Chương 2: Vách đá Khau Vang rỉ máu

Gói tiền bọc lá chuối khô nằm im lìm trong lớp đất mùn nhá nhem tối dưới gầm sàn như một cục than hồng chực bốc cháy. Cụ Mâu Thế Trực nén tiếng thở dài, không vội nhặt lên. Thằng Tỏ còn đang sục sôi uất ức, nếu cụ bới tung món tiền cọc phi pháp ấy ra lúc này, thằng cháu nội chỉ càng thêm cùng đường mà đâm đầu vào chỗ chết. Đêm hôm đó trôi qua nặng nề như một khối đá tai mèo đè nặng lên ngực cụ già chín mươi tư tuổi. Cụ thức trắng, lắng nghe từng tiếng trở mình cồn cào vì đói của thằng cháu ở gian bên.

Khi màn sương sớm bảng lảng còn phủ kín thung lũng Nà Pùng, cụ Trực khẽ cựa mình ngồi dậy. Gió lạnh luồn qua kẽ liếp khiến khớp gối cụ nhức mỏi, nhưng đôi mắt già nua vẫn sáng quắc vẻ cương nghị. Cụ bước lại gian giữa, cúi người nhóm lên một đống lửa nhỏ bằng mấy thanh củi gộc khô khốc. Ngọn lửa bập bùng xua tan hơi lạnh ẩm ướt của cữ sớm.

Cụ với lấy con dao quắm đã mòn vẹt chuôi gỗ giắt bên hông, nhấc thêm chiếc gùi nứa đan dày đặt cạnh vách rồi cất giọng trầm đục gọi sang gian bên:

“Tỏ! Dậy đi con.”

Thằng Tỏ giật mình tỉnh giấc, mắt kèm nhèm đỏ hoe, mặt mày vẫn hằn rõ nét bơ phờ sau một đêm trằn trọc. Nó ngồi bật dậy, nhìn thấy chiếc gùi trên tay ông nội thì ngờ vực:

“Sớm thế này ông gọi cháu đi đâu? Dưới nương ngô cháy rụi cả rồi, ra đấy chỉ tổ hít bụi than.”

“Hôm nay không ra nương.” Cụ Trực chống gậy trúc đực, giọng đanh lại nhưng không giấu nổi vẻ ân cần. “Khoác gùi lên, theo tao ngược dốc Khau Vang.”

Thằng Tỏ trố mắt, ngực nó thắt lại:

“Lên Khau Vang làm gì hở ông? Vách đá dựng đứng ấy đến dê rừng còn trượt chân, trên đó ngoài gai góc với đá nhọn thì có thứ gì ăn được? Cháu… cữ sáng nay cháu còn có việc dưới bến sông…”

“Việc dưới bến đò sông Đà hay việc ở cái bọc lá chuối khô dưới gầm sàn?” Cụ Trực quắc mắt nhìn thẳng vào mặt thằng cháu.

Thằng Tỏ sững sờ, mặt cắt không còn hạt máu. Nó lắp bắp, bờ môi nứt nẻ run lên bần bật:

“Ông… ông…”

“Còn muốn giữ cái mạng để đền ơn tổ tiên thì vác gùi theo tao!” Cụ Trực dằn mạnh đầu gậy trúc xuống sàn ván, dứt khoát xoay người bước xuống cầu thang gỗ.

Cụ Trực vừa bước chân ra khỏi ngõ, bóng dáng chìm vào làn sương sớm mịt mù thì nghe tiếng bước chân huỳnh huỵch đuổi theo sau; thằng Tỏ đã quơ vội chiếc gùi nứa, cắm đầu chạy bám sát lưng ông.

Đường lên Khau Vang dốc ngược như chiếc thang dựng đứng giữa trời. Càng lên cao, lối mòn càng hẹp dần, chỉ còn những gờ đá vôi sắc lọn như lưỡi dao cạo chực cứa rách đế dép lốp. Gió núi quất rát mặt. Thằng Tỏ ban đầu vừa đi vừa càu nhàu trong họng:

“Ông già rồi, leo trèo thế này lỡ sẩy chân một cái thì khổ. Muốn kiếm củ mài củ sắn thì để cháu đi, hơi đâu trèo lên tận chóp núi đá cằn cỗi…”

Thế nhưng, lời cằn nhằn của nó dần nghẹn lại nơi cuống họng. Người ông chín mươi tư tuổi của nó cứ lẳng lặng tiến bước. Mỗi bước chân cụ cắm mũi gậy trúc đực xuống kẽ đá đều chắc nịch, ngón chân bám chặt vào từng mô rêu trơn tuột. Đôi bàn tay gân guốc thô ráp thoăn thoắt gạt phăng những cành gai mây chắn lối. Thằng Tỏ vốn khỏe như trâu mộng mà leo được nửa đường đã thở dốc từng cơn, mồ hôi ướt đẫm lưng áo vá, trong khi cụ Trực chỉ khẽ nhấp một ngụm nước trong bầu nứa rồi lại vững vàng bấm gậy leo tiếp. Sự bền bỉ lạ thường của ông nội khiến thằng cháu trai vừa kinh ngạc vừa phải thu lại tính khí xốc nổi, cẩn thận bước sát phía sau để che chắn mỗi khi gặp triền dốc đứng.

Vượt qua cổng đá hẹp quanh năm mây mù bao phủ, mở ra trước mắt hai ông cháu là một thung lũng lòng chảo kín gió nằm lọt thỏm giữa các vách đá tai mèo dựng đứng. Khác hẳn cảnh tượng nương rẫy Nà Pùng xơ xác, khô cháy vì hạn hán phía dưới chân núi, nơi đây không khí mát rượi, hơi ẩm bốc lên ngai ngái mùi lá mục.

Cụ Trực dừng bước trên một mỏm đá phủ rêu phong, chỉ mũi gậy trúc về phía vạt cây rậm rạp mọc chen chúc trong các khe nứt đá vôi: