Chương 7: Cân phân từng hoa bạc

Chiếc chìa khóa đồng phụ đúc lén không hề tự dưng bay mất. Nó đang nằm im lìm trong túi áo lụa ngũ thân của Khổng Thùy Dung, lạnh ngắt và nặng trĩu.

Đêm qua, sau khi bám theo chú Hai bên xưởng phụ rồi thấy chú lén lút tiếp khách lạ, Dung đã thừa lúc phòng riêng không người lẻn vào thu giữ chiếc chìa khóa đồng giấu trong hộp sắt Bastos mang theo bên mình. Lúc này, tại căn buồng kín nơi hậu viện tiệm Khổng Phát, cánh cửa gỗ lim dày cộp đã cài chặt then trong, ngăn cách hoàn toàn với mọi xao động ngoài phố Cầu Đất. Lúc này, tại căn buồng kín nơi hậu viện tiệm Khổng Phát, cánh cửa gỗ lim dày cộp đã cài chặt then trong, ngăn cách hoàn toàn với mọi xao động ngoài phố Cầu Đất.

Ngọn đèn dầu lạc tỏa ánh sáng vàng vọt, ấm áp soi rõ hai bóng người in trên vách vôi. Giữa bàn, chiếc Hòm Kính Thấu Quang bằng gỗ mun đã được mở nắp, để lộ những rãnh đồng thau tinh xảo.

— Giữ cổ tay cho thật mềm, Dung à. Đừng nôn nóng, ép lực không đều là xước mặt thạch anh.

Tiếng cụ Khổng Tố Tâm trầm ấm vang lên bên tai. Cụ ngồi trên chiếc ghế mây con, chuỗi hạt trầm hương khẽ chạm vào mặt bàn lách cách. Thùy Dung hít sâu một hơi, các ngón tay thon thả ghì chặt mép miếng nỉ lót đẫm dầu trẩu và bột mài mịn. Nàng cẩn trọng xoay đều thấu kính thạch anh theo vòng tròn đồng tâm, miết nhẹ từng đường tấc. Mùi dầu trẩu ngai ngái quyện với hương trầm tạo nên một bầu không khí tĩnh mịch, trang nghiêm.

Mỗi vòng mài lướt qua, lớp ố mờ lưu cữu ba mươi năm dần bị bào sạch, trả lại cho khối tinh thể vẻ trong suốt thăm thẳm. Thùy Dung khẽ chớp mắt, ngước nhìn gương mặt hằn sâu nếp nhăn nhưng ánh mắt vô cùng tinh anh của bà nội:

— Thưa bà, cháu đã chỉnh lại trục then đồng của bệ đỡ, vệt sáng hội tụ cũng gom gọn lại bằng hạt đậu xanh. Nhưng cháu vẫn chưa hiểu, kim loại vốn đục đặc chắn sáng, tia sáng chiếu vào dù gắt đến đâu cũng chỉ dội ngược trở lại. Sao chiếc hòm này soi thấu được ruột chì bên trong?

Cụ Tâm khẽ mỉm cười, bàn tay gầy guộc vỗ nhẹ lên mu bàn tay cháu gái:

— Người đời hay lầm tưởng mắt thần nhìn xuyên thấu vách sắt. Nhưng đạo của đất trời và quy chuẩn thử vàng họ Khổng chưa bao giờ dựa vào hư ảo. Vàng thỏi đưa vào buồng thử, trước hết thợ cả phải dùng kìm bấm hoặc lấy dao thép rạch một vết khía thật sâu ở góc, để lộ thớ kim loại cốt lõi bên trong.

Cụ dừng lại, ngón tay trỏ chỉ vào vệt sáng trắng đang ngưng tụ rực rỡ qua mặt kính vừa mài:

— Thấu kính thạch anh khi đón trọn ánh sáng mặt trời tự nhiên sẽ gom toàn bộ nhiệt lượng vào đúng điểm khía ấy. Vàng ròng bền gan cùng tuế nguyệt, phải ngoài nghìn độ mới chịu chảy lỏng, nên dưới luồng quang chiếu vẫn giữ nguyên sắc cam thuần khiết. Còn chì thì hèn kém, chỉ cần hơn ba trăm độ là đã xì rộp hoen ố, tiết ra vỉa xỉ xám xịt loang lổ trên gương soi tráng bạc. Cơ - nhiệt - quang kết hợp làm một, dối trá ắt phải phơi bày mà không cần phá nát cả thỏi vàng.

Lời dạy của bà nội như rọi sáng tâm trí Thùy Dung. Nàng nhìn vết khía mường tượng trên thỏi nén, lòng vừa thán phục sự uyên bác của tiền nhân, vừa quặn thắt xót xa cho sự u mê của chú ruột.

Nàng buông miếng nỉ mài, lau sạch dầu trẩu trên đầu ngón tay, rồi cẩn thận lấy ra từ trong túi áo một xấp giấy bản gấp tư đặt lên trước mặt cụ Tâm:

— Thưa bà, chiều nay cháu đã đối chiếu lại toàn bộ sổ sách quầy giao dịch với sổ kho xưởng đúc ba năm qua. Từng hoa bạc, từng đồng cân đều có dấu vết. Đúng như thầy cháu từng giấu kín, có sự chênh lệch rất lớn giữa lượng vàng thỏi nguyên liệu thực nhập và các khoản chi ngân quỹ do chú Hai ký duyệt. Nhiều khoản mua phôi đồng, nhập than củi đước bị đội giá gấp ba lần. Thầy cháu vì thương em, sợ bà phiền lòng nên đã âm thầm trích tiền thù lao tích cóp mấy mươi năm để bù vào những lỗ hổng ấy.

Cụ Tâm im lặng lắng nghe, mí mắt khẽ run lên. Bàn tay lần chuỗi hạt trầm hương bỗng dừng lại nơi một hạt tròn nhẵn bóng. Một tiếng thở dài nặng nhọc thoát ra từ lồng ngực gầy guộc của người mẹ tám mươi sáu tuổi: