Chương 17: Vả Mặt Tại Hội Chợ

Cụ Dưỡng Hữu Bằng dừng bước ngay trước mặt Dưỡng Hữu Trọng. Mắt cụ rực sáng, từng nếp nhăn nơi khóe mắt hằn sâu vẻ uy nghiêm của người đã nếm trải gần một thế kỷ gió sương bên bờ sông Lam. Tiếng gậy tre bọc đồng gõ thêm một nhịp dứt khoát xuống nền gạch, cụ quắc mắt nhìn thẳng vào mặt thằng cháu họ:

— Anh Trọng! Anh mang danh con cháu họ Dưỡng mà dám đứng giữa chốn đông người giở trò cướp đoạt, dọa dẫm bôi nhọ mồ hôi nước mắt của phường thợ xóm Lò à? Thằng Thắng, buông tay nó ra! Để xem đứa nào dám đụng vào một mảnh gốm của tổ tiên để lại!

Thắng nghe lời cụ, dứt khoát hất tay ra. Trọng lảo đảo lùi lại hai bước, cổ tay hằn đỏ một vòng tím ngắt, mặt mũi xám xịt nhưng miệng vẫn còn giãy giụa:

— Cụ… cụ già rồi lẩm cẩm, biết gì chuyện làm ăn thời nay! Hợp đồng giấy trắng mực đen mười lăm triệu rành rành ra đấy, hôm nay không trả tiền thì phải giao đất bãi bồi!

— Tiền nợ hay bẫy lừa, lát nữa tự khắc rõ trắng đen! — Cụ Bằng cắt ngang bằng giọng sang sảng.

Cụ xoay người, hướng về phía ông Tanaka, mấy vị cán bộ Sở Thương nghiệp và hàng trăm người dân đang vây kín vòng trong vòng ngoài. Cụ chắp tay thi lễ theo lối cổ, giọng đĩnh đạc vang rền khắp sảnh lớn:

— Thưa các vị đại diện chính quyền, thưa ông khách phương xa và bà con cô bác! Đã mang danh là đồ gốm sứ tinh hoa đem đi xuất khẩu năm châu, thì ngoài cái mã bóng bẩy bên ngoài, cốt tủy phải là độ bền chắc và sự an toàn cho mạng sống con người. Người thợ chân chính nung đất luyện men bằng cái tâm thanh bạch, chứ nỏ ai dùng độc dược để lừa lọc đồng bào! Lão già này chín mươi ba tuổi đời, hơn tám mươi năm gắn bó với khói lò sông Lam, hôm nay xin mạn phép ban tổ chức cho làm một phép thử dân gian ngay tại đây, để mọi người cùng sáng mắt xem đâu là vàng thật, đâu là đồng thau mạ kền!

Lời cụ dứt khoát, hào sảng khiến cả gian triển lãm im phăng phắc. Mấy cán bộ Sở Thương nghiệp nhìn nhau rồi gật đầu tán thành. Ông Tanaka tròn mắt thích thú, gập đầu lia lịa:

— Hay lắm! Xin mời cụ làm phép thử! Người Nhật chúng tôi chuộng đồ gốm an toàn cho sức khỏe hơn vạn lần vẻ ngoài hào nhoáng!

Cụ Bằng đưa mắt nhìn Thắng:

— Thắng, con lấy cho cụ một chiếc đĩa men tro rạn trong sọt gốm ra đây!

Thắng nhanh nhẹn dạ một tiếng, cẩn thận bưng chiếc đĩa men tro tam hợp đặt lên chiếc bàn gỗ trước mặt mọi người. Cụ Bằng quay sang nhìn Hoàng Quốc Đại đang đứng sượng sùng:

— Ông Giám đốc Đại! Đã tự xưng là men ngọc công nghệ mới độc quyền xuất khẩu, ông có dám lấy một chiếc đĩa sứ bóng bẩy của công ty ông sang đây đối chứng không?

Đại giật thót, ngón tay đeo nhẫn ngọc siết chặt lại. Bị bao nhiêu cặp mắt đổ dồn vào soi mói, gã đành gượng cười, hất hàm bảo một cô nhân viên:

— Có gì mà không dám! Lấy sang một chiếc đĩa men ngọc thượng hạng cho cụ già mở mang tầm mắt!

Chiếc đĩa men ngọc màu xanh bóng lộn như gương của Tân Á nhanh chóng được đặt song song với chiếc đĩa men tro rạn vảy cá của Cổ Bằng.

Cụ Bằng tháo nút lá chuối khô trên miệng bầu gốm da chuối, mùi chua thanh nồng nàn của giấm gạo lên men tự nhiên lập tức lan tỏa. Cụ từ tốn rót giấm ngập lòng cả hai chiếc đĩa:

— Giấm thanh này là thứ axit chua tự nhiên nhà nào cũng dùng để ngâm dưa chua, nấu bát canh hằng ngày. Men gốm sứ chuẩn mực nung chín ở ngàn độ, cốt đất đã hóa sành thì giấm chua ngâm mười năm cũng trơ trơ như đá. Chúng ta hãy đợi mười lăm phút xem sao!

Mười lăm phút trôi qua trong bầu không khí nghẹt thở. Mọi ánh nhìn dán chặt vào hai chiếc đĩa. Chiếc đĩa men tro Cổ Bằng vẫn chìm sâu dưới làn giấm trong vắt, lớp men xanh rêu ánh vàng chanh điểm hoa rạn vảy cá trầm mặc, tinh khiết. Nhưng chiếc đĩa của Tân Á thì trên bề mặt bóng loáng đã bắt đầu lấm tấm những bọt khí nhỏ li ti.