Chương 11: Bàn Tay Se Sợi

Làn nước lạnh buốt trong chậu sành không làm vơi đi nỗi xúc động nơi khóe mắt cụ Trần thị. Đôi bàn tay nhăn nheo của bà cụ run run nâng niu búi tơ vừa rũ sạch nhựa chát, từng ngón tay gầy guộc miết nhẹ dọc thân sợi. Trong ánh chiều lọt qua khe liếp, những thớ tơ chuối trắng ngà lấp lánh như ngọc thô, mềm rũ tựa suối non mà lại dai chắc lạ thường.

Đại Thành đứng tựa bên cây nạng mộc, ngực phập phồng kinh ngạc. Anh quỳ một gối xuống nền đất ẩm, đưa bàn tay chai sạn nghề mộc chạm vào mớ tơ ướt. Anh kéo thử một tao tơ mảnh, ghì mạnh hai đầu. Tao tơ căng ra đanh gọn, không hề đứt rời hay tưa mủn như mớ sợi gai cũ mục dệt thử hôm trước.

— Lạc nhi… — Giọng Đại Thành nghẹn lại, nhìn con trai với niềm thán phục khôn cùng. — Bẹ chuối dại ngoài bãi… sao lại ra được thứ sợi bền chắc nhường này hả con?

Vĩnh Lạc đứng bên chậu nước, đôi chân nhỏ nép sát manh chiếu rách tránh hơi lạnh từ nền đất bốc lên. Nhìn vẻ ngỡ ngàng của cha và nét rạng rỡ của bà nội, cậu cất giọng:

— Thân chuối hột quanh năm dãi gió bấc nên thớ xơ rất dai dẻo. Nước tro bếp đun sôi đã gột sạch nhựa chát và màng nhớt, chỉ giữ lại cốt tơ tinh khiết. Thứ sợi này vừa dai vừa chịu nước, làm sợi dọc mắc lên cửi thì khổ gỗ nghiến dập mạnh mấy cũng không sợ đứt gãy.

Cụ Trần thị gật đầu lia lịa, khóe miệng móm mém nở nụ cười hiền hậu:

— Thằng bé nói chí phải! Xưa nay người làng chỉ biết lấy bẹ chuối khô bện thừng trâu, nào ai ngờ đem nấu với tro bếp lại được thứ tơ quý thế này. Có tơ rồi, cha con anh đỡ khổ biết bao nhiêu!

— Nhưng nếu cứ để nguyên thế này dệt thì chưa được đâu cha. — Lạc chỉ vào những dải tơ còn dính bết vào nhau sau khi vớt khỏi chậu nước. — Tơ ướt còn dính từng mảng to nhỏ không đều. Muốn se thành sợi dọc mịn màng, mình phải chải tước cho xơ tơi ra thật mảnh.

Hiểu ý con, bản năng người thợ mộc khéo tay trong Đại Thành trỗi dậy. Anh rút con dao bài bên hông, nhặt mảnh cật tre già đanh bên góc hiên. Đôi tay thoăn thoắt đẽo gọt, chốc lát đã xong chiếc lược tre nhỏ có hàng răng mau tăm tắp, đầu răng chuốt nhẵn thín.

Lạc đón lấy chiếc lược cật tre, đặt nắm tơ ráo nước lên khúc gỗ phẳng. Ngón tay bé xíu giữ chặt gốc, tay kia cầm lược chải xuôi đều đặn. Răng tre lướt qua, tách rời những mảng xơ bẹp dí thành vô số sợi tơ mảnh tơi xốp, suôn mượt.

Thấy con làm mẫu, Đại Thành ngồi xuống nhận việc chải tơ. Đôi tay thợ mộc dẫu thô ráp nhưng khi làm việc tỉ mẩn lại rất khéo léo. Từng dải bẹ chuối luộc lần lượt được anh chải tước thành mớ tơ mịn màng, đặt trên chiếc mẹt rách.

Bỗng nhiên, Lạc khẽ cau mày khi sờ mép búi tơ vừa chải. Gió bấc mang hơi khô hanh buốt giá khiến sợi tơ nhanh se lại và hơi đanh giòn. Cậu nhớ ra thời tiết khô buốt rất dễ làm xơ chuối mất nước, khi kéo căng trên khung cửi sẽ rất dễ tưa đứt.

— Cha ơi, nhà mình còn chút dầu lạc nào không ạ? — Lạc ngẩng đầu hỏi.

Cụ Trần thị lần tay chỉ về phía góc chạn bát xiêu vẹo:

— Dưới đáy hũ sành trong chạn còn sót lại vài giọt dầu lạc từ vụ trước, mẹ dành dụm phòng khi có việc. Đại Thành, con lấy cho cháu xem có dùng được không.

Đại Thành chống nạng bước lại, bưng chiếc hũ sành cũ ra. Bên trong chỉ còn một lớp dầu lạc sánh màu hổ phách, thoang thoảng mùi thơm ngậy.