Chương 7: Gom Củi Đỏ Lò

“Lũ khốn nạn! Ta phải vác dao sang Tiền gia trang chém chết hết lũ chó săn của lão Tiền!”

Trần Chấn gầm lên, hai tròng mắt đỏ ngầu vằn lên những tia máu, lồng ngực vạm vỡ phập phồng như bễ thổi. Cơn cuồng nộ bốc lên ngùn ngụt khiến gã trai trẻ quay ngoắt người, bàn tay rướm máu nắm chặt lấy cán rựa giắt bên hông, toan lao thẳng vào bóng tối mịt mùng hướng về phía dinh cơ họ Tiền. Đám trai làng đứng quanh cũng nghiến răng ken két, từng cánh tay gầy guộc run lên bần bật vì uất ức. Củi khô là mồ hôi, là công sức mấy ngày ròng cả xóm lặn lội ngoài mé rừng ngập mặn gom góp, nay bị dìm bùn tiêu tán, chẳng khác nào bóp nghẹt tia hy vọng vừa nhen nhóm của dân nghèo.

“Chấn! Đứng lại!”

Tiếng quát trầm đục nhưng uy nghiêm như tiếng chuông đồng vang lên, xé toạc bầu không khí đặc quánh phẫn uất. Cụ Vân Chiêu Khôi bước nhanh tới, bàn tay gầy guộc nhưng cứng cáp đặt thẳng lên bả vai cuồn cuộn của Trần Chấn. Cái siết tay dứt khoát cùng ánh mắt điềm tĩnh lạ thường của cụ già sáu mươi tám tuổi như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào ngọn lửa giận đang bốc hỏa trong lòng chàng trai trẻ.

“Con cầm dao sang đó thì giải quyết được gì?” Cụ Khôi nhìn thẳng vào mắt Chấn, giọng chậm rãi mà rành rọt. “Một mình con chém được mấy tên gia nô? Rồi quan nha huyện Duyên Hải kéo về gông cổ con tội làm loạn, mẹ già mù lòa của con ai phụng dưỡng, ba mẫu ruộng phèn sau lều thím Lành ai cày cấy? Con làm thế chẳng phải vừa vặn trúng kế của Tiền Bá Vạn sao?”

Trần Chấn khựng lại, cánh tay cầm rựa buông thõng, bờ vai run rẩy hạ xuống. Cụ Khôi vỗ nhẹ lên vai anh, cất giọng ôn tồn:

“Dẫn lão ra mé đầm xem thử.”

Không chần chừ, cụ Khôi xốc lại vạt áo nâu, rảo bước theo Trần Chấn và mấy trai làng lội tắt qua rặng phi lao ra mé rừng ngập mặn. Dưới ánh hoàng hôn nhập nhoạng vừa tắt hẳn, bãi củi dự trữ của làng hiện ra tiêu điều. Toàn bộ những đống củi đước, củi vẹt khô nỏ đã bị băm vạt nham nhở, dìm sâu dưới đáy bùn đầm lầy đen ngòm sực mùi nước mặn. Cụ Khôi cúi người, vớt lên một khúc củi đước to bằng bắp tay sũng nước, dùng ngón tay bóp thử. Nước mặn thối rỉ ra tong tỏng.

Cụ khẽ thở dài, nhưng gương mặt già nua không hề lộ vẻ nao núng:

“Đúng là đòn hiểm của Tiền Bá Vạn. Lão biết lò vòm cần nhiệt lớn để nung vỏ sò thành vôi chín, nên muốn dập lửa ngay từ khi chưa kịp nhóm. Nhưng lão tính trăm đường cũng không tính hết được cái lẽ tuần hoàn của đất trời.”

Bác Ba Còng đứng bên cạnh rầu rĩ than:

“Cụ ơi, củi ướt sũng bùn mặn thế này phơi cả tuần trăng cũng chẳng cháy nổi. Đêm nay không có lửa thì ba bễ lò đất đắp xong coi như bỏ xó, lấy gì mà nung vôi khử chua?”

Cụ Khôi đứng thẳng lưng, đưa mắt nhìn về dải cồn cát trắng xóa trải dài theo bờ biển, rồi lại nhìn mé đầm ngập mặn ngổn ngang cỏ rác. Một nụ cười kín đáo thoáng hiện nơi khóe mắt cụ:

“Củi đước dưới đầm bị ngâm nước mặn thì ta tìm chất đốt trên cạn. Cồn cát che chở cho xóm nghèo bao đời nay, đâu chỉ có mỗi vỏ sò! Bà con nghe lão, củi nung lò không nhất thiết phải là những súc gỗ lớn.”

Cụ chỉ tay về rặng phi lao rì rào trong gió biển:

“Cành phi lao khô rụng trên cồn cát chứa rất nhiều dầu nhựa, dù có sương đêm cũng chỉ cần mồi lửa là bốc ngọn ngùn ngụt, bén nhiệt cực nhanh. Còn để giữ than đượm và ủ nhiệt lâu cho vỏ ốc chín ngấu, ta chặt những chùm rễ đước già khô mục trên bờ cao và nhổ gốc cỏ năn, cỏ lác phơi héo quắt queo mé bờ đầm. Gốc năn gốc lác đượm than chẳng kém gì than hầm của thợ đốt củi!”

Lời cụ Khôi vừa dứt, ánh mắt tuyệt vọng của đám trai làng bỗng sáng bừng lên như bắt được vàng. Trần Chấn quệt vệt máu khô trên mu bàn tay, dõng dạc hô lớn:

“Anh em nghe cụ dặn chưa? Đừng đứng than thở nữa! Ai có dao dùng dao, ai có sọt dùng sọt, chia nhau lên cồn cát và bờ cao gom củi!”

Tiếng chân người chạy rầm rập xé tan màn đêm vừa buông. Trai tráng toả đi khắp dải cồn, tiếng cào xào xạc gom cành phi lao rụng, tiếng bập bập chặt rễ đước mục vang lên rộn rã khắp bờ đầm.

* * *