Chương 1: Ghe mục cập bến Lung Mây

“Tách! Tách!”

Tiếng ngọn sào tre quất xuống mặt nước giòn tan, xé toạc cái tĩnh lặng của buổi chiều muộn trên ngã ba sông.

— Vô rạch! Quay đầu rẽ vô rạch mau bầy trạo ơi!

Tiếng Bách hét lanh lảnh giữa đồng không mông quạnh. Đứng chênh vênh nơi mũi chiếc ghe tam bản cũ kỹ mục nát, hai bàn chân trần đen nhẻm của thằng nhỏ chín tuổi bấm chặt mé ván trơn nhẫy rong rêu. Cậu vung mạnh cây sào tre dài vót nhẵn bóng, đầu sào buộc túm giẻ đỏ phần phật bay trong gió chướng. Đàn vịt hai ngàn con nghe tiếng khua sào quen thuộc liền xôn xao dạt sang hai bên, rẽ sóng nhắm hướng con rạch Cây Gáo thuộc ấp Lung Mây mà túa vào. Đi đầu bầy là con vịt Khoang Cổ to lớn, ức mang vệt lông trắng hình vành trăng khuyết, chốc chốc lại ngoái đầu kêu “cạp cạp” thúc giục đồng loại rẽ luồng nước đục phù sa.

Dưới khoang ghe, tiếng ho lục khục của ba dội lên từng chập, khô khốc như tiếng củi nỏ gãy giữa trưa hè. Chiếc ghe mục oằn mình sau bao ngày rày đây mai đó, từng kẽ ván trét chai bong tróc khiến nước rỉ róc rách vào lòng ghe. Bách buông thõng đầu sào, nghe dòng nước dội ngược vào lòng bàn tay tê rần. Cậu ngoái nhìn vào mái lều bạt vá víu, thấy bóng ba ngồi còng queo, bàn tay to bè nứt nẻ bấu chặt be xuồng run rẩy.

— Ba ráng nghỉ ngơi nghen ba! — Bách cất giọng, cố nén nỗi xót xa. — Con lùa bầy vịt vô mé bãi cạn êm rồi nấu nước cháo cho ba húp.

Chú Tám ngước lên, đôi mắt trũng sâu vì những đêm thức trắng chạy đồng khẽ chớp. Người cha mấp máy bờ môi khô nẻ định nói, nhưng cơn ho ập tới khiến chú chỉ biết gật đầu, lặng lẽ kéo góc chăn dù cũ đắp ngang bụng.

Rẽ qua khúc quanh rạch Cây Gáo, cánh đồng trũng Lung Mây hiện ra bạt ngàn trước mắt Bách. Mặt ruộng hè thu vừa gặt xong trơ trọi gốc rạ vàng khô, kéo dài tít tắp tới chân trời. Những vệt bùn nứt nẻ sau mùa gặt còn vương vãi lúa mót và ốc bươu — nguồn sống để bầy vịt hai ngàn con no đẫy diều sau chuỗi ngày lênh đênh sông nước.

Sát mé ruộng, tuyến bờ bao Lung Mây đắp bằng đất sét đỏ au cao lừng lững, dài ba cây số ôm trọn cánh đồng. Phía trong con đê kiên cố ấy là một trăm năm mươi héc-ta lúa vụ ba đang lấm tấm chín đỏ đuôi. Từng vạt lúa trĩu hạt rập rờn trong gió như thảm nhung vàng mơ, kết tinh mồ hôi nước mắt của cả xóm. Nhìn con đê đất vững chãi che chở ruộng lúa trước dòng lũ thượng nguồn sắp tràn về, Bách thầm ước ao về một mái nhà cố định không phải bềnh bồng sóng nước.

— Cắm sào mé này thôi Bách ơi! — Tiếng chú Tám khàn đặc vọng ra.

Ghe vừa trườn vào mép bờ, Bách tính nhổm người nhảy tót lên ghì dây neo vào gốc tràm già. Nào ngờ, lúc co chân lấy đà đạp qua mép vỉ sạp ghe mục nát, Bách giẫm phải một mảnh dằm tre khô gãy nhọn hoắt.

Mảnh dằm cắm phập qua lớp da chai sạn dưới gót chân Bách. Cơn buốt nhói chạy dọc sống lưng khiến thằng nhỏ run bắn, hai hàm răng nghiến chặt kèn kẹt, trán rịn mồ hôi hột to tướng. Cậu cắn chặt môi dưới ngăn tiếng kêu la. Nhấc bàn chân lên, cậu thấy mảnh dằm tre ghim sâu hoắm, máu tươi rỉ ra sẫm màu quyện vào bùn đất.

Bách hít một hơi sâu, vội lấy ngón tay ấn chặt miệng vết thương, chùi vệt máu vào vạt quần cộc bạc phếch. Liếc thấy ba vẫn nhắm nghiền mắt thở dốc vì mệt, cậu cắn răng giấu kín. Cả mùa chạy đồng thất bát, tiền công chưa đủ trả nợ lúa giống cho bầy vịt. Nếu ba biết chân cậu bị dằm đâm làm mủ, ba nhất định sẽ chắt bóp những đồng bạc lẻ cuối cùng chèo ghe đi mua thuốc tây. Bách thà chịu đau còn hơn nhìn ba thêm phần túng bấn. Cậu nén từng cơn giật buốt, tập tễnh cắm cọc, quây mành lưới mùng giữ bầy vịt trong bãi bồi ven mé rạch.

Đêm buông xuống thật nhanh trên rạch Cây Gáo. Màn sương mờ đục giăng mắc khắp ngọn tràm, gió thổi qua rặng lá xào xạc se lạnh.