Chương 12: Đổi Kén Lấy Trấu Rỡ Miệng Cười

Mới tờ mờ sáng hôm sau, khi màn sương đục như sữa còn là đà quấn quanh những ngọn tre gai ven đê, đầu làng Trúc Động đã rộ lên tiếng chửi bới và gậy gộc nện chan chát. Đúng như những lời Lão Chước nghe lỏm sau vách liếp hôm qua, Chánh Hách đã hạ độc thủ. Ngay lối ngã ba độc đạo rẽ ra đường cái và bến sông Đáy, Lý trưởng Văn Cường cùng Trương tuần Đội Thẹo đã sai tuần đinh đẵn tre đực, rào gai góc dựng nên một trạm gác dã chiến chắn ngang đường.

Đội Thẹo vắt vẻo ngồi trên một khúc gỗ tròn, mặt vắt ngang vết sẹo dài giật giật, tay lăm lăm ngọn roi mây to bằng ngón chân cái. Cạnh đó, năm sáu tên tuần đinh bặm trợn bồng gậy lim, mắt đảo quanh như diều hâu rình gà con. Cứ thấy người xóm Bãi Bồi quảy quang gánh thúng kén hay cuộn tơ đi tới, chúng liền quát tháo vung gậy chặn ngược: — Đứng lại! Thầy Chánh đã truyền lệnh, làng vào tuần đại lễ khánh thành đình, mọi nông sản tơ kén xuất xứ ngoài đê đem ra chợ đều phải nộp thuế tuần đinh ba mươi đồng kẽm một thúng! Ai không tiền nộp thuế thì để kén lại cấn trừ!

Mấy lái buôn tơ từ huyện Nam Xang, phủ Lý Nhân nghe tiếng kén bãi bồi óng ả tìm về, vừa dắt ngựa tới đầu rào tre đã bị tuần đinh hua gậy dọa nạt, bắt nộp tiền mãi lộ cắt cổ khiến họ sợ hãi dạt cả ra mé bãi. Bà con xóm ngụ cư gánh kén ra chợ đứng chật cứng bên này rào, ai nấy mặt mày tái nhợt, nhốn nháo như ong vỡ tổ. Vụ tơ kén là mồ hôi nước mắt cả tháng trời chăm tằm ăn rỗi, nong kén vừa đóng kén vàng ruộm, nếu để om vài ba ngày nhộng cắn tổ chui ra thì tơ đứt đoạn, coi như trắng tay, lấy đâu ra tiền nộp nốt một trăm hai mươi quan xâu còn thiếu!

Lão Chước cắp chiếc Mõ Cá Ngáp ngang hông, bước chân thoăn thoắt từ triền đê đi xuống. Vừa tới đầu ngõ xóm Bãi Bồi, lão đã thấy Giáo Vượng mặt mày căng thẳng đang cùng anh Trưởng xóm Đinh bàn tính chuyện kéo người ra cãi lý. Bé Cúc đứng bên nong dâu, đôi mắt bồ câu đen láy ánh lên vẻ lo âu nhưng bàn tay vẫn thoăn thoắt vén từng lớp nong kén vàng ươm.

Thấy cha về, Bé Cúc vội chạy lại: — Thầy ơi! Thầy Lý với Đội Thẹo chốt chặt bến sông lẫn đường cái rồi! Lái buôn không vào được, kén của cả xóm ta không đưa đi thì thối hỏng hết mất!

Lão Chước hé hàm răng đen nhánh hạt na, nheo đôi mắt ti hí lại thành hai đường chỉ mảnh, cười tưng tửng: — Việc gì mà nhặng xị cả lên thế con bé này! Lũ hào lý giăng bẫy bắt cá to, nhưng chúng nó quên mất dưới nước còn có lươn có trạch. Cậy gậy lim roi mây thì thầy đây cho chúng nó ăn bẫy rơm rác!

Lão vẫy tay gọi Giáo Vượng, anh Đinh và mấy trai đinh xóm ngụ cư xúm quanh bụi tre, ghé tai thì thào bày mưu tính kế. Nghe đến đâu, mắt Giáo Vượng sáng bừng lên đến đó, còn anh Đinh thì vỗ đùi đánh “đét”, suýt nữa bật cười thành tiếng.

