Chương 25: Hương Đậu Sông Vu Gia

Ánh thép nơi đầu lưỡi đục bén ngọt khẽ phản chiếu ánh chiều vàng vọt cuối đông, cụ Ma Thế Toàn nâng niu lau từng đường rãnh kim khí trước khi gài chặt chiếc đục gia bảo lại bên hông. Cụ đứng dậy, khẽ vỗ vai người thợ trẻ đang đứng bên cối đá rồi cùng bà con cẩn thận xếp những sọt bánh in chữ Phúc đỏ rực giấy điều, chuẩn bị cho buổi chợ cuối cùng của năm.

Sáng ba mươi Tết năm 1982, chợ huyện Cây Đa đông nghẹt như nêm cối. Khắp bãi đất sét nện dưới gốc đa cổ thụ rộn rã tiếng cười nói, tiếng mặc cả râm ran lẫn trong mùi hương trầm và khói thuốc lào bảng lảng. Dưới mái lều tranh của Trạm thu mua Hợp tác xã, chiếc cân đĩa đồng thau sáng choang cắm cờ đỏ nhỏ xíu, đong đếm từng lạng đậu lon nếp đâu ra đấy trong sự giám sát minh bạch của tiểu thương. Cách đó không xa, gian hàng bánh in truyền thống của xóm Bánh bừng lên sắc đỏ thắm của giấy bọc điều và hương đậu xanh ngào đường ngọt lịm tỏa ngát cả một góc chợ. Người từ mạn ngược gánh măng le, mộc nhĩ đổ xuống, kẻ dưới bến thuyền vượt sông Vu Gia ghé lại, ai nấy đều chen chân mua dăm ba phong bánh in vuông vức về cúng ông bà tổ tiên. Chưa đầy nửa buổi sáng, mấy bồ bánh đầy ắp đã bán hết veo, các chị các mẹ xóm thợ vừa gom những đồng tiền cụ Hồ phẳng phiu vào túi vải, vừa cười rạng rỡ như hoa nở mùa xuân.

Đầu giờ chiều, chị Thắm dẫn cháu Bo rảo bước qua con ngõ nhỏ dẫn vào xưởng mộc ven sông Vu Gia. Manh áo vải ú hoa Nam Định may khéo tôn lên vẻ mặn mà, đằm thắm của người phụ nữ đã trút bỏ gánh nặng oan khiên. Cháu Bo diện bộ quần áo mới tinh tươm, hai tay bưng chiếc khay gỗ mít phẳng phiu, bên trên bày mười phong bánh in bọc giấy điều đỏ tươi xếp hình cánh sen ngay ngắn.

Bước vào gian nhà chính thơm mùi dăm bào và hương bưởi, cụ Toàn đã mặc chỉnh tề chiếc áo bà ba nâu mới, râu tóc bạc phơ như cước, đôi mắt sáng quắc hiền từ nhìn hai mẹ con. Chị Thắm kính cẩn đặt khay bánh lên bàn thờ gian giữa, nơi đặt di ảnh người chiến sĩ liệt sĩ mặt vuông chữ điền – anh Thao, con trai người bạn chiến đấu năm xưa của cụ Toàn và là người chồng thân yêu đã hy sinh nơi chiến trường Tây Nam.

Chị Thắm run run châm nén nhang trầm, cắm vào bát hương sành da lươn rồi quay sang cụ Toàn, giọng tha thiết nghẹn ngào:

— Thưa bác Toàn, hôm nay ba mươi Tết, mẹ con con làm mẻ bánh in thơm nhất dâng lên hương hồn anh Thao và tạ ơn bác. Nhờ có tấm lòng cương trực và chiếc khuôn gỗ của bác mà mẹ con con rửa sạch oan ức, giữ trọn được danh dự của gia đình liệt sĩ, lại có hạt gạo cân đường ấm no đón năm mới.

Cụ Toàn bước tới, khẽ chắp tay trước bàn thờ đồng đội, khói nhang xanh bảng lảng quấn quýt bên di ảnh. Cụ chậm rãi vuốt đầu cháu Bo, giọng trầm ấm đĩnh đạc:

— Thao ơi, cháu nằm xuống nơi chiến trường Tây Nam nhưng mạch máu cháu vẫn chảy nơi thằng Bo, nơi sự kiên cường của con Thắm vợ cháu. Hôm nay phiên chợ ba mươi Tết, quân gian tà đã sa lưới pháp luật, chiếc cân trạm chợ đã thẳng thớm trở lại, cháu dưới suối vàng cứ việc thanh thản mỉm cười.

Khấn xong, cụ Toàn dẫn mẹ con chị Thắm cùng nhóm thợ trẻ xóm Bánh bước ra sân xưởng rợp bóng cây thị cổ thụ. Trên chiếc bàn gỗ lim mộc mạc, bộ khuôn bánh bằng gỗ thị ba trăm năm lên nước cánh gián bóng loáng được đặt trang trọng cạnh chiếc thước bách phân khảm xà cừ.

Cụ Toàn tháo chiếc đục mộc gia bảo bên hông ra, đặt lên nắp khuôn rồi hai tay nâng bộ khuôn gỗ lên, đưa về phía chị Thắm và đám thợ trẻ. Cụ cất giọng sang sảng, rành rọt từng tiếng:

— Bột đậu xanh ngậm mật đúng độ ẩm mười hai phần trăm nén chặt vào lòng gỗ thì mười chiếc như một, nặng chuẩn một cân, nghìn năm không dời đổi. Bộ khuôn này của tiền nhân truyền lại, không chỉ để mưu sinh qua ngày, mà cốt là giữ cái tâm trong sáng và cái chuẩn mực đến từng ly từng phân của người lao động chân chính. Nay quân bớt xén đã bị tống giam, xóm Bánh đã phục hưng, già này trao lại bộ khuôn và chiếc đục này cho con và lớp thợ trẻ. Hãy nhớ lấy: dao đục có thể mòn, gỗ thị có thể cũ, nhưng sự thật và lòng ngay thẳng thì đời đời không bao giờ khuyết mắt!