Chương 20: Cán Cân Đồng Thấu Suốt

Thôi Thuần Trực thu trọn vào tầm mắt nét mặt tái mét của Vương Đôn cùng vẻ run rẩy của Trần Bách Hựu. Sảnh đường Đô sát viện ngột ngạt đến mức chỉ còn nghe tiếng thở dồn dập của quan viên Hộ bộ. Ánh nến chập chờn rọi xuống án thư gỗ mun, hắt lên vẻ sáng lạnh của chiếc ống đong chuẩn ngạch và cán cân đồng thau cổ.

Dựa chiếc gậy trúc vào mép bàn, cụ Thôi ra hiệu cho hai giáp sĩ Cấm quân: – Rạch bao thóc thứ nhất, đổ đầy vào chiếc hộc bến sông!

Mũi dao rạch mép bao tải mang dấu niêm phong son “Thường Bình quốc khố”. Hạt thóc vàng óng ào ào tuôn xuống lòng hộc gỗ bọc đồng. Cụ Thôi nâng thước tre gạt phẳng ngang miệng hộc, thóc thừa rơi rào rào xuống khay dưới.

– Đong chuẩn một thạch! – Một viên quan Đại lý tự thốt lên.

Cụ Thôi nhìn các vị đại thần ba bộ: – Chiếc hộc này dùng nhận thóc tại bến Vạn Phước, nhìn qua ngỡ đủ một thạch mười đấu. Nhưng hãy xem trút sang ống đong chuẩn triều đình thì ra sao!

Hai thư lại cẩn trọng múc thóc trút sang ống đong chuẩn Cảnh Hưng nguyên niên. Cứ mỗi đấu đầy, cụ Thôi lại dùng thước tre gạt phẳng rồi đổ sang cót đối chứng. Đến đấu thứ tám, hộc bến sông đã cạn trơ. Trút nốt những hạt cuối vào ống thứ chín, mức thóc chỉ dừng ở bảy thăng.

Cả sảnh đường ồ lên kinh ngạc. Cụ Thôi đặt thước tre xuống bàn, cất giọng đanh thép: – Hộc này đáy lót chì dày hai phân, lòng khoét nông, quét sơn then ngụy trang. Một thạch thóc đong vào đây khi trả ra chỉ còn tám đấu bảy thăng, ngậm bớt đúng một đấu ba thăng của dân nghèo! Cứ một trăm thạch thóc, các người đã cắt xén trót lọt mười ba thạch!

Trần Bách Hựu nghe như sét đánh ngang tai, hai gối nhũn ra, gục trán xuống nền gạch buốt lạnh.

Cụ Thôi đặt quả cân đồng thau lên cán cân, khẽ gõ nhẹ ngón tay: – Chưa hết, Trần chủ sự còn vận dụng quy chế khảo hạch do lão hủ soạn ba mươi năm trước. Luật định mỗi quý ngũ cốc lưu kho chỉ được hao hụt tự nhiên tối đa hai phần trên mỗi trăm thạch. Nhưng suốt tám quý liên tiếp, Trần chủ sự đều ghi kịch trần hai thạch hao hụt trên mỗi trăm thạch, bất kể thời tiết!

Cụ chỉ vào cán cân đồng thau, giọng vang như chuông: – Mười ba phần bòn rút từ hộc đáy kép, cộng với hai phần hao hụt khai khống, tạo thành đúng mười lăm thạch thâm hụt trên mỗi chuyến một trăm thạch thuyền tải! Ba vạn thạch thóc biến mất không phải do thiên tai hay đắm thuyền, mà chính do công thức mười lăm phần thâm hụt này rút ruột mà ra!

– Ngụy biện! – Vương Đôn run rẩy đứng bật dậy. – Hộc đong sai lệch là do phu phen tắc trách, Hộ bộ sao quản xuể? Còn hao hụt là việc nội bộ của ty phòng! Ngài không có chữ ký của bản quan thì đừng hòng vu cáo!

Cụ Thôi nhìn thẳng vào đôi mắt hoảng loạn của Vương Đôn: – Vương thượng thư nghĩ không ký tên là phủi sạch can hệ sao? Thôi Hạc, dâng tráp!

Thôi Hạc mở tráp hoàng dương. Cụ Thôi rút ra bức mật thư mang tư ấn ngọc hạc cùng cuốn sổ cái thu được dưới hầm Lạc Điền.