Chương 20: Ngọn lửa không bao giờ tắt

Tiếng reo hò rền vang trước sân Tòa án Sơ thẩm tỉnh Long Xuyên dần lùi lại sau lưng khi đoàn ghe xuôi mái chèo trở về cồn Chợ Mới. Con nước lớn mang phù sa đỏ quạch tràn bờ, nhưng dòng rạch Cái Tàu Thượng hôm nay đã khác hẳn ngày cụ Trang Thế Cương mới trở về.

Mùa nước nổi năm 1933 rút dần, để lại lớp bùn non màu mỡ dọc đôi bờ dừa nước. Trên mảnh đất hương hỏa năm mươi công ven rạch — nơi từng bị đe dọa phát mãi bởi những khế ước gian lận — một mái xưởng gỗ lợp lá dừa nước rộng rãi, vững chãi đã mọc lên. Khắp sân phơi, từng đống vỏ trấu vàng ươm được vun gọn gàng, không còn cảnh vương vãi lềnh bềnh làm nghẽn dòng rạch như trước. Tiếng búa gõ lách cách xen lẫn tiếng cười nói rộn rã của cánh thợ thuyền xua tan đi bầu không khí u uất từng đè nặng nơi này suốt ba năm ròng rã.

Cụ Cương đứng bên chiếc cối vam đòn bẩy bằng gỗ nghiến sừng sững giữa xưởng. Đôi mắt trong sáng của người thợ già bảy mươi tuổi chậm rãi dõi theo vạt khói trắng mỏng tang bốc lên từ dãy lò gạch của xóm thợ phía bờ bên kia. Không còn những cuộn khói đen kịt sực mùi dầu khoáng ngột ngạt ngày nào, các cửa lò gạch Chợ Mới giờ đây ửng lên ánh lửa đỏ rực, đượm nồng và êm ả.

Hai Trọng từ ngoài bến rảo bước vào, hai tay ôm một chồng gạch nung vừa dỡ khỏi lò. Nước da ngăm đen của anh bóng nhẫy mồ hôi, nhưng ánh mắt lấp lánh niềm rạng rỡ khó tả. Anh đặt hai viên gạch xuống bệ gỗ trước mặt cụ Cương, tiếng gõ vào nhau nghe giòn tan như tiếng chuông đồng: — Ngoại coi nè! Mẻ gạch đầu tiên nung bằng bánh củi trấu sạch ra lò rồi. Gạch chín đều tăm tắp từ trong ra ngoài, đỏ au không một vết ám khói đen. Mấy bác chủ lò tính thử, mỗi thiên gạch tiết kiệm được gần một nửa tiền mua củi tràm củi đước. Dân xóm lò mình phen này sống khỏe rồi Ngoại ơi!

Cụ Cương cúi xuống, bàn tay gân guốc thô ráp khẽ vuốt ve bề mặt viên gạch đanh chắc. Hơi ấm lan tỏa từ thớ đất nung sưởi ấm những ngón tay chai sần sau ba thập kỷ phong trần. Cụ mỉm cười, giọng trầm ấm: — Đất của sông Tiền, trấu của đồng ruộng mình, gặp được ngọn lửa ngay thẳng thì viên gạch ắt bền chắc ngàn năm. Cái tâm người thợ đặt vào lò lửa ra sao, cuộc đời sẽ trả về quả ngọt y như vậy.

Cụ xoay người, bước lại gần chiếc bàn thợ mộc đã được dọn dẹp phẳng phiu. Cụ cẩn thận mở lớp vải sáp màu nâu sẫm, để lộ nòng khuôn thép tôi đen bóng. Những đường rãnh xoắn ốc vi phân áp suất chạm chìm trên thân thép lấp lánh ánh kim dưới nắng ban trưa — chứng tích gia truyền đã đi qua ba mươi năm lưu lạc, từng bóc trần tội ác đốt kho ngụy tạo của Mã Bá Hộ trước công đường.

Cụ Cương nâng thỏi thép lên bằng cả hai tay, ánh mắt nghiêm cẩn nhìn thẳng vào người học trò trẻ tuổi: — Chú mày lại đây. Ba mươi năm trước, cha mẹ tui chịu hàm oan cũng vì thứ vật chất hư ảo mà người đời tranh đoạt. Hôm nay, họ Mã đã đền tội nơi Côn Đảo, nỗi oan khuất của gia tộc Trang Thế cũng được gột rửa sạch bong. Bộ khuôn thép này sinh ra không phải để cất trong rương làm của báu, mà để nuôi sống con người. Nay tui trao lại nòng khuôn này cho chú mày.

Hai Trọng giật mình lùi lại nửa bước, giọng run run xúc động: — Ngoại… báu vật gia truyền của dòng họ Trang, con làm sao dám nhận lãnh?

— Cầm lấy! — Cụ Cương đặt mạnh thỏi thép vào lòng bàn tay vạm vỡ của Hai Trọng, siết chặt lấy bàn tay anh. — Chú mày có lòng nhân, có đôi tay khéo léo và một trái tim biết đau trước nỗi cơ hàn của chòm xóm. Từ nay, xưởng ép trấu nén công ích này tui giao đứt cho chú mày cai quản. Cứ nương theo rãnh xoắn này mà ép bánh củi nuôi sống bà con, tuyệt đối không được vì đồng tiền mà làm méo mó ngọn lửa.