Chương 4: Mảnh Ngọc Giả Nửa Đêm

Cụ Quách Tố Nhàn vẫn đứng lặng bên giậu ngô đồng xanh thẫm, hai bàn tay đồi mồi tì nhẹ lên đầu chiếc gậy gỗ đào mộc mạc. Gió bãi bồi thổi thốc lên mang theo hơi nước ngai ngái của dòng sông Lục, lay động vạt áo chàm đã sờn mép. Đôi mắt già nua của cụ dõi theo từng bước chân xiêu vẹo của người thanh niên mang gông cùm vừa khuất dần sau rặng lau sậy. Cụ thấy rõ khoảnh khắc hắn lén giúi củ khoai nướng lấm lem bùn đất vào sâu trong ngực áo, cũng thấy cả ngọn lửa oán hờn tăm tối đang giằng xé thân xác tiều tụy ấy. Một tiếng thở dài khẽ khàng hòa tan vào tiếng xào xạc của đồng bãi. Đứa trẻ mang dòng máu Tiêu thị ấy rốt cuộc vẫn chưa nỡ vứt bỏ chút hơi ấm đồng nội, nhưng chấp niệm hận thù của tiền triều thì cứ như gai nhọn cào cấu tâm can nó từng khắc từng giờ.

Chậm rãi xoay người, cụ Quách nén nỗi xót xa trong lòng, nhấc từng bước chân gõ nhịp lộc cộc trên con đường đất dẫn vào khoảng sân gạch quen thuộc.

Nắng gắt của buổi ban trưa dần dịu lại rồi nhường chỗ cho ráng chiều đỏ ối buông xuống đôi bờ sông. Khi bóng tối phủ kín xóm bãi, đêm rằm tháng bảy cũng lặng lẽ trôi về trên mái ngói rêu phong của xưởng quạt Diệp Lạc. Vầng trăng tròn vành vạnh leo qua ngọn rặng tre ngà, tỏa ánh sáng bàng bạc nhuộm trắng khoảng sân gạch và những giàn phên nứa. Gió thu từ lòng sông thổi vào xua tan đi cái oi ả sót lại của ngày hè, đem theo hơi sương ẩm ướt lùa qua kẽ vách.

Trong gian nhà chính, hai ngọn đèn dầu lạc được khêu bấc vừa phải, tỏa ánh lửa vàng ấm áp lay động trên những bức vách gỗ trần mộc mạc. Cụ Quách ngồi xếp bằng trên chiếc chiếu cói dệt tay, mái tóc bạc trắng như mây được búi gọn gàng bằng chiếc trâm gỗ đào nhẵn bóng. Dưới ánh sáng êm dịu, hai mươi mốt thợ nữ cùng Mai nương quây quần bên cụ thành một vòng tròn yên ả. Giữa chiếu là một trăm lẻ tám thanh phôi nan tre bánh tẻ đặc ruột vừa vớt lên từ lòng ao bùn sau tròn ba tháng ngâm ủ, nước bùn đã được cọ rửa sạch bong, lộ rõ thớ cật xanh thẫm, dẻo dai và đanh chắc.

Cụ Quách nâng từng thanh nan lên ngang tầm mắt, ngón tay cái lần theo từng gióng đốt, miết nhẹ từ gốc đến ngọn để kiểm tra độ thẳng thớm. Cụ khẽ cất giọng trầm ấm:

— Nan tre ngâm đủ độ bùn nước thì đanh lại như sắt nguội, mối mọt không dám bén mảng đục khoét, nhưng khi đem hong cũng phải lựa gió non. Trăm lẻ tám thanh này là xương sống của quạt Bách Niên An Lạc, chỉ cần một thanh cong vênh hay gợn xước là hỏng cả dáng quạt. Các con vuốt thật êm tay, xếp gốc quay vào trong, ngọn hướng ra ngoài cho già.

Mai nương ngồi sát bên cạnh, cẩn thận đỡ lấy thanh nan cụ vừa xem xét xong, xếp ngay ngắn vào chiếc chõng tre lót tấm lụa đào, miệng khẽ thưa:

— Dạ, Cụ bà dạy rất phải. Chị em chúng con đã lau ráo từng thanh từ đầu canh hai, thớ tre đanh mượt và thẳng tắp lắm ạ.

Bé Mộc Miên ngồi xếp bằng dưới chân mẹ, hai tay ôm chiếc quạt nan con con đã sờn mép, đôi mắt tròn xoe lim dim vì giấc ngủ trẻ thơ nhưng thỉnh thoảng vẫn hé nhìn từng động tác thoăn thoắt của cụ cố. Tiếng thì thầm khe khẽ của các chị em hòa cùng tiếng côn trùng rỉ rả dưới gầm chạn khiến gian nhà ấm cúng tựa một chốn nương náu bình yên giữa bao biến thiên dâu bể.

Đến gần cuối canh ba, sau khi một trăm lẻ tám thanh nan cốt yếu đã được kiểm tra chu tất và xếp thành từng bó ngay ngắn dưới bàn thờ tổ nghề, cụ Quách giục Mai nương đưa chị em về nghỉ ngơi giữ sức. Mọi người lục tục lui về chái nhà đông, gian giữa chỉ còn ngọn đèn dầu lạc cháy liu riu giữ lửa.

Cụ Quách chống gậy gỗ đào đứng dậy, chầm chậm bước tới bậu cửa sổ gian giữa để cài chiếc then gỗ. Đêm rằm sương giáng buông dày, hơi lạnh phả vào se sắt. Cụ đưa tay toan khép cánh liếp thì ánh mắt bỗng khựng lại nơi góc sân.

Dưới chân chiếc cầu thang gỗ dẫn lên kho chứa vật liệu cạnh chái tây — nơi xếp ngay ngắn những gióng tre già phơi khô dùng làm nan phụ thông thường — có một bóng người lom khom đang lén lút lần mò từng bước. Bóng người ấy cao gầy, bước đi cà nhắc vì vết thương và xiềng xích cọ xát vào cổ chân, trên mình khoác manh áo tù rách rưới ướt đẫm sương đêm. Đó chính là Tiêu Kính Du, kẻ đã liều mình trốn khỏi tai mắt của đám lính canh điếm tuần giữa đêm hôm thanh vắng.

Dưới ánh trăng suông rọi qua kẽ lá ngô đồng, cụ Quách nhìn rõ từng cử chỉ thận trọng của người thanh niên trẻ tuổi. Hắn thở dốc ngắt quãng, bàn tay run lẩy bẩy thò vào bọc áo trước ngực lôi ra một gói nhỏ bọc mảnh ngọc giả trong mảnh giẻ nâu cùng một phong thư giấy dó ngả vàng hoen ố. Ban trưa, hắn đã cố tình đánh rơi nửa khối đá hoa nơi bụi cỏ lối mòn; giờ đây, việc hắn đem theo lá mật chiếu ngụy tạo cùng mảnh ngọc này giấu vào xưởng quạt ắt là để tạo thành chứng cứ liên hoàn hòng vu oan giá họa cho Diệp Lạc. Kính Du đưa mắt đảo liên hồi khắp khoảng sân, rồi cẩn thận luồn tay gạt mấy gióng tre khô dựng nghiêng, nhét sâu bức thư cùng gói đồ vào khe hở tối tăm dưới gầm cầu thang. Xong xuôi, hắn vội vã vơ lấy mấy nẹp nan vụn phủ lên trên để che giấu dấu vết.

Từng động tác lén lút ấy in trọn vào đáy mắt người đã đi qua hơn một thế kỷ thăng trầm. Lòng cụ Quách quặn thắt một niềm xót xa khôn nguôi. Đứa cháu nội của cố nhân năm xưa đang đem tính mạng của chính mình và sự yên ấm của hai mươi hai mảnh đời côi cút nơi đây ra đánh cược vào một canh bạc thù hận mù quáng.

Cụ Quách không tri hô, cũng không cất tiếng gọi Mai nương. Cụ chỉ đứng lặng sau khe cửa liếp, chầm chậm đưa bàn tay gầy guộc lên che ngang miệng, khẽ hắng giọng một tiếng thật rõ ràng giữa đêm khuya:

— Khụ… khụ…