Chương 2: Tiếng Dũa Ngõ Thợ Đồng

Tàn hương trên chiếc bát sành vừa rụng xuống mặt bàn gỗ nghiến, để lại một đốm tro xám. Cù Doãn Trinh cẩn trọng bọc cuốn thủ bản “Bình Chuẩn Thiết Thư” vào tấm lụa dầu, đặt lại vào hộc ngầm dưới chân cột lim, rồi đóng ván sàn cho thật khít. Riêng chiếc đòn cân mun khảm bạc gia truyền, anh trang trọng treo lên chiếc đinh đồng nơi vách gỗ gian giữa. Khi bóng tối nhập nhoạng đang nhường chỗ cho ánh bình minh ngoài rặng dừa nước, anh xắn cao ống tay áo chàm, bắt tay dọn dẹp.

Mười lăm năm dãi dầu khiến căn nhà xưa ngập tràn mạng nhện và cỏ dại. Doãn Trinh quét dọn sàn mục, kê lại bệ lò rèn ven vách đất. Bằng đôi bàn tay chai sạn quen việc nguội kim khí, anh khôi phục chiếc bễ da trâu khô nứt, bôi dầu trẩu làm mềm mép da, rồi đặt chiếc đe sắt nặng trịch lên bệ gỗ nghiến. Trên chiếc bàn thợ dài, những chiếc dũa thép răng mịn, kìm nhọn, búa gõ cùng hộp đá mài được xếp đặt ngay ngắn, thẳng tắp.

Trước hiên nhà, nơi ngõ Thợ Đồng ăn thông ra con lạch nước ròng, Doãn Trinh treo tấm biển gỗ khắc bốn chữ chân phương: “Cù Ký Bình Chuẩn”. Bên dưới là dòng chữ nhỏ gọt đẽo mộc mạc: Nhận sửa chữa, hiệu chỉnh đòn cân cho người buôn bán nhỏ.

Doãn Trinh đánh đá lửa thổi bùng ngọn lò rèn. Khói than đước cuộn tròn bốc lên qua ống khói đất nung, mang theo mùi nồng quen thuộc của kim khí nung đỏ và mỡ lợn tôi thép. Tiếng bễ da trâu phì phò nhả gió, hòa cùng nhịp búa gõ đanh thép trên mặt đe sắt: “Keng! Keng! Keng!”

Âm thanh ấy xé tan vẻ hoang lạnh suốt mười lăm năm của ngõ Thợ Đồng. Ánh lửa rực sáng bờ lạch đầy lau sậy. Những người dân chài, phu bốc vác cùng bà con gánh hàng đi ngang đều ngỡ ngàng dừng bước, xì xào bàn tán trước căn nhà vốn bị xem là đất dữ của vị thợ cả năm xưa.

Một bác gánh củi già rụt rè bước vào hiên, chìa ra chiếc cân đòn tre đã sờn mấu tơ:

“Chú thợ… chú mở lại tiệm cân sao? Cân này của già mấu treo bị lệch, mấy hôm nay cân củi bán cho điếm hàng toàn bị chê thiếu mà không biết sửa ra sao.”

Doãn Trinh đón lấy chiếc cân bằng hai tay:

“Bác cứ để tôi xem.”

Anh đặt thân cân lên giá đỡ, ngón tay miết dọc cán tre. Then trục đồng mòn vẹt một bên, khiến điểm tựa nghiêng về phía quả cân chừng nửa ly. Doãn Trinh tháo then cũ, gọt dũa then đồng mới cho thật cân phân, rồi dùng sợi tơ tằm bện lông đuôi ngựa thay dây treo. Khi nâng cân thử với quả cân mẫu một lạng, kim đồng chỉ thẳng vào ngấn vạch số không, phẳng lặng không lay động.

“Đã chuẩn xác rồi, bác cầm về dùng,” Doãn Trinh đưa trả chiếc cân, mỉm cười.

Bác gánh củi luống cuống tìm tiền lẻ, nhưng Doãn Trinh gạt đi:

“Mấy nhát dũa mọn, không đáng lấy tiền của bác. Bác giữ lấy đong gạo, chỉ mong bác buôn bán giữ trọn đòn cân ngay thẳng.”

Bác già cảm kích cúi đầu cảm tạ rồi rảo bước ra ngõ. Cảnh tượng ấy nhanh chóng lan ra xóm thợ. Chẳng mấy chốc, vài ba tiểu thương mang những chiếc cân cũ đến nhờ Doãn Trinh ngó giúp. Tiếng dũa thép xột xoạt miết trên kim loại vang lên đều đặn, nhịp nhàng như hơi thở người thợ lành nghề.

Đúng lúc ấy, từ xưởng gốm men tro bên kia lạch, một bóng người mảnh mai rảo bước qua cây cầu ván gỗ. Đó là một thiếu nữ hai mươi tư tuổi, vận áo chàm vương vài vệt bùn men khô, tóc búi cao cài trâm tre mộc mạc, ánh mắt thông tuệ và can trường.

Bị thu hút bởi tiếng dũa thép xột xoạt nhịp nhàng trong xưởng, nàng ngập ngừng bước vào thềm:

“Ai lại mở tiệm sửa cân ngay ngõ Thợ Đồng thế này…”

Câu nói nghẹn lại nơi cuống họng. Đôi chân nàng khựng lại bên ngưỡng cửa. Ánh mắt Thẩm Lan dán chặt vào chiếc đòn cân gỗ mun đen nhánh treo trên vách gỗ. Dưới ánh sáng rọi qua mái hiên, những vạch phân li khảm bạc ánh lên tinh xảo, và nơi chuôi cân, dấu khắc hoa mai bốn cánh bao quanh chữ Cù bằng lối triện thư hiện ra rõ mồn một.