Chương 13: Tấm Lòng Thợ Mộc, Khắc Họa Sơ Đồ

Tiếng vỗ tay cùng những lời cảm tạ rưng rưng của hàng ngàn bà con nghèo vang dội khắp khúc sông Nước Trong, làm rung rinh cả những vạt lau sậy ven bờ. Nhiều nông dân ôm chặt lấy bao lúa giống trước ngực, nước mắt lăn dài trên gò má sạm đen, rối rít cúi đầu trước thềm chòi lá. Cụ Cù Hạo Nhiên đưa tay khoát nhẹ, nụ cười hiền hậu nở trên gương mặt hằn sâu những nếp nhăn từng trải: — Trời cũng đã ngả về chiều muộn, bà con cứ tạm gánh thóc về chòi nghỉ ngơi, giữ gìn sức lực. Cữ gieo mạ còn năm ngày, đêm nay già này sẽ vẽ xong sơ đồ. Sáng mai chúng ta cùng nhau dựng xưởng!

Đám đông lục tục giải tán trong tiếng bàn tán râm ran, tràn trề niềm hy vọng mới. Trần Lực đứng bên cạnh, lồng ngực phập phồng xúc động, đưa cánh tay áo thô quệt vội giọt lệ vừa trào nơi khóe mắt.

Màn đêm nhanh chóng buông xuống bãi bồi. Bên trong gian chòi lá đơn sơ, ngọn đèn dầu ảo tỏa ra ánh sáng vàng dịu ấm áp, xua đi làn gió lạnh buốt từ mặt sông thốc vào.

Cụ Cù Hạo Nhiên ngồi ngay ngắn trước chiếc bàn gỗ tạp thô mộc. Cụ thong thả nhấp một ngụm trà xanh nguội đượm vị chát ngọt nơi đầu lưỡi, đoạn rút từ túi áo ra chiếc bút chì gỗ đã được gọt chuốt cẩn thận bằng con dao nhíp nhỏ. Trên mặt bàn là vài tờ giấy bản màu ngà thô ráp, phẳng phiu.

Đôi bàn tay gân guốc từng trải qua hơn một thế kỷ lao động đưa nét nhịp nhàng theo từng đường kẻ. Cụ Cù đặt chiếc thước mộc tre ngà lên mặt giấy, ngắm nghía từng vạch phân tấc rồi hạ bút. Từng nét chì hiện lên rành rẽ: trục quay tâm sai ba phân tạo lực nén cưỡng bức, bốn cánh quạt mít uốn khum lòng máng đón gió, phễu nạp thóc dốc nghiêng bốn mươi lăm độ và ba cửa xả phân tầng dưới đáy hòm.

Đặc biệt, ở các góc nối thân hòm, cụ Cù phác họa tỉ mỉ từng chiếc mộng đuôi én hình thang và mộng mang cá cài răng lược. Từng đường vát, từng ngấn then cài đều được ghi chú kích thước chuẩn xác đến từng ly, đảm bảo khi gõ then vào thì kín như bưng, không một hạt bụi trấu hay luồng gió nào có thể lọt qua kẽ nứt.

Ngồi đối diện bên kia bàn, Cù An Nhiên chống cằm chăm chú dõi theo từng nét vẽ của ông nội. Nhìn vẻ mặt xúc động cùng khóe mắt hoe đỏ của cô cháu gái, cụ Cù hiểu ngay đứa trẻ này đang nghĩ gì. Những bí quyết nghề mộc truyền đời nếu rơi vào tay phường buôn hay đại công hội ắt đã bị giấu kín để trục lợi, nhưng già này chỉ tâm niệm đem ra che chở cho xóm làng lúc ngặt nghèo.

Bé An Nhiên khẽ chớp mắt, giọng nhỏ nhẹ: — Ông nội ơi, nét vẽ của ông rõ ràng quá, nhưng bà con đa số chỉ quen cầm cày cầm cuốc, nhìn vào bản vẽ phẳng thế này sợ rằng sẽ bỡ ngỡ lúc đẽo mộng.

Cụ Cù ngẩng đầu lên, ánh mắt lấp lánh ý cười hóm hỉnh: — Già này cả đời quen ngắm thớ gỗ bằng mắt, lấy mực bằng đầu ngón tay nên chỉ vẽ được đến thế. Cháu gái học ngành thiết kế sinh học số, có cách nào biến nó thành thứ ai nhìn cũng hiểu được không?

An Nhiên mỉm cười rạng rỡ: — Cháu làm được ngay ạ!

Cô thoăn thoắt mở giao diện thiết kế cá nhân. Một chùm tia sáng quét qua tờ giấy bản, số hóa từng nét chì của cụ Cù thành các vệt sáng ba chiều lơ lửng giữa không trung. Dưới những ngón tay nhanh nhẹn của cô, cỗ quạt hòm gỗ mít hiện lên sống động: buồng gió tròn xoay chuyển, các khớp mộng đuôi én tự động trượt vào nhau ăn khớp, cùng dải sáng mô phỏng luồng gió cưỡng bức uốn lượn nhịp nhàng. Cô bé còn ghi chú tỉ mỉ lưu ý về hướng thớ gỗ mà ông nội vừa giảng giải.