Chương 20: Hội Chợ Bên Triền Sông

Tiếng trống lệnh từ mé bến sông dồn dập dội vào vách liếp gian nhà đông, từng hồi giòn giã thúc giục như lửa táp sau lưng. Cụ Biền Duy Nhượng khẽ buông vạt áo the nâu, chầm chậm thở ra một hơi dài xua tan cảm giác ran rát nơi cuống họng. Đôi bàn tay cụ nâng niu mép giấy điệp vừa lật, ánh mắt bách niên dừng lại thật lâu nơi khuôn mặt bầu bĩnh của chú bé ôm gà trống. Nét mực than nếp đen tuyền mềm mại ôm lấy sắc trắng vỏ điệp biển, lấp lánh như có nắng sớm đọng trên lớp vảy bạc.

Thằng An đứng nép bên chõng, hai bàn tay quấn vải nâu khẽ run lên vì xúc động. Thằng bé ngước nhìn cụ cố, giọng rụt rè:

— Cụ ơi, thuyền buôn cắm cờ hội cập bến rồi... Mình có kịp mang tranh ra đọ sắc không cụ?

Bác Phó Cả Dần từ ngoài thềm bước vội vào, hai bắp tay vương đầy bột điệp và vệt son đỏ thắm. Bác chắp tay trước ngực, giọng bộc trực mà ấm áp lạ thường:

— Thưa cụ, bốn mươi đôi tranh Vinh Hoa Phú Quý dập từ đêm qua đến giờ đã hong se mặt trên sào nứa. Anh em thợ làng đang cẩn thận lót từng lớp giấy bản, xếp gọn vào hai bồ mây lót lá chuối khô. Chỉ đợi cụ phát lệnh là chúng con gánh thẳng ra bến đò.

Cụ Nhượng mỉm cười, chòm râu cước rung nhè nhẹ. Cụ với lấy chiếc gậy tre đực đã lên nước bóng lộn nơi góc cột cái, khẽ gõ nhẹ xuống nền đất:

— Tuần tiết không đợi người, nhưng thớ gỗ thơm và lòng dạ ngay thẳng thì chẳng sợ muộn mằn. Các con thu xếp cho chu tất, ta cùng ra bến đón khách kinh kỳ.

Sáng sớm ngày rằm tháng Chạp, triền đê nam sông Đuống bừng lên không khí tấp nập của phiên chợ tranh lớn nhất trong năm xứ Kinh Bắc. Mặt sông mờ mịt hơi sương bỗng chốc rực rỡ bởi hàng trăm cánh buồm nâu và cờ hội ngũ sắc phần phật bay trong gió bấc. Thuyền buôn từ kinh thành Thăng Long, thuyền mành buôn cau chở gốm từ Phố Hiến ngược xuôi tấp nập, tiếng hò reo, tiếng mái dầm bì bõm quẫy nước hòa cùng tiếng cười nói râm ran cả một khúc sông dài.

Thế nhưng, chiếm trọn bãi đất bằng phẳng ngay đầu con dốc dẫn xuống bến đò là một rạp gỗ lợp vải bạt hoa lộng lẫy. Dưới mái rạp, thương nhân Quản Lợi chễm chệ ngồi trên chiếc sập gụ khảm ốc xà cừ, khoác chiếc áo the thâm bóng nhẫy, ngón tay mập mạp đeo nhẫn ngọc gõ nhịp xuống khay đồng. Chung quanh gã, hàng ngàn tờ tranh bổi đen đúa được treo la liệt trên dây gai, xếp tầng tầng lớp lớp trên các phản gỗ. Mùi nồng hắc của than bùn lẫn lưu huỳnh xộc thẳng vào mũi khách bộ hành, át cả mùi bùn non bãi bồi.

Thấy mấy tay buôn lớn chít khăn xếp từ thuyền Thăng Long bước lên bờ, Quản Lợi liền đứng phắt dậy, nụ cười giả lả nở rộng trên gương mặt tròn bóng nhẫy:

— Kính chào các quan bác! Mời các bác ghé tệ xá xem hàng. Năm nay đình làng Mái gặp hỏa hoạn đêm Lập đông, bộ mộc bản cổ trăm năm đã hóa thành tro bụi, làng nghề tuyệt tích ván tổ rồi! Giờ chỉ có xưởng của Quản Lợi tôi đây xuất được vạn tờ tranh Tết cho các trấn ngoài. Giá chỉ bằng nửa năm ngoái, mua mười thiệp tôi tặng thêm hai thiệp đem lộc về nhà!

Mấy người buôn tranh dừng chân, cầm tờ tranh bổi lên ngắm nghía rồi khẽ cau mày trước chất giấy xốp mục, dễ rách và mùi khét lẹt bốc ra từ mặt giấy. Đúng lúc sự ngờ vực đang dâng lên trong đám đông, tiếng gậy tre gõ đều đặn cất lên từng nhịp chắc nịch từ phía con dốc thoải.

Cụ Biền Duy Nhượng khoan thai bước tới. Cụ mặc bộ áo the cổ màu nâu sồng lành lặn, chít khăn mỏ rìu ngay ngắn trên vầng trán quắc thước. Đi sau cụ là thằng An dong dỏng cao, hai tay kính cẩn ôm chiếc tráp sơn then bọc vải điều đỏ thắm. Bác Phó Cả Dần cùng Đỗ Lạc gánh hai bồ mây trĩu nặng, theo sau là cả phường thợ làng Mái quần áo nâu sồng, ánh mắt ai nấy đều sáng rực vẻ kiêu hãnh và tự tin.

Sự xuất hiện của cụ thợ cả tám mươi tám tuổi lập tức khiến góc chợ bến sông xôn xao. Một vị khách buôn luống tuổi từ Thăng Long reo lên:

— Kìa, cụ Cả Biền! Nghe đồn cụ ngã bệnh sau vụ cháy đình, hóa ra cụ vẫn khỏe mạnh thế này!