Chương 16: Xẻ Kẽ Răng Hạt Gạo

Ánh bạc lấp lánh từ những đường chạm khắc hoa lá tây trên sống lưng chiếc lược đồi mồi phản chiếu vào mắt cụ Cảnh Thuần Đức. Dưới ánh sáng trong trẻo rọi qua giếng trời, phiến vảy đồi mồi màu hổ phách vàng sẫm trong vắt, từng chiếc răng lược được chuốt bóng bẩy, toát lên vẻ quyền quý của chốn cung đình phương Tây. Cụ Đức khẽ gật đầu tán thưởng tài nghệ của người thợ khéo phương xa, bởi nghề chơi nào đạt tới độ tinh xảo cũng đều đáng trọng.

Một cơn gió heo may chớm luồn qua giàn trà mi ngoài sân, mang theo hơi lạnh đầu thu. Thoáng thấy cụ bà Ngọc Trâm ngồi bên chõng tre khẽ rùng mình, cụ Đức đặt phôi sừng xuống bàn thợ, vội bước vào buồng trong lấy chiếc khăn len dệt màu mỡ gà mềm mại.

Bước ra sân, cụ Đức ân cần choàng tấm khăn qua bờ vai gầy của vợ, tỉ mỉ tém lại hai mép khăn ôm khít cổ áo lụa: — Gió sớm se lạnh rồi đấy, mình khoác thêm vào kẻo lại ho.

Cụ Trâm ngước nhìn chồng, khóe mắt nhăn nheo ánh lên niềm vui thơ trẻ. Đưa bàn tay ấm áp vỗ nhẹ lên mu bàn tay gân guốc của cụ Đức, cụ bà mỉm cười dịu dàng: — Có ông lo cho từng li từng tí thế này, tôi thấy ấm lòng lắm rồi.

Cụ Đức đỡ tay vợ, dìu cụ Trâm bước chậm rãi sang chiếc ghế mây êm ái đặt sát góc hiên nơi có vạt nắng sớm ấm áp. Cụ cẩn thận chèn thêm chiếc gối vuông thêu hoa sen sau lưng để bà tựa cho đỡ mỏi, khẽ bảo: — Bà nó ngồi đây sưởi nắng, ngắm hai ông cháu tôi làm nốt vầng trăng khuyết này nhé.

Maurice Laurent đứng lặng bên cạnh, ánh mắt xanh thẳm ánh lên nét xúc động trước cử chỉ ân cần của đôi vợ chồng già. Người khách Pháp khẽ nghiêng mình chào cụ Trâm rồi lùi lại nhường lối.

Cụ Đức trở lại bàn thợ bên cạnh Khiêm, nhấc chiếc nạo sừng mũi nhọn bằng thép đã tôi xanh biếc, chỉ vào hàng răng lược vừa cưa xong trên phiến sừng mộng đực: — Khiêm, con nhìn kỹ đây. Lưỡi cưa dạ vừa rồi chỉ mới mở được rãnh thô. Dù hàng răng thẳng tắp khít khao, nhưng mép sừng vẫn sắc cạnh, kẽ răng hãy còn gờ ráp. Nếu đem chải ngay sẽ làm xước da đầu, rứt đứt chân tóc. Giờ ta phải xẻ kẽ và vót tròn từng đầu răng thành dáng hạt gạo.

Cụ Đức đón lấy phôi sừng, ngón tay cái giữ chặt sống lược, mũi nạo thép mảnh mai lách ngọt vào từng khe răng hẹp. Bằng những đường lượn uyển chuyển, cụ tỉ mẩn gọt vát hai bên sườn răng, nạo sạch lớp gờ dăm li ti, rồi khéo léo bo tròn chóp răng thành một khối căng mọng, nuột nà tựa hạt gạo nếp cái hoa vàng.

Vừa đưa nạo, cụ vừa từ tốn bảo cháu: — Răng hạt gạo là linh hồn của chiếc lược sừng Tràng An. Đầu răng không được nhọn hoắt như gai kim, cũng không được tù phẳng như que gỗ. Phải vót cho tròn trĩnh, mây mẩy, nhẵn bóng để khi chạm vào da đầu chỉ thấy êm ru như ngón tay xoa bóp. Lược lướt tới đâu phải đả thông kinh mạch, trừ phong tán nhiệt tới đó, khiến người chải thấy khoan khoái nhẹ nhõm. Ấy mới là cái đạo dưỡng sinh của chiếc lược.

Khiêm chăm chú lĩnh hội từng lời, đón lấy thanh nạo rồi nắn nót đưa mũi thép lách vào chiếc răng kế tiếp. Tiếng “sột soạt... sột soạt...” nhịp nhàng vang lên giữa gian nhà cổ. Dưới bàn tay khéo léo của người cháu đích tôn, từng hạt dăm sừng mịn màng rơi lả tả xuống mặt bàn gỗ trắc, phảng phất mùi thơm ấm nồng của sừng già ngậm nắng gió.