Chương 1: Tiếng Vọng Lúc Chập Tối

Ngón tay cái sần sùi của cụ Diêu Thạc Vinh gõ nhẹ ba nhịp “cốc, cốc, coong” vào đáy vỏ bầu nậm đã khô giòn. Âm vang trầm mà đanh, rỗng ruột nhưng giữ được độ đầm của thứ quả già phơi đủ hai mùa nắng sương trên giàn bếp. Cụ khẽ nheo đôi mắt mờ đục, ghé sát tai vào miệng bầu nghe ngóng, rồi với lấy chiếc giũa thép nắn lại độ vát của cần đàn đẽo bằng gỗ dâu rừng. Một cây tính tẩu muốn cất lên tiếng Then thanh sạch thì từ thớ gỗ đến nước vỏ đều phải thuận theo cái lý tự nhiên, không được gượng ép dẫu chỉ một đường gờ nhỏ.

Tiếng bước chân vội vã giẫm dồn dập lên cầu thang gỗ nghiến làm rung góc hiên. Diêu Thùy Miên bước xốc vào, vai đeo chiếc cặp vải bạc màu, hơi thở đứt quãng phả vào làn sương chập tối: “Ông nội! Hỏng mất rồi ông ơi… Điểm trường chiều nay vắng gần một nửa!”

Cụ Vinh không buông thanh dâu, ngẩng đầu nhìn gương mặt nhợt nhạt của đứa cháu gái hai mươi sáu tuổi: “Có việc gì mà con Miên hớt hải thế? Ngồi xuống uống hớp nước chè cho ấm bụng đã.”

“Cháu không uống nổi đâu ông,” Miên ngồi thụp xuống bậu cửa, bờ vai run run. “Hồi chiều, người bên xóm Trên kéo tới tận lớp đòi đón con về, bảo từ nay không cho bọn trẻ đi học nữa. Cả ba phòng học có ba mươi lăm đứa mà lúc tan buổi chỉ còn hơn mười đứa nán lại. Người ta rỉ tai nhau rằng vách đá sau trường lại phát ra tiếng rền rĩ đòi mạng!”

Cụ Vinh nhíu đôi mày bạc trắng như cước. Đôi tai mẫn tiệp của người nghệ nhân già khẽ động đậy theo từng lời kể. Điểm trường cắm bản Giuồng nằm nép sát bìa rừng lim Cốc Rạng, cách vách đá vôi tai mèo chưa đầy trăm bước chân. Từ bao đời, nơi ấy chỉ dội lại tiếng chim rừng hay tiếng gió hú mùa rét. Nhưng dạo gần đây, khi những đêm trăng non vừa chớm, tin đồn về âm thanh ma quái cứ thế lan truyền như lửa bén cỏ khô.

“Họ bảo nghe thấy thế nào?” Cụ Vinh chậm rãi hỏi, bàn tay khô gầy đặt lên vai Miên truyền chút hơi ấm bình tâm.

“Mấy người đi lấy củi quả quyết có tiếng đàn tính tẩu ai oán vọng ra từ khe đá bọng lim,” Miên run giọng thuật lại. “Tiếng đàn não nề như tiếng khóc than, rồi sau đó là tràng rít dài ghê rợn làm chim muông trên tán lim bay dạt cả đi. Họ đồn oan hồn người chết giận dữ vì rừng thiêng bị quấy rầy nên muốn bắt vía trẻ con để thế mạng. Chiều nay phụ huynh khóc lóc đòi chuyển trường đi nơi khác, cháu khuyên can thế nào họ cũng không nghe!”

Cụ Vinh khẽ lắc đầu, chòm râu dài rung nhẹ. Cả đời gắn bó với cây đàn tính, lặn lội khắp các bản làng theo những canh Then cầu an, cầu mùa, cụ hiểu hơn ai hết cái hồn cốt điệu đàn Tày. Tiếng Then sinh ra từ mây gió non cao, mượn bầu đàn tròn đầy chở che con người, mượn dây tơ kết nối lòng trần với Mường Trời. Một thanh âm thánh thót, trong trẻo dường ấy, cớ sao lại biến thành thứ tà âm dọa dẫm con trẻ đến bạt vía kinh hồn?

“Cứ bình tĩnh,” cụ Vinh bảo, giọng chắc nịch như đinh đóng cột. “Rừng lim Cốc Rạng che chở cho bản Giuồng từ thuở mở đất. Ma quỷ nào dám mượn tiếng Then của tổ tiên mà hại người lành? Cái tai già này chưa nghe tận nơi thì chưa thể kết luận, nhưng con chớ hoang mang theo lời đồn.”

Miên cắn nhẹ môi dưới, như sực nhớ ra điều gì, cô vội mở ngăn nhỏ chiếc cặp vải, lấy ra một vật cẩn thận bọc trong tờ giấy học trò chìa ra trước mặt ông nội: “Lúc chiều tiễn học trò về, cháu vòng ra sau lớp kiểm tra rào giậu. Ở lối mòn dẫn vào bìa rừng, chỗ bụi cây rậm rạp gần chân vách đá, cháu nhặt được cái này.”

Cụ Vinh đón lấy. Tờ giấy mở ra để lộ một vật kim loại nhỏ xíu bằng đốt ngón tay út, ánh lên tia sáng lạnh ngắt dưới ánh đèn dầu vừa thắp. Cụ miết ngón tay chai sần qua từng đường gờ mảnh, mắt nheo lại quan sát kỹ lưỡng. Đó là chiếc ốc vít ren nhuyễn bằng thép không gỉ sáng loáng, mép ren sắc lẹm, hoàn toàn mới nguyên, không dính chút bùn đất hay gỉ sét của thời gian.

“Con thấy nó nằm ở đâu?” Cụ Vinh gặng hỏi, giọng thấp xuống.