Chương 1: Vết rạn bên bến sông

Sợi dây cung bằng da trâu khô khẽ rung lên bần bật dưới ngón tay cái sần sùi của cụ Lương. Cụ nheo mắt nhìn độ cong của thanh tre già, miết thêm chút sáp ong vào đầu mộng cho êm rồi mới buông tay. Ngoài mé sông Châu Đốc, con nước ròng tháng mười đang rút xé lòng bờ, để lại những vệt phù sa quánh đặc trơ trọi dưới chân mấy cây cọc bần. Tiếng nước vỗ ì oạp vào mạn xuồng chở dưa hấu từ mạn trên đổ về, nghe nặng trĩu và đều đặn như nhịp thở của một đời người đã ngót nghét tám mươi chín năm nếm đủ dâu bể.

Cụ Lương với tay lấy mảnh giẻ lau sơ qua cái đe đồng nhỏ kê trên chiếc đôn gỗ mun. Gian hiên nhà lá ba gian lợp bằng dừa nước xám xịt chìm dần vào bóng hoàng hôn năm 1981 nghèo khó. Thời buổi này, một tấm áo mới còn khó tìm, huống hồ đồ sành đồ đất nung. Người ta quý từng cái thố nứt, khạp rạn, nên cái nghề khoan ghim chốt đồng của cụ vẫn le lói sống qua ngày.

Đang định nhóm ngọn đèn dầu hột vịt, cụ Lương bỗng khựng lại bởi tiếng lẹp xẹp của đôi dép cao su mòn vẹt vang lên từ mé đường mòn ven sông. Một bóng người đàn ông gầy guộc, da đen sạm vì nắng gió bưng biền, trên vai quẩy chiếc bao tải rách rưới đang thất thểu bước vào sân. Đằng sau người đó là một đứa con nít nhỏ thó, hai bím tóc ngắn ngúc ngoắc, mặc tấm áo bà ba vá chằng vá đụp ngang vai.

Thằng Trọng đứng sững ở ngưỡng cửa. Đôi mắt nó trũng sâu hoắm, hằn lên những vệt đỏ ngầu mệt mỏi, quai hàm bạnh ra gượng gạo:

“Cha… con mới dắt con An về.”

Giọng nó khàn đặc như nghẹn lại ở cổ họng. Chuyến đi kinh tế mới gãy đổ ê chề, đất đai bỏ hoang, tài sản nhỏ nhoi chẳng còn lại gì ngoài bộ dạng thất thần của kẻ trắng tay trở về đất cũ. Bé An ngơ ngác nép sát sau vạt áo cha, hai bàn tay gầy gò bấu chặt lấy mép vải thô, đôi mắt trong veo nhìn quanh căn nhà vách ván gió lùa.

Cụ Lương đặt thanh cung tre xuống mặt đôn gỗ, chậm rãi ngẩng đầu. Ánh mắt cụ lướt qua manh áo bạc màu của con trai rồi dừng lại nơi khuôn mặt ngây thơ của đứa cháu gái mười tuổi. Cụ không hỏi một câu về tiền bạc hay ruộng nương, chỉ khẽ gật đầu:

“Về tới là tốt rồi. Dắt con nhỏ vô rửa mặt đi con.”

Nhưng lời cụ chưa dứt thì từ phía sau hè, tiếng gõ khô khốc cộc… cộc… đã dồn dập dội lên sàn gỗ. Tiếng nạng gỗ nghiến trên ván thô bạo như muốn xé toạc không gian tĩnh mịch. Cung Thế Nghĩa xuất hiện ở ngách cửa buồng. Chiếc ống quần bên phải của anh được túm gọn lại, cột chặt bằng sợi dây vải ngang đầu gối cụt ngủn. Dáng người Nghĩa vặn vẹo trên chiếc nạng gỗ, nhưng lồng ngực phập phồng giận dữ. Đôi mắt anh quắc lên, xoáy thẳng vào mặt người anh cả:

“Mới nghe tiếng ai ngoài sân, té ra là ông Hai!”

Nghĩa cười gằn, thanh âm đanh lại buốt nhói:

“Tưởng đi biền dưới khai hoang lập nghiệp làm giàu dữ lắm, hóa ra cũng vác cái thân tàn ma dại này về ăn bám cha già à? Năm ngoái ai hùng hồn tuyên bố không cần ngó lại cái xóm nghèo này nữa? Giờ bế tắc rồi mới nhớ tới mái nhà rách của cha hả ông Hai?”

Từng lời của Nghĩa như mũi dùi đâm thẳng vào nỗi nhục nhã của Trọng. Bờ vai gầy của Trọng run lên bần bật, hai bàn tay chai sần siết chặt thành nắm đấm, khớp ngón tay trắng bệch. Anh cắn chặt môi dưới đến rớm máu, đôi mắt nhìn trân trân vào ống quần cụt ngủn của đứa em trai rồi lặng lẽ nuốt nghẹn, cúi gầm mặt xuống.

Bé An sợ hãi nép chặt hơn, môi mếu máo: