Chương 23: Hương Vị Sum Họp Ngày Mùa

Bách và thằng Tũn vừa nhấc chân qua bậc cổng rào cúc tần thì mùi rơm mới quyện với khói bếp nồng đượm đã ùa tới ôm trọn lấy hai đứa trẻ. Dưới vòm trời chiều mùa gặt năm 1995, nếp nhà ngói ba gian đỏ tươi sáng bừng lên trong ráng hoàng hôn vàng rực như mật ong. Những hàng ngói máng mới tinh xếp đều tăm tắp, vách tường quét vôi trắng muốt còn vương hương thơm tho sạch sẽ, xua tan hoàn toàn bóng hình gian nhà tranh vách đất dột nát thuở hàn vi.

Giữa khoảng sân gạch rộng rãi, mẹ Loan đang lúi húi bên bếp củi dã chiến kê bằng mấy viên gạch chỉ. Khuôn mặt gầy guộc năm nào nay đã hồng hào đượm nét rạng rỡ, đôi mắt từng trĩu nặng âu lo, mặc cảm góa bụa của chuỗi ngày cơ cực trốn nợ đã biến mất, nhường chỗ cho ánh nhìn rạng ngời, thanh thản. Mẹ thoăn thoắt xới từng rá xôi nếp cái hoa vàng hạt mẩy căng bóng, rồi quay sang ríu rít chuyện trò cùng thím Ba và mấy chị phụ nữ trong xóm đang xúm xít quanh chiếc nong tằm bày cỗ. Tiếng cười đùa rộn rã, tiếng dao thớt băm chặt lách cách hòa vào tiếng đũa bát va chạm lanh canh, biến góc sân nhà thành một ngày hội nhỏ mừng lễ khánh thành nhà mới và mừng mùa cáy trúng đậm nhất từ trước tới nay.

Thấy Bách chạy vào, mẹ Loan vội lấy vạt áo nâu lau mồ hôi trên trán, đưa tay vuốt lại mớ tóc mai ướt đẫm cát bãi của con trai, dịu dàng bảo: — Bách ơi, rửa chân tay ngoài giếng cho sạch phù sa rồi vào nhà với bà, con nhé! Hôm nay nhà mình tạ lễ gia tiên, bà đợi con từ nãy.

Bách gật đầu dạ ran. Cậu múc gáo nước mưa trong veo ở bể cạnh giếng thưng, rửa sạch bùn non bám quanh kẽ chân rồi bước vào gian giữa nếp nhà mới.

Mùi gỗ xoan đào thơm dịu thoang thoảng trong không gian cao ráo, thoáng đãng. Trên bàn thờ gia tiên bằng gỗ gụ đánh bóng lá chuối, những nén hương trầm cuộn tàn đỏ ối, khói thơm nghi ngút lan tỏa khắp ba gian nhà. Bà ngoại Mến đứng bên án gian, mái tóc điểm bạc búi củ hành gọn gàng sau gáy, hai bàn tay gầy guộc chằng chịt vết xước của vỏ cáy và gai cói run run nâng hai chiếc bát chiết yêu men lam cổ của ông ngoại để lại.

Bách bước khẽ khàng tới bên cạnh bà. Hai chiếc bát men lam vẽ cúc đại đóa này từng cùng cậu và thằng Tũn đong từng giọt nước vạch trần trò gian lận quả cân của lão Sỏi, từng đựng mẻ gạch cáy vàng ươm đầu mùa làm sống lại hương vị cổ truyền. Giờ đây, chúng được lau chùi bóng loáng, trang trọng đặt hai bên chiếc lư hương đồng.

Bà ngoại nhìn Bách, đôi mắt đôn hậu ngấn lệ vì xúc động. Bà cắm ba nén nhang thơm lên bát hương, rồi kéo Bách lại gần, thì thầm khấn: — Ông nó thiêng liêng ở suối vàng về chứng giám... Nhờ ơn trời đất tổ tiên phù hộ, thằng Bách đứa cháu ngoại thảo hiền của chúng con nó ngoan ngoãn, trí sáng lòng trong. Nay năm sào ruộng bãi bồi quê ngoại đã giữ trọn vẹn, dải đất phù sa ngoài đê được nhà nước cấp bằng, nghề mắm cáy họ Hoàng ta lại đỏ lửa dậy men thơm... Chúng con xin tạ ơn ông, cầu cho làng xóm thuận hòa, con cháu đời đời giữ lấy nếp nhà lương thiện.

Bách đứng nghiêm trang chắp tay vái lạy. Trong khoảnh khắc linh thiêng ấy, nhìn làn khói hương uốn lượn bay lên xà nóc, lòng cậu dâng lên một niềm cảm khái vô bờ. Kiếp trước, chính mảnh đất này bị cướp mất, bà ngoại qua đời trong uất ức tủi hờn, mẹ Loan phiêu bạt làm thuê làm mướn nuôi cậu lay lắt nơi xứ người. Món nợ oan khiên ba trăm nghìn đồng của lão Sỏi từng là chiếc thòng lọng siết nghẹt cuộc đời cả nhà. Nhưng hôm nay, đứng dưới mái ngói đỏ tươi khang trang, ngắm tấm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang dấu mộc đỏ tươi đặt trên án gian, Bách biết rằng bi kịch đen tối của kiếp trước đã vĩnh viễn bị chôn vùi dưới dòng phù sa sông Luộc.

Tiếng chào hỏi hào sảng ngoài hiên kéo Bách quay trở lại thực tại. Bác Trưởng thôn Đỗ Văn Tự trong bộ quần áo bà ba gụ phẳng phiu, tay cắp chiếc điếu bát quen thuộc bọc đồng sáng loáng, đang bước vào sân cùng các cụ cao niên và đông đảo bà con xã viên. Cậu Khiêm nhanh nhảu đón lấy chiếc xe đạp Thống Nhất của bác Tự dắt vào hiên, rồi đon đả bưng ấm trà xanh nóng hổi ra mời nước.

— Bác Tự, các cụ, các bác vào đây xơi chén trà ấm cho ấm bụng ạ! — Cậu Khiêm cười rạng rỡ, hàm răng trắng bóng nổi bật trên làn da ngăm đen khỏe khoắn. Trải qua bao sóng gió cùng cháu nhỏ bảo vệ từng chum mắm, người thanh niên bộc trực, nóng nảy thuở nào nay đã thực sự trưởng thành, trở thành người tháo vát, chững chạc và là đầu tàu tin cậy của thanh niên xóm bãi.

Bác Tự ngồi xuống phản gỗ kê bên hiên, nhồi một vê thuốc lào Tiên Lãng vào nõ điếu, châm đóm rít lên một hơi giòn giã. Tiếng nõ điếu rít tròn đều, vang như tiếng sáo diều chiều bãi sông. Phà làn khói trắng lên trần nhà thơm mùi gỗ mới, bác Tự vỗ đùi đánh đét, cất giọng sang sảng: — Khá lắm! Cậu Khiêm dạo này quán xuyến bến đò, phụ trách tuần tra bảo vệ bãi bồi rất đâu ra đấy! Từ ngày xóm Bãi Cát mình lập quy ước giữ cáy mẹ, chỉ bắt cáy đỏ trưởng thành, ngoài triền sông cáy con túa ra như trấu rải. Cả tỉnh ai cũng khen làng mình biết giữ lấy gốc gác cha ông, bảo tồn và làm ăn bền vững!

Bác Hạnh thợ cào cáy ngồi bên cạnh cũng tấm tắc gật gù: — Đúng đấy bác Tự ạ! Nhờ có bà cụ Mến truyền nghề, lại nhờ thằng cháu Bách tinh tường bày cho cách rang muối khử ót, ủ thính nếp cái hoa vàng, mắm làng mình mới thành danh giá thế. Năm trăm chum mắm giao cho tỉnh vừa rồi tiền trao cháo múc sòng phẳng, dân làng chúng tôi xây lại bờ tường, sắm cái quạt máy, con cái được đi học đàng hoàng, sướng không kể xiết!