Chương 1: Lệnh Điều Động Trước Mùa Đông

“Bốn trăm tám mươi triệu đồng! Cả một huyện miền đồi lấy đâu ra món nợ khổng lồ đến mức ấy, nếu không có kẻ cố ý rút ruột?”

Giám đốc Đặng Văn Thao đặt mạnh tập hồ sơ viền đỏ xuống mặt bàn gỗ tếch, phá tan bầu không khí ngột ngạt trong phòng làm việc Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh Vĩnh Phú. Gió mùa đông bắc cuối năm 1988 tràn về từng đợt, rít qua khe cửa lá sách tróc sơn, mang theo cái lạnh thấu xương của vùng trung du.

Biên Hữu Trực ngồi đối diện, lưng thẳng tắp trong bộ quân phục Tô Châu bạc màu sờn cổ áo. Trên ngực ông, chiếc huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên Phủ ánh lên sắc đồng sẫm. Ông nâng cặp kính lão đồi mồi buộc sợi dây dù sau gáy, cẩn trọng lật từng trang công văn từ huyện Bình Lạc gửi lên. Từng con số dư nợ nhảy múa trước mắt ông, tròn chĩnh và trơ trẽn.

“Báo cáo nhanh của huyện đây, anh Trực.” Thao thở dài, châm điếu thuốc lá Tam Đảo. Đôi mắt sau tròng kính trắng gọng vàng trĩu nặng ưu tư. “Quỹ Tín dụng Nông nghiệp huyện Bình Lạc tuyên bố mất khả năng thanh toán. Bốn trăm tám mươi triệu đồng nợ quá hạn bị quy hết cho ba trăm hai mươi hộ xã viên thuộc bốn hợp tác xã nông nghiệp. Huyện đang lập đoàn liên ngành, rục rịch cưỡng chế tài sản, tịch thu nhà cửa và trâu cày của bà con để trừ nợ.”

Trực miết ngón tay lên danh sách xã viên. Mùa đông lạnh làm vết thương mảnh đạn năm 1954 nơi bắp chân phải của ông nhức buốt dữ dội, cơn đau như nhắc nhở về những ngày đào hào dưới làn đạn pháo. Ông khẽ xoa bắp chân dưới lớp vải Tô Châu, giọng trầm đĩnh đạc:

“Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị vừa ban hành hồi tháng Tư, ruộng đất mới giao khoán về hộ gia đình. Bà con đang chắt chiu từng thúng thóc, ngóng đồng vốn mua mạ giống cho vụ đông-xuân. Đòi cưỡng chế chuồng trâu lúc này thì dân lấy gì cày cấy? Đây không chỉ là chuyện nợ nần sổ sách, anh Thao ạ. Đây là bát cơm manh áo, là lòng tin của dân với chế độ.”

“Tôi hiểu chứ, anh Trực.” Thao day trán, nhìn người cựu binh già đầy ái ngại. “Tình hình dưới đó rất phức tạp. Giám đốc Quỹ Tín dụng Hoàng Bá Đạt có vây cánh bám rễ ở huyện, dư luận xì xào về những chuyến xe tuồn tiền đi buôn lậu đồng thỏi và gom vàng ngoài thị xã. Vụ này đụng đâu cũng gai góc. Ngặt một nỗi… anh tròn sáu mươi tư tuổi, chỉ còn đúng ba tháng nữa là nhận quyết định nghỉ hưu. Một đời liêm chính, tôi thực lòng không muốn anh phải gánh vạ gió tai bay trước ngày về nghỉ.”

Biên Hữu Trực ngẩng đầu. Ánh mắt ông vẫn quắc thước, kiên định như ngày đứng chân nơi chiến hào Điện Biên năm nào. Ông khẽ đẩy gọng kính lão, giọng dứt khoát:

“Ba tháng hay ba ngày thì tôi vẫn là cán bộ kiểm toán, là đảng viên. Năm xưa bom đạn ngút trời còn không lùi bước, lẽ nào giờ sắp về hưu lại quay lưng trước tiếng kêu oan của hàng trăm gia đình nông dân? Anh cứ ký quyết định thanh tra đặc biệt đi. Tôi nhận việc này.”

Nét căng thẳng trên mặt Thao giãn ra. Ông gật đầu, siết chặt bàn tay chai sần của Trực:

“Tôi biết tính anh từ hồi ở chiến khu, thấy việc bất công là không chịu ngồi yên. Vậy anh định đưa ai đi cùng?”

“Tôi cần hai người.” Trực đáp dứt khoát. “Cậu Lê Quốc Anh bên phòng Thanh tra kế toán và cô Hoàng Thị Loan bên văn thư thủ quỹ. Quốc Anh đào tạo chính quy, nắm vững nghiệp vụ hạch toán ngân sách và tính toán sắc bén. Còn cô Loan cẩn trọng, trung thực, giữ tài liệu niêm phong chu đáo. Ba người là đủ một tổ thanh tra gọn gàng, cơ động.”

“Được, tôi ký ngay!” Thao đứng dậy. “Toàn quyền kiểm tra hồ sơ do anh quyết định. Chi nhánh tỉnh sẽ làm chỗ dựa vững chắc cho đoàn.”

Nửa giờ sau, tại gian phòng làm việc của đoàn thanh tra, ánh đèn bàn tỏa sáng ấm áp xua bớt gió lạnh ngoài hiên.