Chương 6: Mẻ Vữa Thử Lửa

Tiếng thét kinh hoàng của người thợ lò xé toạc không gian oi nồng bên triền bãi Động Hải. Cụ Bành Tấn Cương lập tức buông chiếc gáo dừa xuống miệng chum sành, rảo bước thoăn thoắt về phía bệ lò số ba. Khói đen ngùn ngụt bốc lên từ lòng vạc đồng lớn, cuộn theo mùi tanh nồng lợm giọng, xua tan hoàn toàn hương thơm ngọt ngào của mật mía đang lan tỏa khắp cồn cát.

Trước mắt người thợ cả, mẻ mật de vừa mới sôi sùng sục thoắt cái biến sắc kỳ dị. Mặt vạc sẫm lại như màu máu đọng, từng bọc bọt nhớt nhờn nhợt sủi lên vỡ bồm bộp, để lại lớp váng xám xịt nhầy nhụa. Cụ Cương cau mày, đón lấy chiếc thìa gỗ dài từ bàn tay đang run lẩy bẩy của người thợ, gạt lớp bọt nhớt rồi múc một vệt mật sẫm màu đưa lại gần mũi.

Mùi hôi chua xộc thẳng vào cuống họng. Cụ khẽ chấm một giọt mật đã nguội nơi đầu cán thìa vào đầu lưỡi. Vị ngọt lịm quen thuộc biến mất hoàn toàn, thay vào đó là vị chua gắt buốt răng, the thé đến cay xè cả vòm họng. Cụ miết hai ngón tay cái: mật không còn độ dẻo quánh vốn có, mà vữa nát, trơn tuột và loãng như nước bùn ngấu.

— Hỏng rồi... — Cụ Cương lẩm bẩm trong miệng, ánh mắt đanh lại. — Mật bị trúng độc, mất hết gân cốt, không thể bám kết cùng cát sét được nữa.

Bà Mụ Đoan hớt hải chạy tới, thấy vạc mật đen ngòm thì ôm ngực suýt ngất, đôi mắt mở to bàng hoàng: — Trời Phật ơi! Mía de tuyển chọn kỹ càng, nước chè lọc qua ba lớp vải gai, sao lại hóa ra nồi nước cống tanh tưởi thế này? Hay là ma quỷ bãi cát quấy phá cơ nghiệp của già này?

Dân binh và thợ lò xung quanh bắt đầu nhốn nháo, tiếng bàn tán sợ hãi râm ran nổi lên. Giữa lúc lòng người hoang mang, cụ Cương dằn mạnh chiếc thìa gỗ xuống mặt đất, cất giọng sang sảng át tiếng ồn ào: — Bà con chớ hoảng loạn! Chẳng có ma quỷ nào ở đây cả. Do vạc này bị dính nước mưa chua đọng từ mái lá mục đêm qua, gặp lửa lớn nên mật mới sinh bọt khét. Đổ vạc này đi, cọ rửa lòng vạc bằng nước lá bưởi cho sạch!

Đợi đám thợ tản ra khiêng vạc đi đổ, cụ Cương kín đáo kéo bà Mụ Đoan sang góc rặng dứa dại, hạ giọng thì thầm: — Thím Đoan, việc này tuyệt đối phải giữ kín, một lời cũng không được hở ra ngoài. Đây không phải do nước mưa hay lửa khét. Có kẻ đã lén rải bột đá chua vào lò để phá hoại. Nếu lộ ra, ba vạn dân phu mất tinh thần thì đại sự đắp lũy coi như đổ vỡ hoàn toàn.

Nói đoạn, cụ rút một mảnh vải chàm trong túi áo, quay lại mép lò lén vét lớp cặn trắng xám bám chặt dưới đáy vạc đồng gói kín lại rồi giắt vào thắt lưng. Dấu vết này y hệt vệt dầu tràm ở kho tre đêm trước: có kẻ đang rắp tâm bóp chết công trình phòng thủ từ trong trứng nước.

Gạt đi nỗi lo toan đè nặng trong lòng, lão thợ cả dồn hết tâm trí vào mẻ vữa thử nghiệm. Hạn ba ngày đêm của quan Lộc Khê hầu đang vơi dần theo từng con nước ròng. Không nản lòng, cụ Cương đích thân cùng bà Mụ Đoan mở lò số bốn và số năm, cắt cử bốn người thợ già trung thành cầm gậy túc trực canh chừng từng bước chân kẻ lạ lại gần chảo mật.

Đến chập tối, ngọn lửa củi gộc thuần khiết đã cô đặc nên hai vạc mật de ba lửa đỏ au, sánh đặc như nhựa cây, kéo sợi dẻo dai mà không đứt. Cụ Cương thở phào, lập tức bắt tay vào việc chế biến mẻ vữa đầu tiên.

Bên một bãi đất phẳng ven mép bùn, cụ cho đổ một đống đất sét đỏ đồi gò đã tán nhỏ và rây kỹ, vây quanh bởi lớp cát biển mịn trắng tinh của cồn Động Hải. Kế đó, cụ cho mở những bồ vôi vỏ hàu nung kỹ ba lửa. Lớp bột vôi trắng muốt, mịn tơi, vừa gặp nước ngọt đã sôi réo ùng ục, tỏa hơi ấm nồng nàn vị mặn mòi của biển cả.

Cụ Cương xắn cao ống tay áo chàm, đích thân cầm cào gỗ đảo đều các thứ vật liệu theo phân lượng gia truyền: ba phần đất sét đỏ và cát biển, hai phần vôi hàu tôi kỹ. Khi hỗn hợp đã quyện đều, cụ hô hoán thợ phụ múc từng gáo mật mía de đang còn nóng hổi rưới đẫm lên trên.

— Đều tay! Trộn dồn từ ngoài vào tim! — Cụ Cương vừa chỉ huy vừa cúi rạp người nhào nặn.

Hương mật ngọt gắt quyện chặt vào mùi vôi nồng cay tạo nên một thứ phong vị lạ lùng, hăng hắc mà ấm áp. Dưới đôi bàn tay chai sần như vỏ bàng cổ thụ của lão thợ cả, khối vữa dần đổi sang màu nâu đỏ thẫm, dẻo quánh, dính chặt vào lưỡi xẻng gỗ đến mức phải dùng dao mới gạt ra được.