Chương 20: Bình Yên Bên Triền Sông Đáy

Tiếng chuông chùa Sen Chiểu ngân từng nhịp dài khoan thai qua rặng phi lao gò Nghinh Phong. Bá Cương chỉnh lại vạt áo tơi lá gồi, đứng lặng trước nấm mồ mẹ con Thị Loan thêm một tuần nhang. Khói trầm bảng lảng quyện vào nắng sớm, xua đi cái buốt giá ngấm vào da thịt suốt những đêm trường đào huyệt. Ông quay sang Biện Văn Thảo cùng hai người thợ phụ Khoái và Dần, trầm giọng: — Đi thôi các anh. Oan khiên đã dứt, đất lành đã nhận người khuất mặt. Dưới bãi Mả Bụt còn những nắm xương tàn vô danh đang đợi ta đưa lên gò cao trước khi tắt nắng.

Bốn người men theo triền đê trở lại mép đầm sen cạn. Ngày thứ bảy — hạn cuối của kỳ dời nghĩa địa. Bầu trời đông hôm nay trong trẻo, gió bấc thổi rười rượi trên gốc sen khô chứ không còn rít lên căm phẫn. Bùn lầy dưới bãi tha ma se lại, mùi tanh tưởi và hàn khí rợn ngợp dường như đã tan biến. Khoái và Dần sau trận ốm nay đã khỏe khoắn, cùng Thảo đào từng nhát mai dứt khoát. Bá Cương ngồi bên manh chiếu cói, tỉ mỉ dùng nước vang ngũ vị lau sạch từng mẩu xương mục của những nạn nhân đói năm xưa, xếp ngay ngắn vào những cỗ tiểu sành da lươn. Đến quá giờ Ngọ, nhát mai cuối cùng chạm vào đáy huyệt trống. Toàn bộ mồ mả vô danh tại nghĩa địa Mả Bụt đã được bốc dời trọn vẹn, không sót một tấc cốt tàn.

Tiếng tù và gióng lên dồn dập từ đầu làng. Bá Cương rửa sạch bùn đất trên tay, nhìn về triền sông Đáy. Bãi Mả Bụt vừa bàn giao xong, hàng trăm xã viên và dân quân từ các xóm đã rầm rập tiến vào bờ đầm. Bụi đỏ bốc lên cuồn cuộn. Đoàn xe cải tiến cùng từng đôi sọt đất kĩu kịt hối hả đổ ra mép nước. Mùa lũ đầu đông cuồn cuộn đỏ nặng phù sa, nhưng tuyến đê quai vạc đắp bằng đất sét trộn rơm rạ đang vươn cao, vững chãi chặn đứng con nước dữ.

Giữa dòng người lao động, Bá Cương bắt gặp bóng dáng Khắc Tiến. Chàng trai mười tám tuổi vác đôi sọt đất đầy, bước chân thoan thoắt. Vết cào rách nơi cổ họng đã kéo da non thành vệt sẹo mờ đỏ ửng. Thấy Bá Cương nhìn, Tiến dừng bước, cúi đầu chào đầy vẻ biết ơn và hối lỗi. Cách đó vài chục thước, Nguyễn Khắc Lũy cắm cúi đẩy chiếc xe cút kít chở đá hộc. Mất đi chiếc áo bông chần cổ lông cùng vẻ hách dịch năm xưa, Lũy giờ mặc manh áo vải thô bạc màu vá víu, xin làm một xã viên bình thường để chuộc lại nghiệp chướng của dòng tộc. Đôi bàn tay từng toan thiêu rụi cỗ quan nay chai sần vì đất đá. Lũy không dám ngẩng nhìn ai, chỉ miệt mài đổ từng xẻng đất đắp vào thân đê.

Sẩm tối, khi con đê quai vạc đã đầm chặt phẳng phiu, Bá Cương rảo bước qua khoảnh đất ba mẫu ven đầm sen cạn. Nơi từng nhuốm máu oan khiên ba mươi tám năm ròng nay được cày xới, rải vôi bột trắng xóa. Bên cạnh điếm canh đê số bốn — nay dọn dẹp làm kho chứa nông cụ — Ủy ban xã cùng bà con tổ chức đặt viên gạch đầu tiên khởi công xây dựng ngôi nhà mẫu giáo làng Sen Cạn. Đám trẻ con xúng xính áo ấm, ríu rít reo cười quanh những đống gạch đỏ au, xua tan mọi lạnh lẽo của quá khứ tăm tối.

Bà Chánh Hợi ngồi nơi hiên điếm canh, miệng móm mém nhai trầu. Đôi mắt già nua bảy mươi tám tuổi nhìn theo đàn cháu nhỏ, ứa giọt lệ thanh thản. Mối dằn vặt câm lặng đè nặng trọn kiếp người nay đã rũ bỏ hoàn toàn. Thấy Bá Cương, bà cụ run run: — Ông Biện ơi... Đất làng mình từ nay yên rồi. Mẹ con cô Loan dưới gò Nghinh Phong chắc cũng đang mỉm cười nhìn lũ trẻ...

Bá Cương mỉm cười chào bà cụ rồi cất bước. Dọc đường làng, bà con xã viên đi làm đê về gặp hai cha con đều tươi cười chào hỏi đon đả. Những ánh mắt kiêng dè vì sợ mùi đất mả ngày nào đã nhường chỗ cho sự kính trọng sâu sắc đối với người thợ giàu tâm đức.

Đêm đông buông xuống thôn xóm bình yên. Trong căn nhà tranh ba gian của cha con Bá Cương, ngọn đèn dầu tỏa ánh sáng vàng ấm áp lên chiếc chõng tre. Nồi khoai lang luộc bốc khói ngọt ngào.

Bá Cương thong thả mở cuốn sổ bọc da trâu đã mòn gáy của người ông nội. Những dòng chữ ghi lại món nợ ân oán năm Ất Dậu 1945 cùng lời trăn trối về cỗ quan bị phong ấn nay đã trút bỏ được lớp bụi thời gian. Ông khẽ vuốt phẳng nếp gấp trang cuối rồi khép lại, lòng nhẹ bẫng. Nghiệp sát khí đào mồ lưu truyền ba đời của gia tộc họ Biện đến hôm nay đã được đền đáp bằng việc cứu rỗi hai linh hồn oan khuất và giữ vững bình yên cho xóm làng.

Bá Cương mở tráp gỗ mun, lấy ra thanh dao bài gia truyền. Lưỡi dao bằng thép già ánh lên sắc xanh nguội ngắt, chuôi gỗ lim nhẵn bóng qua bao đời cha ông. Ông cẩn thận dùng miếng vải điều sạch nhúng rượu gừng lau sáng lưỡi thép. Thảo ngồi đối diện, đôi bàn tay còn vệt thẹo non sau đêm bị mượn xác cào ván quan nay đã rắn rỏi, phong sương.

Bá Cương nâng thanh dao bài bằng cả hai tay, ánh mắt đục mờ bỗng ánh lên nét nghiêm cẩn: — Anh Thảo, lại đây với thầy.

Thảo quỳ ngay ngắn trước mặt cha. Bá Cương nhìn thẳng vào mắt con trai, trầm giọng rành rọt: — Nghề bốc mộ họ Biện ta ba đời lội bùn đào đất, ăn cơm dương gian mà làm việc cõi âm. Người đời e sợ, xóm giềng kiêng kỵ, nhưng không có thợ sang cát thì nắm xương tàn người khuất biết nương tựa vào đâu? Con hãy nhớ lấy giới luật của tổ tông: “Trọng người khuất, sạch lòng tham”. Cầm con dao bài này là cầm lấy lương tri và sự công chính. Thấy vàng bạc châu báu chôn theo không được tơ hào một ly một lai, thấy oan khiên khuất tất phải dốc lòng che chở. Nay thầy truyền lại thanh dao bài này cho con.

Thảo nghẹn ngào chìa hai bàn tay chai sần đón lấy dao bài gia bảo. Cảm giác buốt giá của thép già nhanh chóng tan biến dưới hơi ấm nồng nàn từ lòng bàn tay chàng trai trẻ. Thảo cúi đầu: — Lời thầy dạy con xin khắc cốt ghi tâm. Đời này kiếp này, con nguyện giữ trọn đạo nghĩa của cha ông, không phụ lòng người khuất mặt.

Bá Cương vỗ vai con trai, một nụ cười hiền hậu nở trên gương mặt sạm gió bấc. Ông đứng dậy bước ra hiên, khoan thai châm đóm rít một hơi thuốc lào. Làn khói trắng bảng lảng bay ra màn đêm tĩnh mịch.

Phía xa xa, con đê quai vạc sừng sững như bức thành đồng vươn mình dọc bờ sông. Dưới ánh trăng đầu đông vằng vặc, dòng sông Đáy đỏ nặng phù sa êm đềm trôi xuôi, không còn tiếng móng tay cào xé rợn người nơi đáy ván, cũng không còn tiếng than khóc ai oán ven đầm sen cạn.

Bá Cương mỉm cười nhìn con trai cầm chắc lưỡi dao bài bên ngọn đèn dầu ấm cúng, lòng thanh thản biết rằng đạo nghiệp gia truyền đã có người kế tục và bình yên đã thực sự trở về trên mảnh đất Sen Cạn ven triền sông Đáy.