Chương 23: Chung Một Vạt Đồi

Nhìn theo hướng mắt con trai, ông Diệp khẽ thở phào nhẹ nhõm, lòng dâng lên niềm ấm áp khôn cùng. Vạt đồi hai héc-ta của chú Bảy Thọ bên cạnh nay chỉ còn trơ trọi cọc bê tông gãy đổ giữa nền đất nứt nẻ, bạc phếch. Ông Diệp hiểu rất rõ tâm can con lúc này. Đồi Đỏ không thể chỉ có một mảnh vườn nhà mình xanh tốt. Gió chướng từ rặng Chư Dlê Ya vẫn ngày ngày thổi qua; nếu đất đai xung quanh còn ngộ độc phân thuốc và xói mòn, mầm nấm bệnh cùng cái nghèo đói vẫn chực chờ bủa vây cả buôn làng.

— Cha con mình làm rẫy không thể giữ khư khư cho riêng mình, phải không cha? — Tuấn quay sang nhìn ông, ánh mắt đã sạch bóng nét bốc đồng ngày nào mà ánh lên sự chín chắn, đĩnh đạc.

Ông Diệp mỉm cười gật đầu, bàn tay chai sần vỗ nhẹ lên bả vai săn chắc của con trai: — Phải đấy con. Rừng chở che cho rẫy, người với người phải biết đùm bọc lấy nhau. Hạt men sống năm nào cha con mình tìm thấy từ thảm rừng già Chư Dlê Ya là lộc của đất trời. Mình trả ơn đất thì cũng phải chia sẻ cho bà con quanh mình.

Ý định thành lập Hợp tác xã tiêu sinh thái được hai cha con cùng Mai và bà Nhài bàn bạc thấu đáo ngay trong đêm bên ấm nước chè xanh, nhận được sự đồng thuận và bảo trợ kỹ thuật từ Trạm Khuyến nông huyện Cư M’gar.

Sáng hôm sau, khoảng sân rợp bóng cây kơnia trước nhà rông thôn Đồi Đỏ nhộn nhịp khác thường. Gần ba mươi hộ dân làm rẫy tề tựu đông đủ, ai nấy đều háo hức muốn tận mắt nghe chuyện vườn tiêu hai héc-ta vừa xuất khẩu hai tấn tiêu đen sang châu Âu với giá cao gấp ba lần thị trường.

Bên chiếc bàn dài giữa gian nhà rông thơm mùi nứa mới, ông Diệp ngồi chỉnh tề trong manh áo sơ mi màu cỏ úa đã sờn cổ. Đôi mắt sau cặp kính lão đong đầy xúc cảm khi nhìn thấy những gương mặt thân quen: những người nông dân quanh năm dãi nắng dầm sương, tay vương bụi đỏ bazan, ánh mắt còn trĩu nặng âu lo sau cơn bĩ cực tiêu rớt giá và đất đai thoái hóa.

Khi tiếng chiêng buôn làng báo hiệu giờ họp bắt đầu, ông Diệp từ tốn đứng dậy. Khớp gối bên phải dẫu còn nhức buốt âm ỉ, nhưng dáng dấp người cựu giáo viên sinh học vẫn toát lên vẻ mực thước, đầm ấm: — Thưa bà con buôn làng, hôm nay cha con tôi cùng cháu Mai ở trạm khuyến nông mời mọi người tới đây không phải để khoe khoang trúng mùa hay trả sạch nợ nần. Chúng tôi muốn cùng bà con tìm con đường sống lâu bền cho đất và cho con cháu mình. Mấy năm qua, phân thuốc hóa học bóp nghẹt từng tấc mùn, ai trong chúng ta cũng nếm đủ đắng cay rồi.

Cả gian nhà rông im phăng phắc.

Tuấn bước lên, mở chiếc hòm gỗ nhỏ đặt lên bàn. Bên trong là các khay men vi sinh bản địa IMO dậy mùi thơm mật mía quyện men nấm trắng xốp, cùng bát đất bazan tơi xốp vốc từ gốc tiêu số bốn mươi và chùm tiêu đen tròn căng mẩy. Hai cha con không hề giấu giếm bí quyết nào. Tuấn chia sẻ rành rọt từng bước thu thập mùn rừng nguyên sinh, cách ủ men với cám gạo, mật rỉ đường và chuối chín để nhân nuôi vi sinh bản địa đánh thức tầng đất chai cứng.

Kỹ sư Mai tiếp lời, vẽ lên bảng đen sơ đồ tỉa tán muồng đen che sáng sáu mươi phần trăm và kỹ thuật nuôi thảm cỏ xuyến chi, cỏ lạc dại để giữ ẩm, chống xói mòn mùa mưa lũ. Bà con ồ lên kinh ngạc khi vỡ lẽ ra rằng cỏ dại không phải kẻ thù cướp phân, mà chính là tấm chăn giữ cho lòng đất không bị nung chín dưới nắng gắt Tây Nguyên.

Giữa tiếng bàn tán sôi nổi, ánh mắt ông Diệp bỗng dừng lại nơi khung cửa sổ nhà rông.

Dưới bóng phượng rụng lá ngoài hiên, một bóng người bè bè quen thuộc đứng lặng lẽ. Đó là chú Bảy Thọ. Chú Bảy mặc áo chàm sờn vai, hai bàn tay thô kệch vò nát vành nón mê cũ kỹ. Đôi mắt thâm quầng của người đàn ông năm mươi lăm tuổi chốc chốc lại nhìn vào trong rồi lập tức cụp xuống đầy mặc cảm. Vườn tiêu hai héc-ta đổ sập sau đêm bão lớn cùng món nợ gần một tỷ đồng với đại lý phân thuốc dường như đã đè gãy lưng người nông dân vốn ăn to nói lớn ngày nào.