Chương 1: Khói Độc Bên Miệng Lò

Gió bấc cuối đông năm 1991 quất từng cơn tê tái qua rặng tràm ven bãi bồi sông Lam, nhưng bên trong xưởng gốm vách đất của Dưỡng Văn Thắng, hơi nóng hực lên như thiêu như đốt. Thắng cởi trần, tấm lưng vạm vỡ đầm đìa mồ hôi quyện lẫn tro than đen nhẻm. Đôi bàn tay hai mươi mốt tuổi chai sần ghì chặt thanh cời sắt dài ngoằng, run rẩy chọc sâu vào bụng lò nung.

— Thêm củi đi hai đứa! Canh đúng cữ này nữa thôi, men chảy đều là mai ta có hàng giao cho công ty Tân Á rồi!

Thắng hét lớn qua tiếng lửa gầm réo, giọng khản đặc vì khói. Phía sau lưng anh, hai người thợ trẻ cùng làng mặt mày tái mét vì kiệt sức, lật đật ôm từng bó củi phi lao khô ném vào cửa bễ. Cả ba con người đã thức ròng rã suốt hai ngày hai đêm, bám trụ bên bầu lò rực lửa với hy vọng cháy bỏng: mẻ bát đĩa tráng thứ “men ngọc công nghệ mới” của Tân Á này sẽ xuất xưởng trót lọt, gỡ lại món nợ khổng lồ mười lăm triệu đồng đang đè nặng lên từng nóc nhà thợ gốm Cổ Bằng. Mười lăm triệu đồng giữa thời buổi gạo châu củi quế, nếu không trả nổi, mười lăm sào bãi đất sét trắng ngàn đời cha ông để lại dưới chân núi Côn Bằng sẽ rơi trọn vào tay thiên hạ.

Thắng ghé sát mắt qua lỗ gián trên thân lò để ngắm sắc lửa. Đáng lẽ ở độ nhiệt này, lửa phải chuyển sang màu vàng rơm ấm áp, nhưng trong khoang lò lúc này lại cuồn cuộn một màu đỏ bầm ma quái. Bề mặt những chồng bao nung bắt đầu rịn ra những giọt bọt xám nhờ nhờ, dính dớp như mủ cây độc.

— Anh Thắng ơi, mùi chi mà tanh lợm rứa ni? — Một cậu thợ trẻ ho sặc sụa, vội bịt mũi lùi lại.

Một luồng khí ngột ngạt, tanh nồng mùi kim loại rỉ sét quyện với mùi lưu huỳnh nồng nặc thốc ngược từ miệng lò ra ngoài. Thắng chưa kịp định thần thì từ sâu trong lòng lò bỗng vang lên hàng loạt tiếng nổ giòn đanh:

“Tách! Đùng! Choảng!”

Thành lò bằng gạch chịu lửa rung chuyển bần bật. Những vết nứt to tướng ngoằn ngoèo xé toạc vách lò, phụt ra từng luồng khói đen đặc quánh. Một tiếng ầm vang rợn người trút xuống, vòm lò nung sụp đổ một mảng lớn. Đất đá, mảnh bao nung và hàng trăm chiếc bát gốm nổ tung tóe, bắn ràn rạt ra xung quanh.

— Chạy mau! Lò sập rồi!

Thắng gào lên, dùng hết sức bình sinh đẩy hai người thợ lùi dạt ra phía cửa xưởng. Nhưng luồng khói độc đen kịt đã ập tới, bao trùm lấy anh. Cổ họng Thắng nghẹn ứ, buồng phổi như bị ai bóp nghẹt, lồng ngực đau nhói như có ngàn mũi kim châm vào da thịt. Mắt anh cay xè, tối sầm lại. Chân tay bủn rủn không còn chút sức lực, Thắng lảo đảo ngã quỵ xuống nền đất đầy tro than và mảnh gốm vỡ sắc lẹm, miệng ộc ra từng ngụm nước dãi chua loét.

Giữa cơn mê sảng ngạt thở, Thắng bỗng nghe thấy tiếng giày da nện cồm cộp trên nền gạch xưởng, kèm theo tiếng cười khẩy ráo hoảnh.

— Đã bảo rồi, đồ lò củi thủ công mà đòi đú đởn với men ngọc liên doanh Tân Á! Cháy lò, vỡ mẻ rồi chứ gì?

Một bàn tay thô bạo túm lấy cổ áo Thắng xốc ngược dậy. Thắng hé đôi mắt đỏ ngầu, nhận ra gương mặt gãy, trán hẹp cùng nụ cười trơ trẽn của Dưỡng Hữu Trọng. Gã mặc bộ âu phục màu xám tro thùng thình, xức dầu thơm nồng nặc át cả mùi khét lẹt của tro tàn. Sau lưng gã là hai tên tay sai bặm trợn, tay lăm lăm gậy gộc.

— Anh Trọng... cứu... lò nổ rồi... — Thắng thều thào, ngón tay bấu chặt vào cánh tay gã họ hàng xa.

— Cứu cái con khỉ! — Trọng gạt phắt tay Thắng ra, rút trong túi áo ngực ra một tờ giấy gấp tư dúi thẳng vào mặt anh. — Mày nhìn cho rõ đây! Giấy nhận nợ mười lăm triệu đồng mua men Tân Á có chữ ký của mày, hạn chót là tối nay giao hàng hoặc trả tiền. Giờ lò sập, hàng nát bấy, tiền đâu mà trả?

— Anh... cho chúng em... khất vài bữa... dựng lại lò...

— Khất cái đầu mày! Tiền tươi thóc thật, không có tiền thì lấy bãi đất sét trắng ra mà cấn trừ! — Trọng ngoác miệng cười gằn, rút hộp sáp mực đỏ lòm ấn vào ngón tay cái của Thắng. — Mười lăm sào bãi bồi sông Lam của họ Dưỡng, mày ký điểm chỉ vào đây gán cho công ty Tân Á để trừ nợ, tao sẽ tha cho cái mạng chó của mày! Mau!

Hai tên tay sai lập tức áp sát, một tên ghì chặt bả vai Thắng xuống đất, tên kia bẻ quặt bàn tay Thắng dí về phía tờ văn tự sang nhượng. Nước mắt uất nghẹn trào ra nơi khóe mi Thắng. Anh vùng vẫy trong tuyệt vọng, cắn chặt môi đến bật máu:

— Không... bãi đất đó là đất hương hỏa... là mồ hôi của tổ tiên... tôi chết cũng không gán!