Theo lời Lão Chước sắp đặt, xóm Bãi Bồi chia làm hai mũi xuất kích. Mũi đường thủy bí mật do Bé Cúc cùng bốn cô thôn nữ tháo vát đảm nhiệm. Toàn bộ kén tằm vàng thượng hạng cùng những cuộn tơ nõn quý nhất được đóng gọn gàng trong các sọt tre lót lá chuối tươi, chuyển xuống hai chiếc thuyền nan nhỏ nép dưới lạch mương nhánh sông Đáy. Thuyền nan được ngụy trang phủ kín bằng những cành ngô non và lá dâu um tùm, nhẹ nhàng rẽ lối lách nước men theo bãi lau sậy rậm rạp xuôi dòng ra bến Cây Gạo, nơi Giáo Vượng đã bí mật hẹn các lái buôn Nam Xang đón lõng ở một khúc sông vắng. Đứng trên triền đất cao, Lão Chước dõi mắt thấy bóng hai chiếc thuyền nan lướt êm ru qua rặng lau ngút ngàn, khuất dần an toàn sau rặng bần ven sông mới yên dạ quay gót.

Còn mũi đường cạn, Lão Chước tự thân cầm đầu. Lão sai trai đinh gom hàng chục bao tải lớn rách mép, hốt đầy trấu mục, bổi rơm vụn và mùn rác khô nén chặt cứng, bên trên khéo léo rải một lớp mỏng kén kẹ xấu xí rồi dùng dây lạt đỏ buộc túm miệng bao nom bệ vệ, sang trọng như những bao tơ kén hảo hạng.

Đúng nửa tuần trà sau, Lão Chước dẫn đầu đoàn gánh gồng hơn mười bao tải căng phồng nghênh ngang tiến thẳng ra trạm gác rào tre. Vừa đi, lão vừa vung chiếc dùi ổi gõ ba tiếng “cốc… cốc… cốc” giòn tan vào sống mõ, miệng nghêu ngao: — Kén vàng kén bạc bãi phù sa, đem đi nộp thuế cho quan nhà! Quan ăn no béo, quan cười khà khà!

Trương tuần Đội Thẹo vừa nghe tiếng mõ đã giật thót người, nhớ lại mối thù ngã hố bùn thụt lần trước, mặt mày hằm hằm quát: — Thằng Chước mõ! Mày lại giở trò gì đấy? Định kéo lũ ngụ cư ra phá trạm à?

Lý trưởng Văn Cường ngồi trên chiếc chõng tre phe phẩy quạt lông, thấy những bao tải căng tròn nặng trĩu thì mắt sáng rực như mắt cú vọ. Hắn đứng phắt dậy, bước ra chặn đầu đoàn người, hất hàm: — À, thằng mõ khôn hồn đấy! Biết điều gánh kén ra nộp thuế thì ông tha cho qua đường cái. Mười bao kén này, theo lệ mới cứ nộp đủ ba quan tiền thuế mãi lộ, bằng không tao tịch thu sạch sung công quỹ tu tạo đình!

Lão Chước lập tức buông đòn gánh, ôm chầm lấy một bao tải giả vờ mếu máo, mặt méo xệch như mất sổ gạo: — Ối thầy Lý ơi, cắn rơm cắn cỏ lạy thầy! Mười bao kén hạt ngọc này là cả gia tài mồ hôi nước mắt của bốn mươi nóc nhà ngụ cư chúng con gom góp nộp xâu. Giờ mà nộp ba quan tiền thuế thì chúng con chết đói mất! Thầy thương tình cho con mang đi bán lấy tiền nộp xâu làng, xin thầy đừng động vào miệng bao kẻo bay mất tinh hoa của trời đất!

Văn Cường nghe lão mõ van lạy tha thiết thì càng đắc chí, ngửa cổ cười sằng sặc: — Ha ha! Mày van ông cũng vô ích! Không có ba quan tiền tươi thì mười bao kén thượng phẩm này lập tức sung công! Đâu, bay xông vào rạch bao kiểm hàng, khiêng ngay về dinh quan Chánh tổng cho tao!