Chương 12: Cuộc Chiến Giành Sự Sống

Mùi thối ủng bốc lên từ đoạn cổ rễ mềm nhũn khiến lồng ngực ông Diệp thắt lại. Bàn tay thô ráp của ông khẽ run khi những đầu ngón tay chạm vào lớp vỏ thâm đen nhơn nhớt. Từng đứng trên bục giảng dạy môn sinh học bao năm và gắn bó nửa đời người với đất đỏ bazan, ông hiểu quá rõ thứ mùi này: mầm mống của nấm Phytophthora. Loài nấm chết nhanh quái ác từng xóa sổ bạt ngàn nương rẫy khắp Tây Nguyên đang cựa mình thức giấc ngay tại khoảnh đất trũng của gia đình.

— Cha! Dưới đó thế nào rồi cha?

Tiếng gọi gấp gáp của Tuấn vọng lại từ triền dốc. Phía sau anh là Mai, chiếc ba lô đựng đồ nghề đung đưa theo từng nhịp chân vội vã. Thấy dáng cha quỳ bất động bên mép bờ suối Cạn, Tuấn sốt ruột sải bước định lao xuống.

— Đứng lại! Đừng giẫm bừa bãi vào đây! — Ông Diệp gằn giọng quát lớn, cánh tay phải giơ thẳng lên dứt khoát ngăn con lại.

Tuấn giật mình khựng bước, ngơ ngác nhìn cha. Ông Diệp nắm chặt thân gậy le tre, khó nhọc chống chân đứng dậy. Khớp gối bên phải nhói buốt sau một hồi quỳ gập trên nền đất lạnh, nhưng ông chẳng buồn bận tâm. Ông chỉ đầu gậy vào vạt đất nhớp nháp quanh gốc tiêu số mười lăm:

— Nấm chết nhanh thức giấc rồi. Bào tử nấm đang lơ lửng trong bùn nước, chỉ cần bước chân các con giẫm dính đất bệnh rồi đi khắp rẫy thì một nghìn hai trăm gốc tiêu coi như bỏ hết!

Nghe hai tiếng “chết nhanh”, mặt Tuấn thoắt cái tái mét. Nhìn sắc mặt thất thần của con trai, ông Diệp hiểu ký ức kinh hoàng về cảnh hoang tàn ở vườn rẫy nhà ông Bảy Thọ bên cạnh — nơi hàng nghìn cọc tiêu thối rữa trơ cành sau một đêm mưa lũ — đang hiện rõ trong mắt anh.

Mai tháo vội ba lô, lấy ra đôi ủng cao su dự phòng và đeo bao tay cẩn thận rồi nhẹ nhàng bước đến gần. Cô kỹ sư trẻ ngồi xổm, dùng chiếc que tre khô khều nhẹ lớp vỏ cổ rễ thâm đen, khẽ thốt lên:

— Đúng là nấm Phytophthora rồi chú Diệp. Khoảnh đất trũng này thoát nước chậm hơn, lại áp sát mép suối Cạn nên độ ẩm bão hòa, tạo ổ cho nấm bùng phát. May mà mới chỉ nhen nhóm ở ba gốc này và hai gốc liền kề.

Tuấn nuốt khan, vẻ hoảng loạn hiện rõ trong đáy mắt:

— Hay con chạy xe máy ra đại lý phân thuốc ngoài ngã ba mua ngay mấy thùng thuốc diệt nấm cực mạnh về xịt dập dịch? Chậm chân là hỏng sạch rẫy, cha ơi!

— Tuyệt đối không được! — Ông Diệp nghiêm giọng gạt phắt. Ánh mắt ông sau cặp kính lão ánh lên nét kiên định sắt đá của một người làm thực nghiệm — Thuốc hóa học cực mạnh có thể tạm dập dịch trong vài ngày, nhưng nó sẽ bức tử toàn bộ tập đoàn vi sinh bản địa mà cha con mình nhọc nhằn gầy dựng cả năm trời. Đất sẽ lại biến thành tro chết, chai quánh như đá nung. Lúc ấy thì cây tiêu cũng tàn theo đất!

Mai gật đầu đồng tình, tiếp lời:

— Chú Diệp nói rất đúng đấy anh Tuấn. Chúng ta phải dùng cơ chế sinh thái đối kháng để xử lý. Cháu đã mang theo nấm đối kháng Trichoderma chủng đậm đặc. Chúng ta sẽ phối trộn cùng dung dịch men vi sinh tỏi ớt để sát khuẩn tự nhiên, tạo vành đai sinh học bảo vệ rễ.

Lời quả quyết của cha cùng sự vững vàng của Mai khiến ngọn lửa hoảng loạn trong lòng Tuấn dần dịu lại. Anh siết chặt cán cuốc, cất giọng quả quyết:

— Con hiểu rồi. Giờ phải làm gì trước, cha bảo con đi!

Ông Diệp lập tức phân công công việc. Việc cốt yếu là cách ly. Ông hướng dẫn Tuấn dùng cuốc đào một đường hào sâu chừng hai gang tay bao bọc toàn bộ khoảnh đất trũng năm gốc tiêu nhiễm bệnh, tuyệt đối không để dòng nước mưa chảy tràn từ khu vực này lan sang các luống tiêu khỏe mạnh phía trên.

Mưa dầm lại bắt đầu rả rích trút hạt. Từng giọt nước đục ngầu giăng mắc trên những tán muồng đen. Mặc cho bùn đất bết dính đôi chân và chiếc áo tơi bạt sũng nước, Tuấn dồn hết sức bình sinh vung từng nhát cuốc. Bùn đất bắn lên mặt, mồ hôi hòa cùng nước mưa chảy ròng ròng trên gò má sạm đen. Cậu thanh niên thành thị quen nếp sống chỉn chu ngày nào nay dầm mình trong mưa lạnh như một người làm rẫy kiên cường.