Chương 1: Móng lừa vướng bãi sình

Trần Nhật Minh túm chặt dây cương thừng, cố ghì mõm con lừa gầy còm đang thở phì phò trượt chân trên con đường đất lầy thụt mấp mô. Nắng gắt giữa trưa đổ lửa xuống mảnh đất Thanh Trì trũng nước, hun cho mùi bùn non cùng rác rưởi ven đầm bốc lên ngai ngái. Ở tuổi hai mươi hai, vị tân khoa tri huyện vừa rời chốn kinh thành hoa lệ đã nếm đủ mùi gian nan đồng nội. Chàng đưa tay gạt mồ hôi đang túa ra ròng ròng trên trán, khẽ cúi nhìn bộ quan phục thụng thịnh màu cánh kiến vốn là niềm tự hào của cả dòng tộc, nay đã lấm lem từng vệt bùn vàng khè từ gấu quần lên tận nẹp ngực.

— Sắp tới nơi rồi, nhẫn nại thêm chút nữa thôi! — Chàng lẩm bẩm vỗ nhẹ cổ lừa, trong lòng vừa nôn nao vừa hừng hực quyết tâm của kẻ một lòng mang đạo lý thánh hiền ra giúp đời, rửa sạch nỗi oan khuất cho muôn dân.

Thế nhưng, bức tranh trước mắt lập tức giáng một gáo nước lạnh vào mớ nhiệt huyết bừng bừng ấy. Cổng chính huyện nha Thanh Trì sừng sững hiện ra, nhưng hai cánh cửa gỗ lim mốc meo đóng chặt mít, then cài then chốt nặng trịch. Không có lính canh bồng gươm giáo, chẳng có tiếng trống lệnh điểm nhịp đón chào. Cả một khoảng sân nha rộng thênh thang chỉ thấy lá đa rụng xơ xác cùng lũ quạ khoang đậu trên mái ngói rêu phong kêu quang quác. Đám nha dịch, lại phòng xem ra đã rủ nhau lãn công bãi thị, cố ý bày ra trò cửa đóng then cài này để dằn mặt vị quan trẻ tuổi non nớt mới về nhậm chức.

Nhật Minh siết chặt nắm tay, đôi mày cau lại. Chàng bước xuống khỏi lưng lừa, buộc lỏng dây cương vào một gốc liễu cằn rồi xốc lại vạt áo quan.

“Muốn dọa ta chùn bước sao? Lũ sâu mọt coi thường pháp cương triều đình này, bản quan nhất định sẽ trị thẳng tay!”

Quyết không chịu đứng ngoài chờ đợi, Nhật Minh rảo bước tiến về phía chiếc cầu gỗ nhỏ bắc ngang con hào nước sâu bao quanh huyện đường. Hào nước trũng đầy bùn lầy, mặt nước phủ kín một màu bèo tấm xanh rì xen lẫn những bụi rau muống dại um tùm. Vừa mới đặt một bước chân lên nhịp ván gỗ kêu kẽo kẹt, chàng bỗng giật mình khựng lại bởi một tràng âm thanh rộn rã váng cả góc trời.

— Tướng sĩ đâu, bơi dạt sang mạn trái tỉa sạch đám ốc bươu! Đứa nào lười chảy thây thì trưa nay đừng hòng húp một gáo cám rang!

Bên bờ hào ngập bùn, một cụ già quắc thước như thân lim lâu năm đang ung dung đứng vung chiếc roi tre cụt ngọn. Cụ mình vận áo nâu sồng chắp vá chằng chịt nơi đầu vai, ống quần xắn cao quá gối để lộ đôi bắp chân gân guốc dính đầy sình đất. Râu tóc cụ bạc phơ như mây trời, rủ dài chấm ngực, miệng nhai trầu bỏm bẻm đỏ quạch. Trước ngực cụ lủng lẳng một chiếc còi trúc ba lỗ nhỏ nhắn. Nhìn cụ tráng kiện, lanh lợi là thế, chẳng mấy ai ngờ lão trượng coi giữ bờ hào này đã bách niên, thọ đúng một trăm sáu mươi hai tuổi.

Dưới chân cụ, một đàn ngỗng xám khổng lồ gồm đúng mười tám con đang bì bõm quẫy nước đục ngầu. Chúng chen chúc nhau rỉa bèo, vỗ cánh phành phạch tạo nên những đợt sóng bùn bắn tung tóe.

Nhật Minh hơi ngập ngừng, cất giọng rành rọt:

— Lão trượng cho hỏi, hôm nay trong nha môn có việc gì mà lại cài then đóng cổng, vắng vẻ không một bóng người thế này?

Cụ Tô Hoài Trạch dường như chẳng nghe thấy, chỉ nghiêng đầu chớp chớp đôi mắt sáng lúng liếng, rồi bất ngờ lấy chiếc roi tre cụt ngọn gõ nhẹ vào một tảng đá rêu:

— Ớ này, bớ Đại Tướng Quân! Có khách quý ghé thăm lãnh địa, ra chào hỏi một tiếng cho phải phép tắc chốn quan trường đi chứ!

Từ giữa đám bèo tấm, một con ngỗng xám to tướng như một con bê con lừng lững trồi lên. Trên mỏ nó, một cái mào đen bóng gồ cao cứng ngắc như sắt nguội. Con đầu đàn chớp chớp đôi mắt sắc lẹm, ngực phồng tròn xoe rồi nghển cái cổ dài ngoẵng về phía Nhật Minh. Nó chẳng buồn nhìn bộ quan phục trang nghiêm, chỉ thấy một kẻ lạ mặt thơm sực mùi mực son bước vào địa phận bờ hào.

— Khè... sì... sì!

Một luồng rít sắc lẹm vang lên. Trước khi Nhật Minh kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra, "Đại Tướng Quân" đã vỗ đôi cánh to bản phần phật, lướt trên mặt sình nhanh như một mũi tên xé gió phóng thẳng tới.

— Ối... Khoan đã! — Nhật Minh hoảng hốt kêu lên, toan lùi bước.