Chương 2: Lời Đồn Váng Bản Giuồng

Tiếng rít kim loại sắc lạnh vừa dội qua hẻm núi như mũi gai nhọn cào vào màng nhĩ mẫn tiệp của cụ Diêu Thạc Vinh. Cụ đứng lặng bên mép sàn gỗ, đôi mày bạc nhíu chặt lại trong bóng tối chập choạng của sương núi Phia Cát. Tiếng gió bấc luồn qua kẽ nứa nghe rợn ngợp, nhưng thứ âm sắc khô khốc ấy dứt khoát không phải tiếng cọ xát của tre pheo hay tiếng thú rừng ăn đêm, mà là tiếng kim khí va đập vào vòm đá vôi xa xôi.

Cụ khẽ thở dài, đón lấy mảnh giấy gói chiếc ốc vít ren nhuyễn từ tay Miên nhét cẩn thận vào túi áo chàm trước ngực. Vạt áo chàm đượm mùi lá ngâm và khói bếp ấm áp giúp người nghệ nhân già tám mươi ba tuổi lấy lại vẻ điềm tĩnh thường ngày. Cụ quay lại nhìn người trưởng thôn đang đứng bồn chồn bên cầu thang:

“Đi thôi, chú Dũng. Để già này xuống xem anh Lâm muốn bày vẽ những trò gì. Miên, con mang theo chiếc đèn pin đi cùng ông.”

Ba người rảo bước xuống những bậc cầu thang gỗ nghiến bóng nhẵn, rẽ vào con ngõ lát đá dốc dẫn ra bãi đất trước nhà văn hóa thôn. Sương từ đỉnh Phia Cát tràn xuống đặc quánh. Dưới sân, hơn ba chục người dân bản Giuồng đang túm năm tụm ba, xôn xao bàn tán dưới ánh sáng nhấp nhóa của hai chiếc đèn pha xe máy dựng chân chống nghiêng. Mùi khói thuốc lào khét lẹt quyện với hơi sương ẩm ướt tạo nên bầu không khí ngột ngạt, bức bối.

Đứng sừng sững trên bục xi măng ở góc sân là Triệu Đức Lâm. Gã đàn ông bốn mươi lăm tuổi mặc chiếc áo khoác gió sờn rách, thân hình hộ pháp như một khúc gỗ nghiến chắn ngang tầm nhìn đám đông. Vết sẹo dài kéo từ đuôi mắt trái xuống gò má gã giật giật từng cơn dưới ánh đèn pha:

“Bà con nghe tôi nói cho rõ!” Lâm ‘sẹo’ huơ mạnh cánh tay vạm vỡ, giọng khàn đặc rền rĩ át cả tiếng xì xào. “Đêm qua tiếng đàn ma quái lại rền vang sau vách đá Cốc Rạng, ai trong bản mà chẳng nghe thấy? Đó là oan hồn rừng thiêng nổi giận hiện về đòi mạng! Ngôi trường ba gian kia nằm ngay mép bọng đá, con trẻ ngồi học chữ khác nào ngồi trên miệng cọp? Nếu không dời trường gấp xuống bãi đất hoang cuối bản, tai vạ giáng xuống đầu ba mươi lăm đứa nhỏ thì ai gánh nổi tội này?”

Đám đông phụ huynh lập tức xao xác hoang mang. Mấy người đàn bà khẽ thốt lên sợ hãi, giục nhau tính chuyện cho con nghỉ học để cúng ma rừng tạ tội. Nông Văn Dũng đứng cạnh cụ Vinh, hai bàn tay nắm chặt, mặt mày tái mét vì khó xử. Anh vội vã chen lên phía trước, lớn tiếng phân trần:

“Bà con bình tĩnh đã! Trường lớp dựng lên kiên cố tốn bao công sức mồ hôi của cả bản, đâu thể nói dời là dời ngay trong một sớm một chiều được!”

“Chú Dũng đừng có gàn dở!” Lâm ‘sẹo’ trừng mắt gắt gỏng. “Tiền của quý hơn hay mạng sống của con trẻ quý hơn? Tôi đã tính cả rồi. Cứ dọn trường xuống bãi đất bằng cuối bản, vừa tiện đường cái lại tránh xa bóng rừng ma ám. Còn đất bìa rừng và dãy phòng học cũ thì niêm phong lại, để đấy lập đàn cúng tạ tội. Đội thu mua hồi của tôi sẵn sàng đứng ra trông coi, giữ gìn khu đất ấy để không ai bén mảng vào kinh động đến thần rừng nữa!”

Đứng dưới bóng cây sau lưng đám đông, đôi tai cụ Vinh thu trọn từng lời của Lâm. Cụ đã sống cả đời trên mảnh đất này, từng thớ gỗ, từng con người ở bản Giuồng cụ đều hiểu rõ đến chân tơ kẽ tóc. Một kẻ xưa nay chỉ biết kiếm lợi từ vỏ quế, hoa hồi và lâm sản như Lâm, bỗng dưng lại sốt sắng lo việc học cho con trẻ đến mức muốn bao trọn việc dời trường và trông coi khu đất bìa rừng? Đằng sau vẻ mặt sợ hãi ma quỷ kia rõ ràng là một mưu toan muốn xua đuổi con người ra khỏi dải rừng lim Cốc Rạng.

Cụ Vinh chống cây gậy trúc già, chậm rãi bước lên phía trước. Tiếng gậy chạm vào nền đá lộc cộc đều đặn:

“Anh Lâm nói nghe có vẻ thương con trẻ bản mình quá nhỉ,” cụ Vinh cất tiếng.

Giọng cụ không lớn nhưng trầm ấm, dõng dạc lạ thường, tựa như âm thanh của chiếc bầu đàn tính tẩu gõ vào vách vông phơi sương. Tiếng nói lướt qua khoảng sân khiến những lời ồn ào bỗng chốc lắng xuống. Mọi ánh mắt đồng loạt đổ dồn về phía người nghệ nhân già râu tóc bạc phơ. Lâm ‘sẹo’ giật mình, vết sẹo trên má hơi co rúm lại khi nhìn thấy cụ Vinh. Gã vội hạ giọng, gượng gạo chắp tay chào cụ Diêu.

Cụ Vinh bước đến mép bục xi măng, đưa mắt nhìn những gương mặt đang hoang mang của bà con:

“Bà con nghe già này nói một lời. Cây tính tẩu của người Tày ta sinh ra từ đất mẹ, cần đàn đẽo bằng gỗ dâu rừng, dây đàn căng bằng tơ tằm chuốt sáp ong. Tiếng Then cất lên tự ngàn đời chỉ để nối lòng người với Mường Trời, để cầu an trừ tai, chúc phúc cho mùa màng no ấm. Người khuất núi có hóa thành Then cũng chỉ mang bình an che chở cho con cháu, cớ sao lại dùng tiếng đàn để dọa dẫm đứa trẻ ba tuổi, đứa bé lên năm? Trường học bìa rừng là nơi ba mươi lăm đứa con nít học con chữ để mai này nên người. Đất ấy do ông cha khai phá, rừng lim Cốc Rạng che chở nguồn nước cho bản Giuồng bao đời nay. Không thể chỉ vì vài âm thanh lạ chưa rõ ngọn ngành mà vội vàng bỏ đất dời trường, để hoang cho cỏ mọc hay để kẻ khác toan tính chuyện mờ ám!”

Lời lẽ thấu tình đạt lý cùng uy đức của người già trong bản khiến lòng người dần bình tâm lại, tiếng xì xào đồng tình râm ran nổi lên. Lâm ‘sẹo’ thấy lòng dân lung lay liền biến sắc, nghiến răng toan mở miệng đôi co thì một luồng ánh sáng đèn pha xe máy công vụ bất ngờ quét ngang qua sân.

Đại úy Lương Quốc Tuấn xuất hiện. Vị công an xã ba mươi hai tuổi trong bộ sắc phục chỉnh tề tiến vào giữa vòng vây, ánh mắt tinh anh quét nhanh khắp lượt: