Chương 24: Hội Bánh Giáp Tết

Những bước chân hân hoan rảo qua con ngõ lát gạch nghiêng, tiếng cười nói giòn tan rải dọc triền sông lộng gió. Gùi bột đậu xanh cùng những bao đường cát bồi hoàn vừa hạ xuống thềm nhà chị Thắm, cả xóm Bánh đã rục rịch nổi lửa chuẩn bị cho ngày tết ông Công ông Táo.

Mới sớm ngày hai mươi ba tháng Chạp, xóm Bánh đã bừng lên không khí ngày hội tưng bừng chưa từng thấy. Ngõ thôn rực rỡ những vệt xác pháo đỏ tươi cúng Táo quân tiễn năm cũ, khói bếp từ khắp các chái nhà tranh nghi ngút bốc lên, quyện đặc mùi đậu xanh rang thơm nức mũi và mùi mật mía ngào đường ngào ngạt bờ sông Vu Gia. Từng nong nia phơi hạt đậu lòng vàng óng ả trải dài tít tắp, xua tan đi cái lạnh căm căm của tiết đông tàn.

Bên chiếc bàn dài kê sát giếng nước đình làng, chị Thắm nay đĩnh đạc, tháo vát lạ thường. Không còn bóng dáng người phụ nữ góa bụa rụt rè gạt nước mắt trước cửa trạm thu mua ngày nào, chị bận chiếc áo bà ba màu nâu sồng gọn gàng, mái tóc vấn cao sau gáy, đôi mắt ánh lên niềm kiên nghị và rạng rỡ. Chị thoăn thoắt phân chia từng mẻ bột, chỉ đạo trơn tru tổ nén bánh gồm mười mấy chị em phụ nữ trong xóm:

— Các chị nhớ rây bột hai lượt qua mặt vải màn cho mịn tơi! Nước đường cô đặc phải để nguội bớt mới trộn, chớ nôn nóng kẻo bột chín ép sinh chai cứng, lúc gõ bánh sẽ vỡ góc đấy!

Cụ Ma Thế Toàn ngồi trên chiếc ghế đẩu giữa khoảng sân gạch rợp bóng cây bàng cổ thụ, lưng thẳng tắp như cây lim già. Cụ mỉm cười vuốt chòm râu cước, ánh mắt sáng quắc dõi theo từng động tác của đám thanh niên trẻ đang xúm quanh cối đá. Nghe tiếng cụ hắng giọng đanh gọn, mấy chàng trai xóm Bánh liền vội buông chày, vòng tay kính cẩn:

— Thưa cụ, mẻ bột này chúng cháu giã chừng nửa tuần nhang rồi, đã ủ vào thạp sành được chưa ạ?

Cụ Toàn vẫy tay gọi người thợ trẻ lại gần. Cụ vốc một nắm bột đậu xanh ngào đường lên lòng bàn tay thô ráp đầy vết sẹo đục đẽo, khẽ bóp chặt rồi mở xòe năm ngón tay. Khối bột kết dính vuông vức, xốp mịn, khi đầu ngón tay cụ khẽ gẩy nhẹ thì vỡ vụn đều tăm tắp, hạt nào hạt nấy vàng ươm, không hề bết dính. Cụ gật đầu, cất giọng sang sảng:

— Bột thế này mới đạt chuẩn độ ẩm mười hai phần trăm của người xưa! Nhớ kỹ lời già này dặn: bách nghệ làm bánh in cốt ở cái tâm và sự nhẫn nại. Hạt đậu rang phải chín thấu ruột nhưng vỏ không được sém khét; bột ngậm mật đủ tuần trăng mới dẻo thơm, nén chặt vào lòng gỗ không bao giờ nứt rạn. Làm ẩu, bớt xén từng hạt đậu lon đường thì chiếc bánh ép ra méo mó, lòng người cũng theo đó mà hư hao!

— Dạ, chúng cháu xin ghi lòng tạc dạ lời cụ chỉ bảo! — Đám thợ trẻ đồng thanh dạ ran, ánh mắt bừng lên niềm kính phục.

Bộ khuôn gỗ thị ba trăm năm khắc chữ Phúc triện sắc lượn cùng chiếc thước bách phân gia bảo khảm xà cừ được cụ Toàn đặt trang trọng ngay giữa chiếc bàn đẽo bằng gỗ gõ. Dưới ánh nắng hanh hao rọi qua kẽ lá, mặt gỗ thị vàng ươm lên nước bóng loáng, mười ô khuôn sâu một phân tám ly ngay ngắn như bàn cờ.