Chương 13: Vết Cưa Đầu Tiên

Lời hẹn của Nhật Nam vừa dứt thì tiếng chuông báo giờ truy bài bên dưới sân trường cũng gióng giả vang lên, cắt ngang bầu không khí trầm lắng trên căn gác xép. Thầy Tùng vỗ nhẹ vào vai từng đứa, dặn dò cả nhóm nhanh chóng cất gọn đồ đạc rồi theo thầy xuống lớp chuẩn bị cho buổi học mới.

Đúng như đã hẹn, ngay khi hồi trống tan trường buổi chiều vừa dứt, Nam đã có mặt trên căn gác xép. Cậu cẩn thận đặt lên chiếc bàn gỗ một chiếc hộp thiếc cũ. Bên trong là chiếc compa sắt sáng loáng và chiếc thước cuộn cơ khí vỏ thép có vạch chia sắc nét của bố cậu—một kỹ sư công trình.

Khiêm trải rộng tờ giấy bọc xi măng sờn góc, nơi sơ đồ quang học bằng mực tím đã được kẻ sẵn. Cậu ngước nhìn người bạn lớp trưởng, khẽ nói:

“Nam này, tiêu cự của cụm vật kính ghép là tám trăm năm mươi mi-li-mét, nhưng thân ống chính cần tính toán dư ra một khoảng để lắp ống trượt lấy nét thị kính. Chúng mình cần tính chiều dài cắt chuẩn xác nhất.”

Nam gật đầu, vẻ mặt nghiêm túc thường ngày khi chấm điểm thi đua giờ đây dồn hết vào từng con số. Cậu kéo đầu thước cuộn kim loại, dùng compa sắt vạch từng cung tròn chuẩn xác lên trang giấy nháp, ngón tay thoăn thoắt bấm máy tính cầm tay:

“Nếu tính cả độ dày khung gá gỗ của Hoàng và khoảng thụt lùi của thị kính tiêu cự ngắn, đoạn ống nhựa chính phải dài đúng bảy trăm tám mươi mi-li-mét. Đoạn ống trượt phụ sẽ dài một trăm năm mươi mi-li-mét để điều chỉnh cự ly khi quan sát.”

“Số đo chuẩn không cần chỉnh!” Hoàng vỗ đùi đánh đét, mắt sáng rực. “Đi thôi, bãi phế liệu nhà ông Chấn thẳng tiến!”

Bốn đứa trẻ ríu rít dắt xe đạp men theo con đường đất đỏ rợp bóng bạch đàn chạy dọc chân đê sông Đáy. Gió chiều thổi từ bãi bồi mang theo mùi phù sa nồng đượm. Tại bãi phế liệu ngổn ngang sắt vụn của ông Chấn, sau hồi lâu lục lọi dưới đống đồ cũ, Hoàng reo lên thích thú khi lôi ra một đoạn ống nhựa PVC màu xám xịt, trên thân còn in mờ dòng chữ phi sáu mươi mi-li-mét. Thành ống dày dặn, thẳng tắp, không hề bị rạn nứt hay méo mó. Linh cũng tinh mắt nhặt thêm được ba thanh gỗ thông bào nhẵn từ chiếc thùng kiện hàng bỏ đi bên góc tường.

Khi cả nhóm quay lại căn gác xép, ánh hoàng hôn vàng ruộm đã rọi xiên qua ô cửa sổ tròn hình vòm, nhuộm đỏ những mảng rêu phong bám trên mái ngói cũ.

Hoàng xắn cao tay áo đồng phục, để lộ bắp tay rám nắng khỏe khoắn. Cậu đặt đoạn ống nhựa lên gờ chiếc bàn gỗ mục, dùng chiếc cưa sắt mượn của bác Thành tỳ chặt vào vạch dấu mực đỏ mà Nam vừa đo đạc.

“Để tớ giữ ống cho cậu cưa!” Nam chủ động bước tới, hai tay ghì chặt thân ống nhựa xuống mặt bàn.

Tiếng cưa sắt rít lên từng nhịp đều đặn: “xoèn xoẹt, xoèn xoẹt”. Từng mạt nhựa xám li ti bay lả tả xuống sàn gạch. Đôi tay Hoàng thoăn thoắt đưa lưỡi cưa đều đặn, nhịp nhàng như một người thợ lành nghề. Chỉ sau chừng mười phút, đoạn ống thừa rời ra với một tiếng “cộc” khô khốc.

Khiêm cầm mẩu giấy ráp thô tiến lại, cẩn thận miết quanh mép cắt gồ ghề: