Chương 4: Mảnh đất mùn bên suối cạn

Ánh đèn bão hắt từng quầng vàng vọt lên những gióng nứa hàng rào. Cụ Mâu Thế Trực đứng lặng đầu cầu thang gỗ lim, đôi mắt tinh anh nheo lại quan sát bóng người gầy guộc đang dò dẫm từng bậc bước lên. Dưới quầng sáng chập chờn, khuôn mặt tròn trịa, hiền hậu của cô gái trẻ hiện rõ sau vành nón lá rách mép. Là con bé Thảo, đứa cháu gái mồ côi cha ở cuối xóm.

“Cụ Trực ơi, cụ còn thức không?” Thảo khẽ cất tiếng, đôi mắt hoe đỏ, một tay xách chiếc đèn bão tù mù, tay kia ôm chiếc bọc vải nhỏ trước ngực.

Cụ Trực khẽ gật đầu, hạ chiếc gậy trúc đực xuống ván sàn:

“Vào đây con. Đêm hôm khuya khoắt gió lạnh, có chuyện gì mà tất tả thế?”

Thảo bước vào gian giữa, nhìn thấy thằng Tỏ đang ngồi bối rối bên bếp lửa thì vội cúi đầu chào. Đặt chiếc đèn bão xuống cạnh chân cột cái, cô gái ngập ngừng thưa:

“Cháu vừa nghe tiếng bước chân ngoài đường mòn, biết hai ông cháu vừa từ rừng về an toàn mới dám sang… Ban nãy chú Chẩm đi họp ủy ban xã về, ghé qua xóm dưới nhắc nhở chuyện ngày công đào suối sáng mai. Chú ấy bảo ngày mai sẽ đi một lượt kiểm tra ranh đất dự phòng. Cháu thấy hai ông cháu gùi nặng về lúc sẩm tối, sợ chú ấy sang thấy mầm cây lạ trên sàn lại sinh chuyện…”

Cụ Trực nhìn vẻ lo lắng hiện rõ trên gương mặt cô gái trẻ, đáy mắt ánh lên nét ấm áp:

“Không sao đâu con. Cây rừng này là của núi Khau Vang cho người bản Nà Pùng, không phải thứ trộm cắp. Con về ngủ đi, lấy sức sáng mai còn ra nương.”

Thảo thở phào nhẹ nhõm, lễ phép chào hai ông cháu rồi xách đèn bão quay về.

Gà rừng vừa cất tiếng gáy te te gọi canh năm, sương mù còn giăng trắng xóa các vách đá tai mèo, thằng Tỏ đã thức dậy. Nó khoác chiếc áo chàm phong phanh, nhét bọc lá chuối khô gói tiền cọc vào ngực áo, bước lại trước mặt cụ Trực khoanh tay:

“Cháu đi ra bến đò sông Đà đây ông nội. Cháu trả đứt mớ bạc này cho lão thầu thuốc lá, tuyệt đối không vương vít một hào nào nữa rồi cháu về ngay.”

Cụ Trực nhìn dáng vẻ dứt khoát của đứa cháu nội, chòm râu bạc khẽ rung:

“Đi cho ngay thẳng, về cho thanh thản con ạ. Rừng che mắt cho kẻ biết quay đầu.”

Bóng thằng Tỏ vừa khuất sau rặng tre ngoài ngõ, cụ Trực đã mang chiếc gùi nứa đựng mầm dong đỏ xuống chân cầu thang. Sáng nay trời hanh hao, gió thung lũng mang theo hơi khô rát của mùa hạn kéo dài suốt mấy tháng ròng. Mặt trời vừa le lói đầu núi, bóng thằng Tỏ đã rảo bước chạy ngược dốc đá trở về bản, mặt mũi ướt đẫm mồ hôi nhưng ánh mắt sáng rực nhẹ nhõm:

“Cháu ném trả tận tay lão buôn lậu rồi ông ơi! Lão ấy trừng mắt định dọa dẫm, nhưng cháu quay lưng đi thẳng một mạch, không thèm đoái hoài nữa!”

“Thế là trút được hòn đá đè nặng trong ngực rồi,” cụ Trực mỉm cười, chỉ tay về phía lòng suối Vó Boong cạn trơ sỏi cuội xám ngoét, “Bây giờ ra bờ suối, việc lớn đang đợi hai ông cháu mình dưới kia.”

Vừa bước ra đến mé ranh hai sào đất hoang ven bờ suối cạn, hai ông cháu đã thấy Đinh Thị Thảo đứng đợi tự bao giờ. Cô gái mười chín tuổi vấn chiếc khăn chàm gọn gàng sau gáy, cạp váy Mường dệt hoa văn hoa hồi rực rỡ lấm lem bùn đất. Trên tay Thảo cầm một chiếc rá tre đựng nắm ngô rang vàng ươm độn mấy khúc củ mài luộc bốc khói nghi ngút.

“Cháu biết hai ông cháu chưa kịp ăn lót dạ,” Thảo mỉm cười e ấp, chìa chiếc rá tre về phía Tỏ, “Cháu dậy sớm rang chỗ ngô sẻ này, anh Tỏ ăn đi rồi còn có sức mà cuốc đất.”

Thằng Tỏ gãi đầu bẽn lẽn, đón lấy miếng củ mài cắn một miếng lớn, miệng cười toe toét để lộ hàm răng trắng bóng.

Cụ Trực chống gậy trúc bước đi chầm chậm trên dải đất mùn ẩm nằm nép sát vách đá vôi sừng sững. Dải đất này rộng chừng hai sào, vốn là bãi bồi ven dòng Vó Boong, bao năm qua bị bỏ hoang vì nhiều đá ngầm, cây ngô cây sắn của hợp tác xã không bén rễ nổi. Thế nhưng, dưới bàn chân trần chai sạn của cụ già chín mươi tư tuổi, lớp mùn tích tụ từ lá mục rừng già qua hàng trăm năm vẫn còn giữ được độ ẩm mát rượi.