Chương 22: Ống Tre Chia Tết

Sương sớm ngày hai mươi chín tháng Chạp còn bảng lảng giăng mắc trên mặt sông Trà. Gió bấc vẫn hun hút thổi qua bãi bồi, nhưng cái rét buốt thấu xương như những ngày đầu đông đã bị hơi thở rộn ràng của xóm Cồn Bãi xua tan tự lúc nào.

Từ tờ mờ sáng, Vĩnh Lạc đã theo cha bước ra con đường đất mới quang đãng. Khương Đại Thành chống chiếc nạng gỗ nghiến từng nhịp vững chãi, bên cạnh là chú Ba Vạng vác cuốc cùng hàng chục trai tráng trong xóm rảo bước về phía dải bãi bồi công điền hoang hóa vừa được quan Tri huyện chuẩn y cấp trát hôm qua. Khắp triền sông, không khí lao động hừng hực như ngày hội đầu xuân. Thực thi đúng quy ước của phường dệt, dân làng chia nhau từng tốp rành rọt: người khỏe tay cuốc đất đắp những con trạch bờ bao vững chắc để ngăn nước mặn mùa triều, giữ dòng nước ngọt nuôi dưỡng những vạt đầm cói non mơn mởn; người cẩn trọng đào rãnh, giâm dặm từng mầm chuối hột mập mạp bứng từ mé đồi về.

Nhìn những chồi non xanh mướt vươn lên giữa lớp bùn phù sa màu mỡ, Vĩnh Lạc khẽ mỉm cười. Cội rễ của nghề dệt đã bắt đầu bén sâu vào lòng đất bãi, chuẩn bị sẵn nguồn nguyên liệu dồi dào để qua giêng xưởng cửi rộn rã tiếng thoi đưa.

Tiếng cười nói râm ran theo bước chân mọi người trở về xưởng dệt trên ba sào đất hương hỏa khi mặt trời vừa ló rạng qua rặng tre. Giữa gian lán rộng rãi, chú Ba Vạng cùng Đại Thành đặt chiếc nong tre lớn xuống nền đất. Dưới sự chứng kiến của cụ Trần thị và thím Bảy Xoan, chú Ba Vạng cẩn thận nhấc chiếc ống tre đựng tiền quỹ chung tích lũy bấy lâu, dốc ngược miệng ống.

Những đồng tiền kẽm tròn xoe tuôn ra rào rào, kêu lách cách vui tai trên mặt nong. Đó là số tiền dành dụm từ hai đồng kẽm trích lại sau mỗi tấm đệm bán được suốt những ngày dệt đệm cứu rét vừa qua. Đại Thành ngồi xuống mép chõng tre, đôi bàn tay thợ mộc chai sạn tỉ mẩn xếp ngay ngắn từng xâu tiền rồi ngẩng lên nhìn khắp lượt bà con:

— Thưa mẹ, thưa bà con cô bác! Trừ đi tiền vốn mua dây gai, phèn chua và dầu lạc dự trữ cho vụ giêng, số tiền quỹ này hôm nay ta trích ra chia Tết cho cả xóm. Phường nghề ta sống được là nhờ có xóm làng đùm bọc, nên trước hết phải lo cho những nhà neo đơn, các cụ già yếu và trẻ côi cút có đủ manh áo ấm, mâm cơm tươm tất dâng cúng tổ tiên.

Mọi người rưng rưng đồng lòng tán thành. Đại Thành cùng thím Bảy Xoan thoăn thoắt đếm từng xâu tiền kẽm trao tận tay đại diện từng gia đình để kịp phiên chợ sớm mua gạo nếp cái hoa vàng, lá dong xanh mướt, đỗ xanh mẩy hạt cùng những tảng thịt lợn tươi ngon về đón xuân.

Cầm phần tiền quỹ được chia trên tay, chú Ba Vạng nghẹn ngào bước tới, nắm chặt lấy bờ vai rắn rỏi của Đại Thành:

— Anh Thành ơi... Nếu không có tấm lòng của anh với cháu Lạc, không có chiếc khung cửi tre này thì mùa đông năm nay xóm bãi chẳng biết đã có bao nhiêu người chết cóng vì rét buốt, bị cường hào chèn ép. Thằng Vạng này xin thay mặt anh em thợ chài, trọn đời nguyện theo thợ cả Khương, cùng chung lưng đấu cật giữ vững nghề dệt Cồn Bãi!

Thím Bảy Xoan bên cạnh cũng sụt sùi lau nước mắt, giọng chân tình run rẩy: