Chương 8: Sóng dậy giữa từ đường

Bàn tay thô ráp của Khổng Hữu Trực siết chặt lấy chiếc kìm gắp than, khớp xương ngón tay trắng bệch. Tiếng đập bàn chát chúa cùng lời hạch tội gay gắt của các bậc trưởng thượng vẫn còn ong ong bên tai:

— Hữu Trực! Anh giải thích thế nào về món nợ thâm hụt hàng vạn đồng trong sổ kho hả? Gia quy ba đời đâu thể để anh làm tiêu tán thế này!

Khói hương trầm trên bàn thờ tổ nghề cuộn xoáy ngột ngạt. Hữu Trực đứng giữa gian từ đường, chiếc áo cánh vải thô nhuộm nâu sồng còn vương bụi than lò đúc. Trước mặt ông, trên chiếc sập gụ khảm xà cừ, ba vị kỳ lão râu tóc bạc phơ đang giận dữ gõ ba-toong xuống nền gạch Bát Tràng. Bên cạnh họ, Khổng Hữu Quý đứng thẳng lưng trong bộ âu phục dạ xám phẳng phiu, tay cầm xấp sổ bìa da đóng gáy vải, ánh mắt sắc lạnh lóe lên từng tia kích động.

— Thưa các bậc tôn trưởng, thưa mẹ! — Hữu Quý cao giọng, từng lời rành rọt như đinh đóng cột. — Tiệm Khổng Phát muốn đứng vững ở đất cảng Hải Phòng này thì sổ sách phải phân minh. Anh cả giữ kho lớn ba mươi năm, cậy công quạt bễ đúc vàng mà xem nhẹ việc ghi chép ngân quỹ. Ba năm qua, chỉ riêng khoản mua phôi đồng và nhập than củi đước từ mỏ đã đội giá lên gấp ba. Hàng ngàn đồng Đông Dương bốc hơi không vết tích, vàng nén nhập kho thì hao hụt! Lối quản lý lỏng lẻo, cổ hủ ấy sao theo kịp thời cuộc? Nếu không chấn chỉnh, e rằng ngay trong lễ mừng thọ của mẹ, tiệm vàng họ Khổng sẽ trở thành trò cười cho cả xứ Bắc!

Hữu Trực sững sờ. Ông nhìn trân trân vào xấp giấy tờ Quý vừa ném xoạch xuống mặt sập. Những trang sổ mở toang, nét mực tím quen thuộc rành rành từng khoản mục: chuyến hàng than đước chìm thuyền ở bến Đò Hàn, lô phôi quặng vỡ nợ bên mỏ Uông Bí…

Tim Hữu Trực thắt lại, lồng ngực như bị ai giáng một búa tạ. Đó chẳng phải là những lần chính Hữu Quý lén lút dốc vốn làm ăn riêng rồi vỡ nợ, chạy về xưởng đúc quỳ gối van xin anh cả cứu giúp hay sao? Khi ấy, Quý nắm chặt tay ông mà khóc lóc, thề thốt nếu mẹ biết chuyện ắt sẽ đuổi khỏi cửa, xin anh giấu giếm cho qua. Vì thương đứa em dại dột, vì sợ mẹ già hao tâm tổn thọ, ông đã cắn răng trích từng đồng tiền công ròng rã mấy mươi năm, bán cả đôi vòng xuyến vàng tư trang của vợ quá cố để âm thầm bù vào các lỗ hổng ấy.

Vậy mà giờ đây, từng vết thương do chính tay Quý gây ra lại bị gã tước đoạt làm lưỡi dao quay lại đâm thẳng vào ngực anh ruột.

— Chú Quý… — Cổ họng Hữu Trực nghẹn đắng, thanh âm thốt ra khản đặc. — Những khoản tiền ấy… chú thật sự không nhớ rõ căn nguyên từ đâu ra sao?

Hữu Quý thoáng giật mình, ánh mắt chột dạ đảo vội sang hướng khác. Nhưng vẻ bối rối chỉ thoáng qua trong chớp mắt. Gã lập tức siết chặt quai đồng hồ tay, mặt đanh lại:

— Tôi chỉ biết nhìn vào giấy trắng mực đen! Chữ ký thủ kho là của anh cả, con dấu triện đồng là do anh nắm giữ. Anh đừng tìm cớ thoái thác!

Tiếng xì xào trong từ đường bỗng chốc râm ran như ong vỡ tổ. Vị kỳ lão ngồi ghế trưởng tộc vuốt chòm râu bạc, cau mày trách móc:

— Hữu Trực, xưa nay chúng ta tin anh chí công vô tư, giữ tròn nề nếp. Nhưng chứng cứ rành rành thế này, anh ăn nói làm sao với tổ tiên? Anh Hai nó nói đúng, thời buổi giao thương với người Tây, chữ tín bạc tiền lỏng lẻo là mất cả cơ nghiệp!

Hữu Trực chao đảo. Ông đưa mắt nhìn lên gian thờ. Bên cạnh sập gụ, cụ Khổng Tố Tâm đang ngồi tĩnh lặng trên chiếc ghế trắc đen. Mái tóc cụ bạc trắng như cước, vóc dáng gầy guộc chìm trong tà áo dài lụa the thẫm màu cài khuy ngọc bích. Những ngón tay xương xẩu của cụ đang chậm rãi lần từng hạt trầm hương. Nét mặt người mẹ già đượm vẻ căng thẳng, hàng lông mày nhíu lại đầy âu lo, nhưng đôi mắt sau gọng kính đồi mồi mỏng vẫn sâu thẳm, nhìn thấu tâm can từng đứa con.

Chỉ cần một câu nói, Hữu Trực có thể vạch trần toàn bộ sự thật. Ông có thể nói rõ từng đồng bạc hao hụt đều đổ vào miệng túi phù hoa của Hữu Quý, có thể vạch trần thói trăng hoa, đua đòi buôn lậu của em trai trước cả họ tộc.

Nhưng nếu làm vậy, danh dự của Hữu Quý sẽ tan thành tro bụi. Chú ấy sẽ bị đuổi khỏi gia tộc, mang tội bất hiếu bất đễ trước thiên hạ. Quan trọng hơn cả, trái tim của mẹ già tám mươi sáu tuổi làm sao gánh nổi nỗi đau cốt nhục tương tàn ngay trước thềm đại lễ mừng thọ?