Chương 1: Bến Bình Ngân Nổi Sóng

“Mớ cá nục này mà đòi mười cân? Mắt lão mù rồi hay cố tình giở thói gian giảo trước điếm cân Hồng Thông?”

Tiếng quát the thé xé toạc bầu không khí đặc quánh mùi tanh nồng của bùn bãi và muối mặn tại Bến Bình Ngân. Gã quản sự vận áo chẽn chàm thêu phù hiệu hoa sen lửa của Thương hội Hồng Thông giật phắt chiếc đòn cân gỗ dâu rừng, quăng mạnh rổ cá tươi xuống mặt sàn đá hộc khiến nước bắn tung tóe.

Lão ngư tóc hoa râm run lẩy bẩy, hai đầu gối chực quỵ xuống mép bến trơn tuột rong rêu. Lão chắp đôi bàn tay gầy guộc chằng chịt vết gai cá cứa, giọng nghẹn lại trong gió biển:

“Lạy thầy quản sự thương tình! Giỏ cá này lão cùng đứa cháu kéo lưới suốt từ canh năm ngoài bãi rạn, khi cất lên ghe còn dùng cân xách tay đo đượm mười cân mốt. Cả nhà lão trông cả vào chuyến này để đong gạo nộp thuế bến, xin thầy nhìn lại cho…”

“Cân của bọn cướp ngày chúng mày thì biết thế nào là chuẩn ngạch?” Gã quản sự cười khẩy, ngón tay trỏ gõ côm cốp lên quả cân sắt hoen gỉ treo lủng lẳng. “Cân của thương hội là cân mua vào theo quy củ bến bãi. Đòn cân nằm ngang rõ ràng chỉ dừng ở mức tám cân. Bán thì cầm tám mươi đồng tiền kẽm cút xéo, không bán thì gánh cả rổ đổ xuống biển làm mồi cho tôm!”

Xung quanh, đám phu khuân vác và tiểu thương xúm lại ngày một đông. Những đôi mắt trũng sâu vì sương gió nhìn chiếc đòn cân rồi lại nhìn nhau, uất ức dâng lên nghẹn ứ nơi cuống họng nhưng không một ai dám ho he nửa lời. Ở đất Vân Cảng này, Thương hội Hồng Thông một tay che cả góc trời, ngầm câu kết với nha môn giữ quyền kiểm soát toàn bộ sạp thu mua. Kẻ nào dám hé răng thắc mắc về đòn cân của chúng, nhẹ thì bị cấm thuyền cập bến, nặng thì trôi xác ra ngoài cửa biển lúc nửa đêm.

Đứng nép dưới bóng râm cánh buồm rách, Cù Doãn Trinh lặng lẽ dõi mắt nhìn từng cử chỉ của gã quản sự.

Chàng đã ba mươi hai tuổi, vóc người gầy ráo, thẳng tắp như cây trúc mọc giữa khe đá. Tấm áo vải thô nhuộm chàm đã bạc màu sương gió ôm lấy bờ vai rộng, đôi bàn tay thon dài nổi rõ những vết chai sần cứng cáp của người quanh năm cầm búa đục dũa gọt kim khí. Dưới vành nón mê rách mép, ánh mắt Doãn Trinh trầm tĩnh và thăm thẳm như đáy giếng cổ ngàn năm không gợn sóng.

Mười lăm năm trôi qua kể từ ngày rời khỏi mảnh đất này, ngọn gió chướng từ biển khơi thổi vào vẫn mang theo vị mặn chát khôn nguôi, nhưng sự gian xảo của lòng người thì đã đục khoét sâu hoắm vào từng thớ thịt của người dân bến bạc.

Doãn Trinh khẽ bước ra khỏi bóng râm. Bước chân chàng nhẹ bẫng trên nền đá dăm ướt sũng nhưng vững chãi đến lạ kỳ.

“Khoan đã.”

Tiếng nói cất lên không lớn, trầm ấm và gãy gọn, nhưng lạ thay lại lọt qua mớ âm thanh hỗn tạp gào thét của sóng biển và tiếng cãi cọ, rơi thẳng vào tai từng người có mặt.

Gã quản sự sững người, giương đôi mắt một mí ti hí nhìn gã thợ trẻ lạ mặt đang tiến lại gần:

“Ngươi là thằng nào? Dám xen vào việc mua bán của Hồng Thông thương hội?”

Doãn Trinh không trả lời. Chàng bước tới bên sạp cân, cúi người nhặt chiếc đòn cân gỗ dâu rừng mà gã quản sự vừa đặt xuống mặt bàn gỗ nghiến. Ngón tay trỏ của chàng lướt nhẹ một đường dọc theo thân đòn, dừng lại đúng vị trí mấu treo trung tâm nơi có xỏ một chiếc then đồng nhỏ.

“Cán cân bằng gỗ dâu già, thẳng thớ, quả cân đúc bằng sắt đặc bọc thiếc,” Doãn Trinh thong thả cất lời, giọng điệu điềm nhiên như đang bình phẩm một món đồ thủ công tầm thường. “Nhưng then trục đồng ở điểm tựa này không nằm ở chính giữa tâm đòn, mà đã bị mũi đột đục dời về phía đĩa cân đúng một ly.”

Đám đông xôn xao. Mọi ánh mắt đồng loạt đổ dồn vào thân đòn cân sẫm màu.

Mặt gã quản sự khẽ biến sắc, nhưng gã lập tức gằn giọng quát tháo để át đi sự chột dạ:

“Nói càn! Cân này do chính tay thợ rèn của hội quán làm ra, ngàn người cân vạn người đong, đứa nào cho phép thằng thợ dũa rách như mày ở đây ăn ốc nói mò?”

“Đòn cân là vật vô tri, nhưng phân tấc của đất trời thì không biết nói dối,” Doãn Trinh ngước mắt nhìn thẳng vào mặt gã quản sự, đáy mắt phẳng lặng không một tia dao động. “Khi then tựa bị dời lệch một ly về phía trước, khoảng cách từ mấu treo đến móc đĩa cá bị thu ngắn lại, trong khi khoảng cách sang phía treo quả cân lại dãn dài ra. Đòn bẩy đã lệch, lực đối trọng tự khắc thay đổi. Cân một cân thì hụt mất hai phần mười, cân đến mười cân cá thì hai cân thịt tươi đã tự khắc bay biến vào túi kẻ gian lận.”

Nói đoạn, chàng cầm cán cân giơ lên ngang tầm mắt trước ánh mặt trời buổi sớm. Bàn tay thợ nguội của chàng khẽ miết lên rãnh đục then đồng, để lộ ra vết dũa mới toanh còn vương mạt kim khí chưa kịp đóng gỉ xám:

“Ngay cả móc treo quả cân cũng bị bóp méo để cản trở độ nhạy của sợi dây kéo. Chiếc cân này đè xuống là ăn bớt mồ hôi của kẻ chài lưới, nâng lên là bòn rút máu mủ của dân nghèo. Một ly sai lệch trên cán gỗ, nhưng dưới đáy thuyền là cả chén cơm của một gia đình.”

Lời chàng vừa dứt, cả góc bến cảng bỗng chốc lặng phắt như tờ, chỉ còn lại tiếng sóng đập ầm ào vào chân cọc đá. Rồi như giọt nước tràn ly, tiếng xì xào phẫn nộ của hàng chục phu phen, bạn chài bùng lên dữ dội:

“Hóa ra bao lâu nay chúng nó dùng cân lệch tâm trục!”