Chương 13: Đắp Bổi Nuôi Đất

Đầu ngón tay thô ráp của cụ Vân Chiêu Khôi khẽ miết dọc theo từng đường mực tàu vẽ ngoằn ngoèo trên mảnh giấy ố vàng. Dưới ánh đèn dầu leo lét tỏa mùi khói khét nhẹ, những nét son đỏ chấm phá ở các then chốt giữ cánh phai và vòm cống hiện lên rõ mồn một.

Trần Chấn nghiến răng ken két, hai bàn tay siết chặt đến mức các khớp ngón nổi trắng:

“Cụ xem, từng cái then gỗ lim, từng vệt kè đá âm dưới chân móng đều bị chúng đánh dấu tường tận. Lũ súc sinh Tiền gia trang tính đường đục thủng cống ngăn mặn để nước biển nuốt chửng đồng làng!”

Cụ Khôi khẽ đưa tay khoát nhẹ, ánh mắt già nua trầm tĩnh nhìn thẳng vào vẻ giận dữ bốc hỏa của chàng trai trẻ:

“Chấn, nóng giận chỉ làm mờ mắt. Đạo làm tướng giữ thành quý ở chỗ biết phòng khi giặc chưa tới, hiểu cớ khi mưu gian vừa manh nha. Con cống đầu tổng là yết hầu của cả trăm mẫu ruộng. Nay lão Tiền thua lý ở công đường, trát quan bị ta bẻ gãy, hắn ắt cùng đường mà giở ngón ném đá giấu tay. Một khi cánh cống bị nới lỏng hay đục thủng, ngọn triều Hàm Giang cuộn mặn tràn vào thì bao nhiêu công sức nung vôi, xẻ mương của dân làng đều trôi theo bọt nước.”

Trần Chấn hít một hơi sâu, kìm nén lồng ngực đang phập phồng:

“Vậy con phải tính sao, thưa cụ?”

“Hắn muốn lén lút phá hoại trong bóng tối, ta liền giăng lưới đợi sẵn giữa ban ngày lẫn đêm thâu. Ngay trong đêm nay, con hãy chọn lấy mười hai tay trai tráng gan dạ, kín tiếng nhất trong hai xóm. Chia làm ba tổ, ngày đêm thay phiên nhau mật phục sau rặng phi lao và bụi dứa dại mé cống. Cắm thêm cọc tre ngầm dưới lòng nước để đo mực nước rỉ. Thấy động tĩnh khả nghi chớ vội đánh rắn động cỏ, phải giữ bằng được then cống trước, rồi tức tốc báo về cho ông.”

“Con hiểu rồi! Con đi cắt đặt anh em ngay!”

Chấn chắp tay, khẽ khàng lách qua liếp cửa, bóng dáng vạm vỡ nhanh chóng chìm vào màn đêm tĩnh mịch.

Sáng hôm sau, khi vầng dương vừa ló dạng qua rặng phi lao xua tan làn sương mỏng giăng trên mặt đầm, tiếng tù và bằng vỏ ốc u u ngân dài báo hiệu ngày mới.

Toàn thể bà con hai xóm Cồn Cát và Đồng Phèn rầm rộ đổ ra cánh đồng bãi trũng rộng một trăm mẫu. Tiếng hò reo, tiếng bước chân rộn rã đạp trên cỏ lác khô hòa cùng tiếng xẻng cuốc va vào gốc bùn chan chát. Bác Ba Còng đầu quấn khăn rằn, lưng trần bóng nhẫy mồ hôi, dẫn đầu nhóm thợ cuốc lực lưỡng thoăn thoắt vạt cỏ, xẻ những con mương trục rộng ba thước sâu hai thước xuyên suốt cánh đồng. Từ mương cái, hàng trăm đường rãnh xương cá được bổ đều tăm tắp, mở lối cho dòng nước ngọt thượng nguồn len lỏi vào từng góc ruộng xa xôi.

Phía Cồn Vỏ Ốc ven mé sông Hàm Giang, không khí lại càng thêm sôi động. Ba bễ lò nung cũ không xuể, dân làng đắp thêm bốn lò vòm cuốn mới bằng bùn non trộn rơm rạ. Lửa đỏ rực suốt ngày đêm, khói trắng cuộn từng luồng bốc cao ngút trời. Từng núi vỏ sò, vỏ nghêu tích tụ nghìn năm được xúc đổ vào lòng bễ, hòa trong ngọn lửa than củi phi lao cháy đượm. Khi cửa lò hé mở, từng tảng vôi trắng xốp nhẹ như bấc được kéo ra, bốc khói cay xè mắt mũi.

Dưới sự chỉ dẫn của cụ Khôi, hàng ngàn sọt vôi bột nung xốp được gánh ra mặt đồng. Dân làng rải đều vôi xuống các luống bùn theo bước chân thụt lùi. Bột vôi gặp dòng nước ngọt đỉnh triều liền sôi lên xèo xèo, bốc hơi ấm nghi ngút. Lớp váng phèn đỏ quạch như gỉ sắt vừa chạm phải vôi liền kết lại thành từng tảng cặn xám tro rồi chìm dần xuống đáy. Đến con nước ròng buổi trưa, các cửa cống xả mở toang, dòng nước đục ngầu cuốn phăng toàn bộ độc chất đổ ra biển cả, để lại mặt ruộng những dải bùn non mịn màng, tơi xốp.

Thau chua rửa mặn xong xuôi, mảnh đất phèn máu trâu tuy đã sạch độc nhưng mặt ruộng vẫn trơ trọi, khô khát dưỡng chất. Cụ Vân Chiêu Khôi bước dọc bờ ngòi, khẽ cúi xuống vốc một nắm bùn non đưa lên mũi ngửi. Mùi chua gắt khé cổ đã tan biến, chỉ còn lại mùi ngai ngái của đất thịt, nhưng bùn còn non tơ quá, chưa đủ độ màu mỡ để nuôi thân lúa lớn.

Cụ dừng bước bên vạt đất đầu xóm, nơi thím Hai Lành và các bà, các chị đang đứng chờ. Cụ từ tốn bảo: