Chương 2: Mảnh Men Cháy Sùi

Mảnh gốm vỡ nát dưới mũi giày Dưỡng Hữu Trọng bốc lên một làn khói mỏng khét lẹt. Cụ Dưỡng Hữu Bằng đứng sừng sững, chiếc gậy tre trong tay cắm phập xuống nền đất nện, đôi mắt rực sáng xuyên qua làn bụi tro mờ mịt. Cơn giận dồn lên lồng ngực gầy guộc khiến chòm râu bạc rung lên từng chặp.

Cụ Bằng bước thêm một bước, mũi gậy tre chỉ thẳng vào đống mảnh vỡ nham nhở:

— Mở mắt ra mà nhìn! Men ngọc tổ truyền sắc nước sông Lam thấu quang như ngọc bích, chạm lửa ngàn độ thời chín nhuần bóng mịn. Còn thứ của nợ Tân Á đưa về đây tráng bát, các anh nhìn xem nó ra cái giống gì? Vết sùi mốc chì xám ngoét nổi cộm như ghẻ lở, bọt khí nổ toang toác vì oxit kim loại rẻ tiền không chịu nổi nhiệt! Đem thứ bùn xỉ phế thải công nghiệp ni tráng gốm, đốt chưa tới cữ đã trương phình nổ tung buồng lò. Thứ men độc hại ni nếu lọt ra chợ, người dùng đựng bát canh nóng, muối hạt dưa chua, chì ngấm vào máu thì rữa ruột nát gan! Anh Trọng, anh vì mấy đồng bạc hoa hồng mà rắp tâm hại chết người tiêu dùng, đập vỡ nồi cơm của phường thợ trẻ, đào mồ chôn sống cái danh tiếng gốm Cổ Bằng ni sao?

Lời cụ Bằng đanh thép như búa gõ đe, từng câu từng chữ nện thẳng vào mặt Trọng. Hai tên côn đồ đi theo gã bất giác lấm lét nhìn nhau, chân lùi lại một bước, không dám nghênh ngang như trước.

Thế nhưng chỉ chớp mắt sau, Trọng đã lấy lại vẻ xấc xược. Gã đưa tay vuốt lại mái tóc rẽ ngôi bóng lộn, rút chiếc khăn mùi xoa chấm chấm khóe mép rồi cười khẩy một tiếng khô khốc. Gã không thèm nhìn mảnh gốm vỡ, giọng điệu chuyển ngay sang lối chợ búa trâng tráo:

— Cụ ơi là cụ! Cụ sống gần hết đời người rồi mà sao cổ hủ, gàn dở thế không biết! Bây giờ là năm chín mốt rồi, thời buổi kinh tế thị trường mở cửa, ai hơi đâu mà ôm mãi ba cái tro củi lách cách của cụ? Công ty Tân Á người ta là liên doanh hiện đại, men người ta nhập cả container chở về, bóng loáng bắt mắt người ta mới chuộng! Nổ lò là do tay nghề thằng Thắng non kém, vụng chèo lỡ tay chứ đổ vạ gì cho men?

Trọng giơ cao tờ giấy nhận nợ có dấu mộc đỏ chói trước mặt cụ Bằng, ngón tay gõ bôm bốp vào mặt giấy:

— Tôi nói cho cụ hay, giấy trắng mực đen rõ ràng! Thằng Thắng nó ký nhận nợ mười lăm triệu đồng tiền mua men, hẹn chót tối nay giao hàng hoặc trả đủ tiền. Giờ lò sập, hàng nát bấy, lấy tiền đâu mà đền? Hợp đồng ghi rành rành: nếu không trả đủ tiền thì đem mười lăm sào đất sét trắng ngoài bãi bồi ra cấn trừ! Tôi là người đại diện Tân Á về đây làm việc theo đúng pháp luật. Cụ có giỏi thì móc mười lăm triệu tiền tươi ra đây trả thay nó, còn không thì đừng có đứng đấy mà cản trở công vụ! Ngay đêm nay, tôi niêm phong cái xưởng rách này, sáng mai xe ủi của công ty sẽ ra cắm mốc tiếp quản bãi bồi!

— Mày... mày câm mồm! — Tiếng kêu nghẹn ngào xé ruột vang lên từ góc xưởng.

Dưỡng Văn Thắng ôm lồng ngực đau nhói, lảo đảo bò tới chân cụ Bằng rồi quỳ sụp xuống đất. Cả người anh run lên bần bật, gương mặt lem luốc tro than đầm đìa nước mắt và mồ hôi. Nhìn mảnh gốm sùi mốc tanh tưởi dưới đất rồi ngước nhìn cụ Bằng, trong ánh mắt Thắng dâng lên nỗi bàng hoàng cay đắng khi vỡ lẽ ra toàn bộ tấn bi kịch.

Chẳng có con đường tắt nào để làm giàu nhanh chóng, cũng chẳng có thứ men ngọc thần kỳ nào giúp dân nghèo đổi đời sau một đêm. Tất cả chỉ là cái bẫy tinh vi do tay buôn Hoàng Quốc Đại cùng thằng anh họ đốn mạt giăng ra. Chúng biết rõ lò gốm thủ công không đủ kỹ thuật nung men hóa chất, cố tình bán chịu với giá cắt cổ để đẩy đám thợ trẻ vào cảnh nổ lò trắng tay, ép cả làng dâng mười lăm sào đất sét trắng hảo hạng nơi bãi bồi ven sông Lam.

— Cụ ơi... con có tội! — Thắng dập đầu chan chát xuống nền đất lạnh, tiếng khóc nấc lên từng cơn xé lòng. — Con ham làm giàu nhanh để gỡ gạc nợ nần cho gia đình... Con u mê tin lời anh Trọng rước thứ thuốc độc này về... Con suýt nữa đã rước giặc vào nhà, dâng cả đất hương hỏa cha ông cho quân cướp ngày! Cụ ơi, con có chết vạn lần cũng không rửa hết tội với tổ tiên!

Cụ Bằng cúi nhìn người chắt họ. Đôi mắt cụ dịu lại đôi phần, ánh lên niềm xót xa khôn xiết. Bàn tay thô ráp của cụ vươn ra, nắm lấy bả vai Thắng nhấc bổng lên: