ngô nếp ngào mật phồng to, trắng muốt như những bông hoa cải nở giữa mùa đông.

Giữa bàn là những chiếc ấm tích bằng đất nung bọc trong giỏ ủ lót rơm rạ ấm sực. Khói chè xanh nghi ngút bốc lên từ những chiếc bát sành men da lươn, mang theo vị chát ngọt đằm sâu của thức chè mạn được hái từ vùng đồi trung du. Mùi thuốc lá Tam Đảo khói xanh lững lờ bay quyện vào mùi vỏ cam khô nướng trên đĩa than hồng đặt dưới chân bàn để xua bớt cái lạnh buốt đang luồn qua các khe liếp nứa.

Bà con xóm Đoài và xã viên Đội 3 chen chúc ngồi chật kín ba gian nhà. Các bà, các chị mặc những chiếc áo bà ba màu gụ, đầu vấn khăn vuông đen mỏ quạ, miệng bỏm bẻm nhai trầu đỏ thắm; đám đàn ông trung niên thì mặc áo đại hàn quân đội bạc màu hoặc áo bông chần trám quả trám cũ kỹ, tay cầm điếu cày rít lên những tiếng giòn giã, khói nhả mù mịt cả mái hiên.

Đúng lúc đó, từ ngoài ngõ có tiếng bước chân dồn dập kèm theo tiếng tằng hắng quen thuộc. Chủ nhiệm Bùi Đắc Khoát bước vào, chiếc áo bốn túi màu cỏ úa cài kín cổ, bên túi ngực vẫn gài chiếc bút máy Kim Tinh nắp mạ vàng bóng loáng. Theo sau ông là bác kế toán và mấy cán bộ trong Ban Quản trị Hợp tác xã An Hòa.

Cả gian nhà lập tức xôn xao. Mọi người tự giác nhường một lối đi nhỏ dẫn thẳng vào chiếc bàn danh dự kê sát bàn thờ.

“Kìa, bác Chủ nhiệm đã đến!” tiếng ai đó cất lên.

Ông Khoát tháo chiếc mũ cối xuống, phủi nhẹ những hạt mưa phùn li ti bám trên vành mũ rồi đưa mắt nhìn quanh gian nhà một lượt. Ánh mắt ông dừng lại ở đĩa mứt bí và bỏng ngô trên bàn, khóe môi khẽ giật giật đầy vẻ hài lòng. Ông bước tới bắt tay Bình thật chặt, rồi quay sang gật đầu với An:

“Tôi vừa ở trên xã về, nghe đài báo rét hại mà ruột gan cứ nóng như lửa đốt. Nhưng công việc tập thể là một chuyện, việc xây dựng tổ ấm mới của hai đồng chí xã viên ưu tú lại là chuyện lớn của cả làng An Hòa này. Tôi phải sang ngay để chúc mừng đôi vợ chồng trẻ!”

Bình vội vàng kéo chiếc ghế đẩu bằng gỗ mít mời Chủ nhiệm ngồi:

“Cảm ơn bác Chủ nhiệm và các đồng chí trong Ban Quản trị đã bớt chút thời gian quý báu sang dự lễ với chúng cháu. Mời bác xơi chén nước chè nóng cho ấm giọng ạ.”

Chủ nhiệm Khoát nhấp một ngụm chè xanh nóng rẫy, khà một tiếng khoan khoái rồi đứng thẳng người dậy, hắng giọng lấy uy quyền quen thuộc của người đứng đầu hợp tác xã. Gian nhà lập tức im phăng phắc, chỉ còn nghe tiếng gió bấc thổi ào ào trên rặng cau ngoài sân.

“Kính thưa toàn thể bà con xã viên xóm Đoài và Đội sản xuất số 3!” Giọng ông Khoát vang lên trầm ấm, mạch lạc. “Hôm nay, thực hiện đúng chủ trương của Huyện ủy và Ủy ban xã về cuộc vận động xây dựng nếp sống mới trong việc cưới xin, đồng chí Trần Bình – Đội trưởng Đội 3, một thương binh gương mẫu – và đồng chí Nguyễn Hoài An – nữ cựu thanh niên xung phong, người đã có công lớn cứu vãn kho thóc giống của chúng ta – chính thức nên duyên vợ chồng! Lễ cưới hôm nay không có cỗ bàn linh đình, không rượu thịt lãng phí, không phô trương hình thức. Chỉ có bát nước chè xanh thắm đượm tình làng nghĩa xóm, có đĩa kẹo mậu dịch và sản vật do chính bàn tay lao động của đôi trẻ làm ra!”

Tiếng vỗ tay rào rào vang lên từ khắp các góc nhà. Mấy cô thanh nữ Đội 3 mắt sáng lấp lánh nhìn An đầy ngưỡng mộ.

Ông Khoát đưa tay rút chiếc bút máy Kim Tinh cài trên ngực áo ra, chỉ nhẹ vào tờ giấy chứng nhận kết hôn màu hồng đã được ép plastic cẩn thận đặt trên chiếc khay trầu:

“Thay mặt Đảng ủy, Ủy ban và Ban Quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp An Hòa, tôi nhiệt liệt biểu dương tinh thần tiên phong, gương mẫu của hai đồng chí. Đảng và Nhà nước luôn khuyến khích nếp sống mới giản dị, tiết kiệm, lấy tình yêu thương và sự đồng cam cộng khổ làm nền tảng. Tôi xin trao lại tờ giấy chứng nhận này cho hai đồng chí. Chúc hai đồng chí trăm năm hạnh phúc, thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn, vừa xây dựng gia đình êm ấm, vừa lãnh đạo Đội 3 hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu vụ đông!”

Cả gian nhà nổ tung trong những tràng pháo tay giòn giã. Bình kính cẩn hai tay đón lấy tờ giấy chứng nhận kết hôn từ tay Chủ nhiệm Khoát, rồi quay sang nắm chặt lấy tay An. Tờ giấy mỏng manh in hình quốc huy đỏ thắm nhưng đối với họ, đó là sự thừa nhận danh chính ngôn thuận, là thành quả sau bao nhiêu sóng gió, vượt qua cả những toan tính hẹp hòi của bà Phó Tươi để đường hoàng bước bên nhau dưới một mái nhà.

“Bây giờ,” tiếng bác Cả Khiêm – đại diện họ nhà gái – cất lên trầm ấm, “xin mời đôi trẻ bước tới trước bàn thờ gia tiên để làm lễ tạ ơn tổ tiên họ Trần.”

Bầu không khí bỗng chốc trở nên trang nghiêm lạ lùng. Bình dắt tay An tiến về phía gian giữa, nơi đặt chiếc bàn thờ tổ tiên bằng gỗ gụ đã ngả màu thời gian. Phía trên hương án, bên cạnh bát hương đồng bám đầy tàn nhang cổ kính là di ảnh của người cha liệt sĩ của Bình. Bức ảnh đen trắng chụp người lính Vệ quốc đoàn năm xưa trong bộ quân phục bạc màu, đôi mắt sáng ngời cương nghị dường như đang mỉm cười hiền hậu nhìn xuống đôi trẻ.

Bên cạnh bát hương, An kính cẩn đặt cuốn sổ nhật ký quân ngũ năm 1972 của anh trai Hoài Nam – kỷ vật vô giá mà thầy Khiêm vừa trao cho hai người sáng nay. Hai thế hệ người lính, hai người con ưu tú của quê hương đã ngã xuống nơi chiến trường khói lửa, hôm nay dường như cùng tề tựu về đây để chứng giám cho mối duyên lành giữa người em gái và người đồng đội thân thương.

Bình run run châm ba nén hương trầm. Khói hương xanh mờ ảo uốn lượn bay lên, mang theo mùi thơm thanh khiết, trầm mặc xua tan đi cái lạnh lẽo của mùa đông.

Hai người cùng quỳ xuống trên chiếc chiếu cói mới. Tiếng gối chạm sàn đất nện nghe thật êm và chắc chắn. Bình ngước nhìn di ảnh cha, giọng anh nghẹn lại vì xúc động nhưng từng lời từng chữ đều vang lên dõng dạc, rõ ràng:

“Thưa hương hồn của thầy… Hôm nay, trước bàn thờ tổ tiên và sự chứng giám của họ hàng làng xóm, con xin phép được đón Hoài An về làm vợ, làm con dâu họ Trần. Con xin thề trước anh linh của thầy, đời này kiếp này con sẽ hết lòng yêu thương, che chở cho An; cùng An gánh vác việc gia đình, phụng dưỡng u già chu đáo, giữ trọn đạo nghĩa vợ chồng dù gian lao nghèo khó hay ấm no đủ đầy. Con cũng xin hứa trước vong linh của anh Hoài Nam, con sẽ thay anh chăm sóc cho An, và sớm muộn gì con cũng sẽ vào tận chiến trường Tây Nguyên để đưa anh về yên nghỉ nơi đất mẹ!”

Nghe những lời ruột gan ấy, khóe mắt Hoài An cay xè. Một giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên gò má rám nắng của cô, rơi khẽ xuống mu bàn tay chai sạn của Bình. Ở thế kỷ hai mươi mốt xa xôi, cô từng chứng kiến biết bao đám cưới xa hoa lộng lẫy, ngập tràn hoa hồng ngoại nhập và đèn chùm pha lê, nhưng chưa từng có một lời thề nào lại nặng tựa non bồng, mộc mạc và chân thành đến thắt ruột như lời thề của người đàn ông này.

An cúi đầu, hai tay chắp trước ngực, giọng cô trong trẻo nhưng chứa chan sự kiên định:

“Thưa anh linh của thầy và tổ tiên họ Trần… Con là Nguyễn Hoài An, từ nay xin nguyện làm dâu con trong nhà. Con nguyện cùng anh Bình đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi, lấy sự hiếu thuận làm đầu, lấy sự siêng năng lao động làm gốc. Dù ngày mai có bão giông rét mướt, con cũng xin cùng anh kề vai sát cánh, dựng xây mái ấm này vững vàng như rễ ngô cắm sâu vào đất bãi.”

Bà cụ Mẫn ngồi bên cạnh, lấy vạt áo nâu lau vội dòng nước mắt đang lăn dài trên những nếp nhăn đuôi mắt. Bà bước tới, đôi tay run rẩy đặt lên vai hai con: