Chương 8: Tấc gòn tấc ấm, lòng thợ tơ đồng

Sau bát bánh ngào nóng ấm xua tan hàn khí nơi gốc đa đầu chợ huyện, Trọng Hưng gánh đôi sọt tre chở đầy chỉ ngũ sắc và vải gấm hoa dâu, đàng hoàng nắm tay Thúy Nga dắt nàng trở về nhà cổ ven bờ sông Lam. Đêm đông lạnh buốt ập xuống rất nhanh trên bãi bồi. Gió bấc theo cữ rét đậm rít từng cơn giật qua rặng tre ngà quanh ngõ, hắt cái giá căm căm vào chái xưởng bật bông gia truyền.

Giữa gian xưởng ngập tràn mùi gòn phơi nắng hanh hao, ngọn đèn hoa kỳ chong trên cột gỗ lim tỏa ra quầng sáng vàng ấm áp. Đơn đệm cưới gấp giao trong hai ngày tới hối thúc, Trọng Hưng cùng ông nội Bì Văn Cảnh quyết định thức khuya làm thêm cho kịp buổi đón dâu của khách.

Hưng cởi bớt áo khoác ngoài, chỉ vận chiếc áo bà ba vải bạt đã sờn vai, đứng vững chãi bên giàn cung gỗ dẻo. Cánh cung uốn cong hình bán nguyệt mắc sợi dây thép căng bóng loáng. Hưng cầm vồ gỗ gõ nhịp nhàng vào dây, từng tiếng “tưng… tưng…” vang lên giòn giã, trầm bổng giữa đêm thanh vắng. Rung động từ dây thép cuốn lấy từng múi gòn thô, đánh tan những thớ vón, làm từng sợi bông bung nở trắng muốt, bồng bềnh tựa mây trời bay lơ lửng rồi là đà phủ kín mặt nong tre.

Đứng bên mâm ép gỗ lim phẳng lì đen nhánh vết thời gian, ông Cảnh chầm chậm gõ tẩu thuốc mộc vào gạt tàn đồng. Đôi mắt tinh anh của người thợ già dõi theo từng động tác của đứa cháu trai. Chờ nhịp gõ của Hưng ngơi bớt, ông bước lại gần, vỗ nhẹ lên cánh cung dẻo:

“Thằng Hưng này, dây thép găng thêm nửa phân nữa thì sợi bông bung mau hơn, nhưng chớ có tham nhanh. Bật bông làm đệm cưới cốt ở cái êm mềm tự nhiên của múi gòn, căng quá dễ xơ sợi, mà chùng quá thì bông không ngậm đủ khí trời.”

Hưng kính cẩn cúi đầu lắng nghe:

“Dạ, cháu hiểu rồi ạ. Cháu vừa ghè lại chốt gỗ, để cháu nới bớt một cung cho vừa tay.”

Ông Cảnh mỉm cười gật đầu, cầm chiếc bàn cào gỗ lim có răng thưa bước tới cạnh mâm ép. Ông đưa những ngón tay gầy guộc nhưng chuẩn xác vén từng lớp bông xốp trải đều ra bốn góc:

“Nghề mình kỵ nhất là ruột đệm chỗ dày chỗ mỏng. Khi dùng bàn cào dàn bông, cổ tay phải lướt nhẹ như lướt trên mặt nước êm, trải từng lớp mỏng đan chéo hình nong mốt. Làm được như thế, đệm nằm hai ba chục năm sau cũng không bao giờ bị lún xẹp hay vón cục một góc nào.”

Ông dừng tay, ánh mắt đôn hậu ngước nhìn Hưng, giọng ông trầm ấm ôn tồn răn dạy:

“Người xưa dạy rồi: ‘Tấc gòn tấc ấm, lòng thợ tơ đồng’. Cái nghề bật bông này bạc mặt vì bụi, vất vả vì nhọc nhằn đêm hôm, nhưng cái phúc tạo ra lại lớn lắm con ạ. Người thợ làm đệm cưới nhà họ Bì không đơn thuần bán một tấm bông lấy mấy đồng tiền công, mà là dệt nên sự êm ấm, chở che cho cả một đời vợ chồng son. Tâm mình vụng trộm hay dối trá, thớ bông lập tức chai sần; lòng mình thành thật thương người, tấm đệm làm ra mới nâng niu được giấc ngủ tròn đầy qua bao mùa đông buốt giá.”

Từng lời răn dạy của ông nội như dòng nước mát rót thẳng vào tâm can Hưng. Anh nhìn mâm ép bông trắng phau, trong lòng dâng lên niềm kính trọng vô bờ với nghề tổ và thêm thấm thía bổn phận làm chồng. Anh gật đầu chắc nịch:

“Lời ông dạy cháu xin ghi lòng tạc dạ. Cháu sẽ cẩn thận từng đường cào, hạt gòn vụn cháu cũng nhặt sạch, quyết không để khách chê trách nửa lời.”

Đúng lúc ấy, cánh cửa liếp ngăn với gian bếp khẽ kẽo kẹt mở ra. Một làn hương thơm lừng ngào ngạt mùi gừng cay quyện với vị ngọt bùi của củ mài lập tức xua tan cái lạnh luồn qua khe vách.

Thúy Nga bưng một chiếc mâm gỗ nhỏ bước vào. Nàng mặc chiếc áo bà ba màu lam giản dị, cổ quàng dải khăn len mỏng, hai má ửng hồng vì hơi nóng từ bếp lửa. Trên mâm là hai bát chè củ mài nấu gừng mật mía sánh vàng, khói bốc lên nghi ngút.

“Cháu chào ông ạ. Trời về khuya buốt quá, cháu nấu nồi chè củ mài với gừng già, mời ông với anh ăn cho ấm bụng đỡ mỏi lưng.”

Giọng nàng nhỏ nhẹ, trong trẻo như giọt sương mai. Nàng cẩn thận đặt mâm lên mặt chiếc phản con ở góc xưởng, lấy muỗng sứ so ngay ngắn rồi mới mời hai ông cháu. Nhìn thấy bụi bông trắng lãng đãng vương đầy trên mái tóc và bờ vai áo sờn của Hưng, Thúy Nga bước lại gần chiếc sào treo, chu đáo kéo phẳng lại tấm bạt che chắn gió bấc thổi từ mé sông vào, rồi tiện tay lấy chiếc khăn bông sạch khẽ phủi đi những sợi bông bám quanh cổ áo cho chồng.

Hành động tuy kín đáo, e ấp nhưng chan chứa sự săn sóc ân cần. Trọng Hưng đứng sững, ngửi thấy mùi bồ kết thoang thoảng từ mái tóc đen mượt của vợ phả vào cánh mũi, lồng ngực anh ấm sực lên một cách kỳ lạ.