Chương 7: Niêu Cá Bống Đậm Vị

Tiếng gọi của cụ Ý vừa dứt, chiếc chõng tre khẽ rung lên bần bật. Thẩm Văn Triệu lật đật bò dậy đầu tiên, hai bàn chân quờ quạng tìm đôi guốc mộc dưới gầm sạp. Thẩm Văn Hưng thì tung phắt manh chiếu rách, vươn vai bẻ khớp tay kêu rôm rốp rồi thoăn thoắt xỏ chân vào đôi guốc nứa, đôi mắt rực sáng trong bóng mờ. Riêng Tú Anh vẫn còn ngái ngủ, hai mí mắt sưng mọng díp lại, nhưng vừa thoáng thấy bóng lưng thẳng thớm của bà nội bên ánh đèn dầu le lói, con bé vội vã đưa tay vuốt lại mớ tóc mai rồi lồm cồm ngồi dậy.

“Khôi, ra vò nước sau chòi rửa mặt cho tỉnh hẳn, rồi ôm mớ bổi khô vào đây nhóm lò!” Cụ Ý dõng dạc phân công, giọng khàn nhưng rành rọt. “Anh Triệu vo gạo, bắc nồi cơm tấm lên kiềng ba chân trước. Thằng Hưng xuống mép nước xách thêm hai thùng nước ngọt đổ đầy chum uống.”

Cả chòi rạ rộn ràng hẳn lên. Thằng Khôi nhanh như cắt gõ thanh sắt vào đá lửa, đốm lửa bén vào bùi nhùi rơm bùng lên đỏ rực góc bếp, phả ra hơi ấm xua tan màn sương buốt giá từ mặt sông thốc vào.

Cụ Ý chống gậy bước tới cạnh góc chạn tre, ngoắc tay gọi cháu gái:

“Tú Anh, lại đây với bà.”

Tú Anh khẽ rụt vai, e dè bước từng bước ngắn, hai bàn tay rát buốt xoa nhẹ vào mép áo nâu thô. Cụ Ý với tay lấy chiếc vò gốm nhỏ cất ở hốc đất sau vách chòi ra, mở nút lá chuối khô. Lập tức, hương chua dịu, đượm chút vị ngọt của chuối ngự và men rễ thảo mộc lâu năm thoang thoảng bay ra.

“Hôm nay ta dùng phần giấm cốt ba mươi năm này làm nước giấm kẹo kho cá,” cụ Ý kéo chiếc bát chiết yêu lại gần, lấy chiếc gáo dừa nhỏ múc một muôi mật mía nâu óng sánh đặc rót vào bát, rồi múc tiếp nửa muôi giấm cốt. “Nhìn cho kỹ. Cá bống cát sông Nhật Lệ thịt chắc nhưng dễ nát nếu kho vội. Muốn cá đanh thịt, xương mềm rục mà không khô xơ, phải biết hòa mật mía với giấm cốt theo phân lượng này. Giấm kẹo này vừa hãm độ ngọt khé của mật, vừa làm mềm xương cá từ từ, lại giữ được vị béo bùi.”

Cụ đưa chiếc đũa tre cho cháu gái:

“Khuấy đều tay cho mật tan quyện vào giấm, khi nào thấy nổi bọt mịn như mắt cua thì mới chan vào niêu.”

Tú Anh đón lấy đũa, cẩn thận quấy từng vòng tròn nhỏ. Đôi bàn tay non nớt còn vương vệt mỡ trăn khẽ run run, nhưng ánh mắt con bé chăm chú lạ thường, không còn vẻ lơ đễnh, đỏng đảnh như những ngày còn mê mẩn phấn nụ lụa là. Khi bọt mịn li ti nổi đều, con bé ngước lên nhìn bà nội thăm dò. Cụ Ý gật đầu nhẹ, trong lòng khẽ dâng lên tia an ủi.

Cụ kéo hàng niêu đất nhỏ đã xếp ngay ngắn trên sạp nứa lại gần. Đáy mỗi niêu được lót một lớp cật nứa chẻ mỏng đập giập cùng vài lát gừng tươi thái mỏng. Xâu cá bống cát ướp muối hạt từ đêm qua đã thấm đều, cụ gắp từng con cá tròn lẳn, vảy ánh xám xếp khít khao vào lòng niêu rồi bảo Tú Anh:

“Rưới nước giấm kẹo lên, châm thêm nửa muôi nước mắm cốt đầu nỏ, thả vài quả ớt chỉ thiên rồi đậy nắp vung lại. Bắc lên than hoa om nhỏ lửa, chớ có sốt ruột mà đun lửa ngọn.”

Tú Anh làm răm rắp từng động tác, cẩn thận gắp từng hòn than đượm vần quanh mép niêu đất.

Chỉ mươi khắc sau, dưới sức nóng âm ỉ của than hồng, những niêu đất bắt đầu reo sôi sùng sục “lục bục, lục bục”. Khói bếp quyện cùng làn hơi từ miệng niêu bốc lên nghi ngút, mang theo mùi thơm ngầy ngậy, mặn mòi của cá tươi hòa lẫn vị chua thanh nồng nàn và ngọt hậu của giấm kẹo thảo mộc. Hương thơm đậm đà, ấm áp xộc thẳng vào khứu giác, xua bạt mùi bùn non ngai ngái và hơi tanh nồng của bến bãi lúc rạng đông.

Nồi cơm tấm của Thẩm Văn Triệu bên kiềng sắt cũng vừa cạn nước, mùi gạo mới thơm lừng hòa quyện cùng mùi cá kho khiến thằng Khôi đứng canh lửa cứ phải nuốt nước bọt ừng ực.

Trời vừa hửng sáng, sương mù trên sông dần tản mác. Dưới bến, tiếng mái chèo khua nước bì bõm mỗi lúc một gần, kèm theo tiếng gọi nhau ơi ới của những người đi chuyến đò sớm. Ba chiếc thuyền chài cắm sào cập bến Vôi, Lão Thất dẫn đầu nhóm bạn chài vừa bước lên bờ đã hít hà một hơi dài, cất giọng sang sảng: