Chương 1: Tàn Canh Tỉnh Giấc

Mùi bã thuốc bắc khét lẹt quyện trong ngọn gió bấc từ mé sông Đông Ba thốc qua khe liếp, làm buốt rát hai cánh mũi khô khốc.

Cụ Bế Triều Nam giật mình choàng mở mắt.

Một cơn nhức nhối ran khắp lồng ngực già nua kéo theo tiếng thở khò khè như bễ lò rèn rách. Cụ giơ bàn tay gầy guộc lên trước mặt: những đốt ngón cong queo, da mồi thâm xì, chằng chịt vết thẹo sâu hoắm tích tụ sau mấy mươi năm bám nghề đục đẽo. Nhưng ngay khoảnh khắc từng mạch máu rần rần thức giấc, dòng ký ức đồ sộ của một đời làm thầy thuốc nắn khớp phục hồi thời hiện đại bỗng tràn về, hòa quyện trọn vẹn vào thân xác người thợ mộc sáu mươi tám tuổi vừa dứt một trận bạo bệnh thập tử nhất sinh.

Chưa kịp định hình hết những tao biến trong cõi trời đất, bên tai cụ bỗng vẳng lại tiếng nấc nghẹn ngào, cố ghìm thật khẽ sau manh chiếu rách đầu chõng tre.

Cụ Nam nghiêng đầu nhìn sang. Dưới ánh sáng lù mù của ngọn đèn dầu lạc leo lét, bóng một thiếu nữ mảnh khảnh đang ngồi co ro trên khúc gỗ mít mục. Đó là Bế Thị Nhài, đứa cháu gái nội góa bụa của cụ. Nhài cắn chặt mép khăn rằn, vai run lên từng chặp, hai bàn tay rướm phồng đang lóng ngóng xoa nắn lấy bàn chân trần buốt cóng.

Ánh mắt từng trải nửa thế kỷ của một chuyên gia xương khớp mách bảo cụ Nam điều tàn nhẫn đang diễn ra dưới lớp da thịt kia. Cả bàn chân của Nhài sưng húp, các khớp ngón quắp chặt lại vì co rút cơ. Nơi gót chân, lớp da chai sần nứt toác thành từng rãnh sâu hoắm, rỉ ra những giọt máu đỏ sẫm đã khô kết lại thành vảy cứng. Vòm chân hõm sâu nguyên thủy của nàng nay sụp bẹp dí xuống sát mặt đất, bè rộng một cách méo mó do phải chống đỡ sức nặng quá tải của đôi bồ hàng qua năm rộng tháng dài. Trên mu bàn chân, từng mảng da trầy xước tím bầm, hằn rõ dấu vết siết chặt nghiệt ngã của quai guốc.

Ngay dưới chân Nhài là đôi guốc mộc tạp đẽo vụng về từ gỗ vông khô trộn gỗ xoan thô cứng. Mặt đế phẳng lì như một tấm phản con, chẳng hề có chút độ lượn để đỡ lấy lòng bàn chân, còn quai guốc thì đóng cẩu thả bằng hai dải vải gai xơ xác chốt đinh sắt to bản. Mỗi bước đi trên đôi guốc ấy nào khác chi đem toàn bộ xương bánh chè, đốt sống cùng gân gót nện thẳng xuống nền đá răm lởm chởm.

Nghe tiếng dát giường tre cọt kẹt, Nhài giật bắn mình. Nàng vội vàng đưa gót chân giấu biến đôi guốc thô lậu sâu vào góc gầm chõng, lấy vạt áo tứ thân lau vội hai hàng nước mắt rồi gượng nở một nụ cười nhợt nhạt:

“Ông… ông tỉnh rồi thực ư ông? Ơn trời Phật, ông dứt cơn mê rồi!”

Nàng vội vã với lấy bát sành đặt trên chiếc kiềng sứt mép, khói bốc lên mỏng manh:

“Cháo hoa con vừa nấu, còn nóng hôi hổi đây nờ. Ông ráng húp vài muỗng cho ấm bụng, nghe ông.”

Cụ Nam chưa kịp mở lời thì từ góc chiếu hẹp, một cục thịt nhỏ tròn trĩnh cựa mình chui ra. Đứa bé chừng bốn tuổi, gầy gò với mái tóc để chỏm lưa thưa, khoác manh áo cánh nhuộm củ nâu chằng đụp những miếng vá ngay ngắn. Thằng bé dụi đôi mắt lánh đóm tròn xoe ngơ ngác, lí nhí cất tiếng:

“Ông cố… ông cố hết đau chưa? Cu Tí nhớ ông cố lắm…”

Nói rồi, nó sà lại nép chặt vào lòng mẹ, hai bàn tay bé tí xíu ôm ghì lấy hông Nhài, run rẩy tìm hơi ấm trong căn chòi rách nát tứ bề lộng gió. Nhài ôm con, mắt lại ngân ngấn nước nhưng môi vẫn gượng cười dỗ dành đứa nhỏ.

Nhìn đứa cháu gái bạc phận cùng đứa chắt côi cút, ngực cụ Nam thắt lại. Một luồng hơi ấm từ sâu thẳm tâm can thôi thúc cụ gượng sức ngồi dậy. Cụ tựa lưng vào vách nứa, giọng trầm khàn nhưng ấm áp lạ thường:

“Nhài… lại đây với ông.”

“Dạ, ông cần chi để con lấy…”

“Đưa bàn chân con đây.”

Nhài hơi sững lại, gương mặt thoáng nét ngượng ngùng rồi lúng túng co chân thụt lùi: