Chương 20: Ánh Lửa Đèn Dầu Rái

Bọt sóng tung trắng xóa quanh mạn chiếc thuyền tuần mũi cong to lớn lộng lẫy. Mũi thuyền vừa rẽ cát mịn cập sát mé bến Bãi Làng, tấm ván cầu gỗ kiền kiền đã được lính thủy nhanh chóng hạ xuống. Đi sau viên thông phán áo gấm chính là quan Cai bạ của dinh Quảng Nam trong bộ triều phục thụng đỏ thêu sóng nước, nét mặt nghiêm cẩn toát lên vẻ uy nghi của bậc quan nha phụ trách việc nông tang thuế khóa chốn hải đảo.

Thấy bóng áo quan lớn, Tạ Đô giật thót mình, chiếc quạt lông ngà rơi tuột xuống cát lúc nào chẳng hay. Gã vội quỳ sụp, lết hai đầu gối run rẩy dập đầu lia lịa: — Khởi bẩm quan lớn... Bản chức là Cai đội Tạ Đô, chẳng hay quan lớn quang lâm ra cù lao có điều chi quở phạt...

Quan Cai bạ chẳng buồn liếc mắt nhìn Tạ Đô, sải bước thẳng vào giữa sân đình Bãi Làng. Ánh mắt ngài dừng lại bên những sọt yến già thơm ngát vừa được cân xong dưới bóng mát cây bàng biển cổ thụ. Ngài đưa tay nhấc một chiếc tổ yến trắng muốt, khẽ miết ngón tay lên vành tổ dày cộp rồi gật đầu tán thưởng: — Khí vị thanh khiết, sợi yến ngậm sương gió dãi dầu đan bện rắn rỏi, không vướng chút máu tanh non nớt. Đúng là yến quang thượng phẩm hiếm có của biển trời xứ Quảng!

Viên thông phán kính cẩn mở dải lụa vàng bọc ngoài phong sắc chỉ, cất giọng xướng to giữa bầu không khí trang nghiêm: — Phụng mệnh triều đình! Phường thợ yến Bãi Làng giữ vẹn đạo nghề, dâng nộp đủ một trăm hai mươi lăm cân yến già loại một phẩm cấp cao nhất về kinh đô Phú Xuân. Quan Trấn thủ cùng bản nha xét thấy công lao to lớn, ban thưởng biển ngạch bảo an “Nghĩa Dũng Biển Đông” treo trước miếu tổ, đồng thời đặc ân miễn giảm toàn bộ sưu dịch thuế khóa ba năm liền cho toàn thể xóm đảo!

Tiếng xướng vừa dứt, hàng trăm dân chài cùng phường thợ vỡ òa reo hò rền vang át cả tiếng sóng vỗ gành. Mẹ Mùi ôm chầm lấy vai Bằng, nước mắt nghẹn ngào rơi lã chã trên vạt áo thô. Bằng siết chặt bàn tay mẹ, lồng ngực đập rộn ràng từng nhịp đanh gọn. Thế là kiếp này, bóng ma sưu thuế hà khắc và nỗi oan khuất đòn roi của quan nha đã vĩnh viễn không còn đè nặng lên xóm nghèo Bãi Làng.

Nét mặt quan Cai bạ bỗng đanh lại, ngài quét ánh nhìn nghiêm khắc về phía Tạ Đô: — Riêng Cai đội Tạ Đô, cậy quyền hà hiếp dân lành, bức bách thu vét yến non trái quy tắc đạo nghề, lại ngấm ngầm cấu kết với gian thương Mã Triệu Vinh hòng trục lợi mây mục, coi rẻ tính mạng thợ giàn. Xét tội khó dung, nay bãi bỏ chức vụ Cai đội Tuần hải, tịch thu ấn tín, điều chuyển làm lính chèo thuyền canh gác đồn thú ải xa!

Nghe phán quyết rành rẽ, Tạ Đô sụp xuống như đống giẻ rách, mặt xám ngoét không còn hột máu. Hai tên lính tuần lập tức bước tới tước đao, lột bỏ áo chẽn lụa xanh rồi áp giải gã xuống thuyền. Nhìn bóng lưng còng rạp của gã cai đội hung bạo kiếp trước khuất dần nơi chân sóng, Bằng trút một hơi thở dài nhẹ nhõm, mối ân oán quan quyền ngột ngạt bao năm qua cuối cùng đã được rũ sạch.

Trưa hôm ấy, khói hương trầm nghi ngút lan tỏa khắp mái miếu tổ nghề yến nép mình dưới tán cây bàng biển cổ thụ. Thợ cả Lê Định cùng chú Bảy Sậy, chú Hai Rái và mười hai thợ bạn đứng tề chỉnh trước hương án đá. Trên bàn thờ, tấm biển ngạch bảo an sơn son thiếp vàng ngời sáng bên làn hương thơm ngát.

Lê Định kính cẩn cắm ba nén hương lớn vào lư đồng, sụp lạy ba lạy tạ ơn trời biển đã che chở cho phường thợ bình an qua đêm bão dữ. Xong xuôi, ông xoay người lại đối diện với anh em, ánh mắt nhìn Bằng chan chứa niềm tự hào. Ông tháo chiếc rựa cùn giắt bên đai gai, hai tay nâng ngang ngực bước tới trước mặt con trai: — Bằng, con trai của cha! Trải qua bao phen hiểm nghèo nơi vách đá Hang Hạc, con đã dùng tài nghệ và tấm lòng giữ vẹn tính mạng cho cả phường thợ. Chiếc rựa cùn này từng theo cha bao mùa sóng gió, nay cha chính thức trao lại cho con, cùng quyền truyền dạy ngón nghề chốt nêm kép gỗ nghiến và dây mây ngâm nước biển cho khắp anh em.

Bằng bước lên một bước, cung kính đón lấy chiếc rựa cùn bằng cả hai bàn tay chai sạn. Lưỡi rựa mòn vẹt theo năm tháng, chuôi mun bóng loáng truyền vào lòng bàn tay cậu hơi ấm nồng nàn của tình phụ tử và trọng trách thiêng liêng. Bằng ngẩng cao đầu, dõng dạc cất lời trước bài vị tổ nghiệp: — Con xin tạ ơn cha cùng các chú bác! Nay trước hương linh tiền nhân, phường thợ Bãi Làng xin lập lời thề khắc cốt ghi tâm: Ăn lộc biển phải giữ gốc biển, tuyệt đối chỉ khai thác khi cánh chim non đã đủ lông cất cánh bay xa!

— Ăn lộc biển phải giữ gốc biển! — Toàn thể phường thợ đồng thanh hô vang, lời thề đạo nghề rền vang hòa cùng tiếng sóng vỗ gành.