Chương 4: Lời thề trước vại nước

Tiếng kẻng đồng từ điếm canh vừa dứt hồi ngân dài, nắng cữ trưa đã rọi gay gắt xuống khoảng sân đất trước kho hợp tác xã. Bên trong gian nhà kho lợp ngói xi măng hầm hập hơi nóng, không khí ngột ngạt đến nghẹt thở. Mấy chục chiếc nón mê phe phẩy quạt gió tanh tách chẳng xua nổi mùi ẩm mốc của bao thóc giống và vị mồ hôi chua nồng bốc lên từ những tấm áo nâu sồng. Cụ Vệ Thường Sơn ngồi ở góc phản gỗ bên mé chái, bàn tay chai sạn miết nhẹ lên vết sẹo đá ong nơi kẽ ngón, ánh mắt trầm tĩnh dõi về chiếc bàn mộc kê giữa gian.

Ngồi cạnh ban chủ nhiệm ở hàng ghế danh dự, ông Trần Khắc Đạt chống hai tay lên chiếc ba toong gỗ nghiến, chiếc áo đại cán bốn túi cài kín cổ càng làm khuôn mặt chữ điền của ông ta thêm căng thẳng. Khóe mắt phải của cựu chủ nhiệm cứ giật giật từng chặp theo nhịp thở dồn. Không đợi Chủ nhiệm Thịnh mở lời khai mạc, ông Đạt đã đập mạnh lòng bàn tay xuống mặt bàn mộc, khiến chiếc ấm tích bọc rơm nảy lên bần bật:

“Tôi nói cho các đồng chí và bà con biết, tình hình không thể chần chừ thêm một khắc nào nữa! Giếng Cả từ sáng qua đến giờ nước đỏ quạch như máu, nửa đêm lại rền rĩ ai oán như ma hờn quỷ khóc. Đó là điềm hung táng mạng người! Xã viên hoang mang bỏ buổi làm, các mẹ các chị không dám bén mảng ra bến nước. Từng làm chủ nhiệm qua bao mùa giông bão, tôi không thể ngồi yên nhìn tính mạng bà con bị đe dọa. Tôi đề nghị ban quản trị biểu quyết ngay: điều động xe bò chở đá hộc lấp giếng ngay chiều nay, rồi chia người lên bãi gò sim đào giếng mới!”

Lời lẽ đao to búa lớn của cựu chủ nhiệm như hòn đá ném vào mặt ao tù, làm gian nhà kho rộ lên những đợt xôn xao sợ hãi. Mấy xã viên lớn tuổi ngồi hàng đầu nhìn nhau ái ngại. Một vài đội trưởng sản xuất vốn trước đây chịu ơn nâng đỡ của ông Đạt lập tức lên tiếng phụ họa:

“Bác Đạt nói phải đấy! Đêm qua tiếng hú dưới đáy giếng rợn tóc gáy, trâu bò trong chuồng còn lồng lộn không yên. Nước độc thế ai dám dùng? Thà chịu khó gánh nước xa còn hơn rước họa vào làng!”

Không khí cuộc họp chùng xuống nặng nề. Khi ông Đạt giục giã giơ tay biểu quyết, vài cánh tay của các đội trưởng bắt đầu rụt rè nhấc lên. Sự khiếp đảm trước dị tượng cùng cái bóng uy quyền của cựu chủ nhiệm qua bao năm tháng đang đè nặng lên từng nếp nghĩ của người nông dân chất phác.

Chủ nhiệm Nguyễn Văn Thịnh đứng bật dậy, chiếc áo đại cán bạc màu căng trên bờ vai vạm vỡ. Anh đập phẳng cuốn sổ tay bìa cứng xuống bàn, giọng đanh thép chặn đứng làn sóng dao động:

“Các đồng chí và bà con hãy bình tĩnh! Đừng để nỗi sợ hãi mơ hồ làm mờ mắt! Giếng Cả là mạch sống trăm năm của làng Đồi Ong, là nguồn nước duy nhất cấp nước ăn cho hàng trăm hộ dân và cứu hạn cho đồng ruộng. Đào một cái giếng đá ong mới ở bãi gò sim đâu phải chuyện ngày một ngày hai? Nhanh cũng mất cả tháng ròng, mà nước trên gò sim toàn quặng chua đót, đào sâu mười sải thừng khéo chỉ gặp đá tảng! Trong khi đó, cả trăm mẫu lúa mùa ngoài đồng đang kỳ ngậm đòng, hạn hán nứt nẻ chân chim. Bỏ Giếng Cả lúc này, lấy nước đâu mà dưỡng lúa? Đến kỳ thu hoạch bông lúa lép kẹp, cả hợp tác xã lấy gì nộp kho nghĩa vụ, lấy gì đong gạo cho từng miệng ăn?”

Lời phân tích rạch ròi đánh trúng vào nỗi lo cơm áo vụ mùa khiến những cánh tay vừa nhấc lên vội vã hạ xuống. Mọi người lại xì xào, ánh mắt bối rối nhìn nhau. Bị tạt gáo nước lạnh, ông Đạt tím tái mặt mày, khóe mắt co giật liên hồi. Ông ta chồm người tới trước, chỉ ngón tay run rẩy vào mặt Thịnh:

“Chú Thịnh! Chú đừng lấy chuyện hạt thóc ra dọa tôi! Mất mùa thì cùng lắm ăn độn khoai sắn, chứ để ma tà quấy phá, dịch bệnh ngấm vào ruột gan thì nguy đến tính mạng cả làng! Chú còn trẻ, chú gánh nổi sinh mệnh của hàng trăm xã viên không?”

Giữa lúc xung đột lên tới đỉnh điểm, cụ Vệ Thường Sơn từ tốn buông nón mê, đứng dậy khỏi chiếc phản gỗ. Tiếng xì xào trong kho lập tức tắt lịm. Mọi ánh nhìn dồn cả về phía người thợ cả tóc bạc với vóc dáng quắc thước, từng bước chân vững chãi tiến về phía gian giữa.