Chương 21: Dựng Xưởng Khai Nền Cuộc Sống Mới

Hơi ấm từ những đống lửa tràm đêm hội chưa tan thì ánh bình minh mùa mưa đã rạng rỡ dát dải lụa vàng lên mặt sông Cái Lớn. Đứng bên gốc bần cổ thụ ngắm con nước ròng xuôi về biển Tây, Cụ Ba Khiêm chỉnh lại nếp khăn rằn trên vai, lòng ngập tràn thư thái. Cơn dịch đã tan, nhưng muốn bà con không bao giờ phải chịu cảnh tang thương vì ốm đau bệnh tật nữa, gốc rễ của sự sống phải được cắm thật sâu vào mảnh đất này.

Cụ rảo bước về phía đầu rạch. Nơi đó, khu đất năm công ruộng phù sa cùng căn nhà ngói ba gian rêu phong từng thuộc về Thầy Cả Hối nay rộn rã tiếng người. Bảy Đước xắn quần đùi cộc, cùng Thím Năm Lệ, bé Út Lành và bà con bốn mươi hai nóc chòi lá đã tề tựu đông đủ. Nỗi âu lo hốc hác ngày nào nay nhường chỗ cho những nụ cười rạng rỡ.

Tiếng ba-toong gõ nhịp trên bờ đất kéo sự chú ý của mọi người về phía ngả đường điền trang. Hương cả Lực trong bộ bà ba lụa đen giản dị, tay dắt cậu con trai độc đinh rảo bước đi tới. Cậu ấm trạc mười tuổi nay da dẻ hồng hào, mắt sáng lanh lợi, không còn dấu vết cơn co giật hôn mê suýt cướp mạng mấy ngày trước. Vừa tới nơi, hai cha con cùng vòng tay cúi đầu thật sâu trước Cụ Ba.

— Thưa Cụ Ba, thưa bà con! — Hương cả Lực cất giọng sang sảng, đượm vẻ chân thành. — Nếu không nhờ bàn tay nhân đức và ngọn lửa thuốc của Cụ Ba cùng sự bao bọc của xóm làng, chắc cha con tôi đã âm dương cách trở. Để tạ ơn cứu mạng giọt máu duy nhất, tôi xin tuyên bố: vụ mùa Canh Thân này, toàn bộ nợ tô thuế của bốn mươi hai nóc chòi lá trên cù lao đều được xóa sạch! Bà con cứ yên tâm giữ trọn lúa gạo mà nuôi nấng gia đình!

Tiếng reo hò rập trời bùng lên. Những người nông dân quanh năm oằn lưng vì gánh nặng tô thuế ôm chầm lấy nhau nghẹn ngào.

Hương cả Lực cung kính bưng chiếc tráp gỗ sơn son đến trước Cụ Ba Khiêm:

— Đây là mười đồng bạc hoa xòe cùng tráp vàng lá tịch thu từ tên thầy cúng xảo quyệt bữa trước. Tôi xin giao trọn vào tay Cụ Ba để lập quỹ thuốc chung, dựng xưởng chưng cất và cứu tế xóm nghèo. Từ nay, dinh điền chủ xin bảo trợ vật lực, cùng Cụ Ba chăm lo cho bà con.

Cụ Ba Khiêm đón lấy chiếc tráp, ánh mắt ngời lên niềm xúc động. Cụ khẽ gật đầu:

— Đa tạ tấm lòng hướng thiện của ông Cả. Có lúa gạo no lòng, có ngân lượng lập quỹ, cù lao mình từ nay mới thực sự vững vàng.

Không để lỡ thời khắc ban mai mát mẻ, Cụ Ba cùng Bảy Đước và trai tráng hạ những cây tràm già dẻo quánh dựng khung xưởng kiên cố bên chái nhà ngói. Từng hàng cột tràm chôn sâu xuống đất, rui mè ken chặt chịu giông lốc U Minh. Tại gian chính, Cụ Ba hướng dẫn đắp bệ đất nện cao ráo, sắp đặt lại giàn chõ đất nung Lái Thiêu hai tầng men da lươn. Mỗi chõ đều khoét rãnh đặt ống nứa dẫn hơi, nối liền máng ngưng tụ bằng bẹ chuối hột ngâm nước mát, tạo nên cơ ngơi chưng cất tinh dầu tràm quy mô và an toàn.

Cùng lúc, các bô lão và phụ nữ vung cuốc xới đất trên năm công ruộng đầu rạch. Cụ Ba rảo bước ven bờ mương chỉ dẫn:

— Đất phù sa màu mỡ này chia làm bốn khu nghen. Vạt cao đầu gió gieo tràm non lấy lá bánh tẻ; mé mương ẩm xẻ rãnh trồng sả chanh; gò đất thịt ươm cỏ tranh; còn vạt trũng cấy mã đề. Chủ động được nguồn thuốc quanh bờ rẫy thì dù giông gió trở trời, bà con cũng không lo thiếu vị thuốc ấm.

Tiếng cuốc đất chan chát hòa cùng tiếng cười râm ran làm bừng sáng cả một vùng đầm lầy bao năm chìm trong u uất. Đến lúc đứng bóng trưa, khi mọi người tụ họp dưới bóng mát rặng tràm uống bát nước chè tươi, Cụ Ba đưa mắt nhìn Bảy Đước đang thoăn thoắt gọt gióng nứa già. Chàng thiếu niên mười bảy tuổi vai vạm vỡ đen bóng màu phèn mặn, nhưng sâu trong đáy mắt đôi lúc vẫn thoáng nét ngập ngừng khi nhìn Hương cả Lực. Hiểu rõ tâm can đứa học trò hiếu thảo, Cụ Ba bước lại gần, đặt bàn tay ấm áp lên vai Bảy Đước cất giọng trầm vang:

— Thưa ông Cả, thưa bà con! Hôm nay dựng xưởng mới, già này muốn tỏ bày một chuyện xưa. Một đêm mưa dầm năm ngoái, khi Thím Năm thập tử nhất sinh, nhà hết gạo nấu cháo, thằng Đước vì quẫn bách thương mẹ từng định lén vào kho lúa dinh ông Cả xúc lon gạo. Chưa kịp chạm tay vào bồ, già này bắt gặp và răn đe nó. Tôi chia lon gạo mốc của mình cứu mẹ nó, và thằng nhỏ khóc ròng, thề suốt đời giữ lòng ngay thẳng.