Chương 23: Dệt Ấm Mùa Gió Bấc

Sau đêm hăm chín tháng Chạp rộn rã củi đuốc và tiếng chày giã giò, sớm ba mươi Tết mở ra trong tiết trời hanh buốt nhưng rạng rỡ lạ thường. Sáng sớm, cha con Vĩnh Lạc cùng thím Bảy Xoan đã kịp gói xong những chiếc bánh chưng vuông vức, xếp thành từng đôi xanh mướt buộc lạt giang óng ả. Đến quá trưa, khi công việc bếp núc tạm lắng lại, gian nhà tranh ba gian của nhà họ Khương đã được quét dọn phong quang, không còn vương một hạt bụi cũ.

Ở gian giữa, nơi từng trống trải quạnh hiu suốt những tháng ngày bần hàn, chiếc khung cửi tre già hai go đầu tiên đứng sừng sững, đượm vẻ tôn nghiêm mà thân thuộc. Từng thanh tre cật, từng chiếc mộng gỗ cùng con lắc đối trọng bằng gỗ nghiến – những chi tiết mà hai cha con đã cùng nhau đục đẽo trong những đêm rét cắt da cắt thịt đầu mùa – nay được Đại Thành dùng mảnh vải mềm lau chùi sạch bóng, ánh lên sắc vàng ngà bóng loáng như sừng. Phía trên gác bếp cao ráo, chiếc áo tơi lá cọ rách tươm ngày hàn vi nằm lặng lẽ cạnh những bó lạt giang, như một dấu ấn thầm lặng nhắc nhớ chặng đường gian lao mà gia đình đã kiên cường vượt qua. Đứng ngắm chiếc khung dệt tre đầu tiên của xóm bãi, Vĩnh Lạc hiểu rằng nó không chỉ là một công cụ mưu sinh, mà đã trở thành cội nguồn thiêng liêng, biểu tượng cho sự hồi sinh của gia đình cậu và toàn thể dân nghèo Cồn Bãi.

Đầu giờ chiều, nắng nhạt cuối năm dát vàng trên những ngọn sóng sông Trà. Đại Thành nương trên thanh nạng mộc vững chãi, cùng cụ Trần thị và Vĩnh Lạc dâng mâm cơm tất niên tươm tất lên bàn thờ tổ tiên họ Khương. Mâm cỗ tiễn năm cũ năm nay đủ đầy ngoài sức tưởng tượng của người thợ mộc tật nguyền: đĩa thịt gà thiến luộc vàng ươm rắc lá chanh thái nhỏ, khoanh giò lụa thơm ngậy do bà con xóm bãi vừa giã biếu sớm nay, bát canh măng miến nghi ngút khói cùng đĩa xôi gấc đỏ tươi thơm lừng. Bên cạnh lư hương đồng thau bóng loáng, tờ trích lục bộ địa đóng triện đỏ thắm của nha môn phủ huyện xác lập vĩnh viễn quyền sở hữu ba sào đất bãi bồi được đặt ngay ngắn trên tráp mộc.

Đại Thành kính cẩn châm ba nén hương trầm thơm ngát, khói lam uốn lượn tỏa khắp gian nhà. Anh chống nạng đứng thẳng người, giọng trầm ấm run run vì xúc động:

— Kính lạy tiên tổ họ Khương... Nhờ ơn tiền nhân che chở, ba sào bãi bồi của tổ phụ để lại nay đã giữ trọn vẹn, nợ nần được rửa sạch, gia đình qua cơn bĩ cực. Chúng con xin kính dâng mâm cơm đạm bạc, tạ ơn người đã phù hộ độ trì cho cha con, bà cháu con được ấm no, cho xóm nghèo Cồn Bãi có nghề dệt nuôi thân.

Cụ Trần thị chắp đôi bàn tay gầy gộc trước ngực, đôi mắt đục lòa rơm rớm những giọt lệ cảm tạ:

— Đội ơn trời đất tổ tiên... Thân già này được thấy ngày con cháu rạng danh, nhà cửa yên ấm, dẫu có nhắm mắt cũng thỏa lòng.

Vĩnh Lạc đứng bên cạnh cha và bà nội, đôi bàn tay con trẻ chắp lại thành kính. Cậu cảm nhận sâu sắc sự gắn kết máu mủ thiêng liêng đang chảy tràn trong huyết quản, che chở cho mảnh đất bãi bồi này qua bao giông bão.

Khi ráng chiều tắt hẳn, đêm trừ tịch buông tấm màn đen tuyền xuống dòng sông Trà. Gió bấc ngoài bến sông vẫn rít từng cơn lạnh buốt qua rặng phi lao, cuốn theo từng đợt hơi nước giá tê tái phả vào bờ bãi. Nhưng giữa khoảng sân đất nện nhà họ Khương, những bó củi gộc khô cong xếp từ đêm trước nay đã bùng lên ngọn lửa đỏ rực rỡ, reo vui tí tách dưới đáy chiếc nồi đồng lớn. Nước luộc bánh sôi sùng sục, phả ra làn khói nghi ngút ngào ngạt hương nếp cái hoa vàng, mùi đỗ xanh bùi béo và hương lá dong thanh khiết.

Khác hẳn với những đêm đông buốt giá đầu tháng Chạp khi hàn khí từ nền đất ẩm bốc lên khiến người ta tê dại xương tủy, gian nhà tranh lúc này ấm sực như mùa xuân đã về sớm. Trên chõng tre và trải dọc khắp gian phòng là những tấm đệm cói xốp dày dặn, các khoang rỗng tự nhiên trong thân cói đã giữ trọn hơi ấm của bếp lửa và ngăn tuyệt đối cái lạnh từ đất ẩm thấu lên. Cụ Trần thị ngồi tựa lưng vào mép giường, sắc mặt hồng hào, hơi thở đều đặn khoan thai, dứt hẳn những cơn hen suyễn kinh niên từng rút ruột rút gan cụ suốt bao năm khốn khó.